Χωρίς ξεκάθαρο νικητή και με αβέβαιη την επόμενη ημέρα για την πολιτική σκηνή του Ισραήλ ολοκληρώθηκαν οι εκλογές της Τρίτης, καθώς κανένα στρατόπεδο δεν φαίνεται να διαθέτει προς το παρόν σαφή δρόμο για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου παραμένει πρωθυπουργός με υπηρεσιακό ρόλο, ωστόσο βρίσκεται αντιμέτωπος με μια Βουλή στην οποία οι δυνάμεις που επιδιώκουν την απομάκρυνσή του διαθέτουν αριθμητικό πλεονέκτημα.
Το αποτέλεσμα ανοίγει έναν κύκλο δύσκολων διαπραγματεύσεων, με αρκετά πιθανά σενάρια να βρίσκονται στο τραπέζι: από την προκήρυξη νέων εκλογών έως τον σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας ή μιας κυβέρνησης μειοψηφίας υπό τον Γκάντι Αϊζενκότ.
1. Νέες εκλογές εάν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις
Μετά την επίσημη ανακοίνωση των τελικών αποτελεσμάτων, την επόμενη εβδομάδα, ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ, θα ξεκινήσει διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των κομμάτων. Στη συνέχεια θα αναθέσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον υποψήφιο που θα κρίνει ότι έχει τις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Εάν ο πρώτος υποψήφιος αποτύχει, μπορεί να δοθεί ευκαιρία σε άλλον, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα να προτείνει η ίδια η Κνεσέτ νέο υποψήφιο. Η διαδικασία έχει χρονικό όριο περίπου 100 ημερών. Εάν κανείς δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, η χώρα θα οδηγηθεί εκ νέου στις κάλπες.
Ο Χέρτζογκ δήλωσε την Τετάρτη ότι πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποφευχθούν νέες εκλογές, καλώντας τα κόμματα να προσέλθουν στις διαβουλεύσεις με διάθεση συμβιβασμού.
2. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας με συμμετοχή του Λικούντ
Ένα δεύτερο σενάριο προβλέπει τον σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας, με τη συμμετοχή του Λικούντ του Νετανιάχου και κομμάτων της αντιπολίτευσης, όπως το Γιάσαρ του Γκάντι Αϊζενκότ, το «Ισραήλ το Σπίτι μας» του Αβιγκντόρ Λίμπερμαν και η παράταξη «Μαζί» του Ναφτάλι Μπένετ.
Ο συγκεκριμένος συνασπισμός θα μπορούσε να συγκεντρώσει 66 έδρες σε σύνολο 120, εξασφαλίζοντας κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ωστόσο, το ενδεχόμενο θεωρείται δύσκολο, καθώς θα απαιτούσε από τον Νετανιάχου να απομακρυνθεί από τους παραδοσιακούς του συμμάχους, τα ακροδεξιά και υπερορθόδοξα εβραϊκά κόμματα. Παράλληλα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα έπρεπε να αναθεωρήσουν τη βασική προεκλογική τους δέσμευση για απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία.
Εάν, πάντως, οι διαπραγματεύσεις παραταθούν και κανένα στρατόπεδο δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, ένας συνασπισμός εθνικής ενότητας θα μπορούσε να αποτελέσει την ύστατη λύση. Ενδεχόμενη αναζωπύρωση των συγκρούσεων με το Ιράν ή άλλους παράγοντες θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει την ανάγκη πολιτικής συνεννόησης.
3. Κυβέρνηση μειοψηφίας υπό τον Αϊζενκότ με στήριξη αραβικών κομμάτων
Ένα τρίτο σενάριο αφορά τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας υπό τον Γκάντι Αϊζενκότ, εφόσον ο πρόεδρος Χέρτζογκ τού αναθέσει πρώτα την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
Ο Αϊζενκότ θα μπορούσε να επιχειρήσει συνεργασία με τις πολιτικές δυνάμεις που βρίσκονται πιο κοντά του, δηλαδή την παράταξη «Μαζί», τους Δημοκρατικούς και το «Ισραήλ το Σπίτι μας», αναζητώντας παράλληλα την κοινοβουλευτική στήριξη των δύο αραβικών κομμάτων, της Ραάμ και της Κοινής Λίστας.
Με βάση την τελευταία καταμέτρηση που επικαλείται το Reuters, το στρατόπεδο του Αϊζενκότ διαθέτει 48 έδρες, ενώ τα δύο αραβικά κόμματα συγκεντρώνουν συνολικά 19. Μαζί θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν 67 έδρες, αριθμό που αρκεί για κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Το εγχείρημα, ωστόσο, θα αντιμετώπιζε σοβαρές πολιτικές δυσκολίες. Ο Αϊζενκότ θα έπρεπε να αναθεωρήσει τη δέσμευσή του να μην εντάξει αραβικά κόμματα στην κυβέρνηση και να αποδεχθεί τη στήριξή τους, σε μια περίοδο κατά την οποία η στάση σημαντικού μέρους της ισραηλινής κοινωνίας απέναντι στην αραβική μειονότητα έχει σκληρύνει μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Ο Νετανιάχου είχε επενδύσει προεκλογικά στην αμφισβήτηση της νομιμοποίησης μιας κυβέρνησης που θα στηριζόταν σε αραβικά κόμματα. Μέχρι στιγμής, μόνο οι Δημοκρατικοί, ένα κόμμα της κεντροαριστεράς, έχουν ταχθεί δημόσια υπέρ της συμμετοχής τους σε κυβερνητικό σχήμα. Και τα δύο αραβικά κόμματα, πάντως, έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι είναι διατεθειμένα να συνεργαστούν με το στρατόπεδο του Αϊζενκότ.
Υπενθυμίζεται ότι η Ραάμ συμμετείχε στην κυβέρνηση του Ναφτάλι Μπένετ το 2021, στην πρώτη περίπτωση κατά την οποία ένα ανεξάρτητο αραβικό κόμμα εντάχθηκε σε ισραηλινό κυβερνητικό συνασπισμό. Η κυβέρνηση εκείνη κατέρρευσε έπειτα από 18 μήνες.
4. Ο Νετανιάχου αναζητά αποστάτες για να εξασφαλίσει πλειοψηφία
Παρά τις απώλειες του συνασπισμού του, ο Νετανιάχου δεν έχει εγκαταλείψει τις προσπάθειες παραμονής στην εξουσία. Σύμφωνα με τα τελευταία εκλογικά αποτελέσματα, η συμμαχία του διαθέτει πλέον 53 έδρες, από τις 64 που είχε αρχικά.
Ο μακροβιότερος πρωθυπουργός του Ισραήλ θεωρείται έμπειρος πολιτικός χειριστής και θα μπορούσε να επιχειρήσει να διασπάσει το στρατόπεδο της αντιπολίτευσης, πείθοντας βουλευτές άλλων κομμάτων να προσχωρήσουν στη δική του πλευρά.
Δεν θα ήταν η πρώτη φορά που θα ακολουθούσε αυτή τη στρατηγική. Είχε καταφέρει να αποδυναμώσει αντίπαλους πολιτικούς σχηματισμούς και πριν από τις εκλογές του 2022, τις οποίες τελικά κέρδισε.
Η σημερινή κατάσταση, ωστόσο, παρουσιάζει διαφορετικά δεδομένα, καθώς η αντιπολίτευση διαθέτει ισχυρότερη αριθμητική θέση και ο Νετανιάχου θα χρειαζόταν περισσότερες μετακινήσεις βουλευτών για να ανατρέψει τους συσχετισμούς.
Το πολιτικό αδιέξοδο και η επόμενη ημέρα
Το εκλογικό αποτέλεσμα αφήνει το Ισραήλ μπροστά σε μια περίοδο σύνθετων διαπραγματεύσεων, με τις διαθέσιμες επιλογές να συνοδεύονται από σημαντικά πολιτικά εμπόδια.
Ο Νετανιάχου διατηρεί τη δυνατότητα να διεκδικήσει νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ενώ ο Αϊζενκότ θα μπορούσε να επιχειρήσει να συγκροτήσει εναλλακτικό κυβερνητικό σχήμα με τη στήριξη αραβικών κομμάτων. Παράλληλα, η κυβέρνηση εθνικής ενότητας παραμένει μια πιθανή διέξοδος, εφόσον οι διαπραγματεύσεις οδηγηθούν σε αδιέξοδο.
Εάν καμία από τις πλευρές δεν καταφέρει να εξασφαλίσει την απαραίτητη πλειοψηφία εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, οι Ισραηλινοί ενδέχεται να κληθούν να ψηφίσουν ξανά, σε μια νέα εκλογική αναμέτρηση που θα παρατείνει την πολιτική αβεβαιότητα.
Πηγή: Reuters
