Έντονες αντιδράσεις στα Βόρεια Προάστια για τις νέες Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης – Τι υποστηρίζει η κυβέρνηση, οι αιχμές των δημάρχων και οι πιθανές αλλαγές στον σχεδιασμό.
Σε επανεξέταση του σχεδιασμού για τη μεταφορά συντελεστή δόμησης φαίνεται να οδηγείται η κυβέρνηση, μετά τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε η πρόταση για τη δημιουργία νέων Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή σε περιοχές της Αττικής.
Η κοινή επιστολή έξι δημάρχων των Βορείων Προαστίων προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με την οποία ζητούν την απόσυρση της σχετικής μελέτης και την επανεκκίνηση της διαδικασίας από μηδενική βάση, έχει εντείνει την πολιτική πίεση προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Μετά τις αντιδράσεις της Αυτοδιοίκησης, η κυβέρνηση εμφανίζεται πλέον διατεθειμένη να εξετάσει αλλαγές στη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και το ενδεχόμενο να εξαιρεθούν συγκεκριμένες περιοχές από τον σχεδιασμό.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση στη συζήτηση γύρω από τη μεταφορά συντελεστή δόμησης. Παρότι η κυβέρνηση εξακολουθεί να υπερασπίζεται τη χρησιμότητα του θεσμού, οι αντιδράσεις των δημάρχων έχουν αναδείξει τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν από την εφαρμογή του σε περιοχές με ήδη αυξημένη οικιστική και κυκλοφοριακή επιβάρυνση.
Η επιστολή των έξι δημάρχων στον Κυριάκο Μητσοτάκη
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η κοινή παρέμβαση των δημάρχων Λυκόβρυσης – Πεύκης, Νέας Ιωνίας, Παπάγου – Χολαργού, Κηφισιάς, Φιλοθέης – Ψυχικού και Χαλανδρίου.
Οι έξι δήμαρχοι απευθύνθηκαν στον πρωθυπουργό, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στις προβλέψεις της υπό διαβούλευση μελέτης για τον καθορισμό Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης.
Στην επιστολή τους επισημαίνουν ότι ο σχεδιασμός δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις πραγματικές δυνατότητες των περιοχών να υποδεχθούν πρόσθετη οικοδομική επιβάρυνση. Υποστηρίζουν ότι δεν έχει προηγηθεί ολοκληρωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεων στις υποδομές, στο περιβάλλον και στην καθημερινότητα των κατοίκων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο οδικό δίκτυο, στα δίκτυα αποχέτευσης και ομβρίων, στους διαθέσιμους χώρους στάθμευσης και στους κοινόχρηστους χώρους. Οι δήμαρχοι υπογραμμίζουν ότι οι συγκεκριμένες περιοχές αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικές πιέσεις και ότι οποιαδήποτε πρόσθετη δόμηση θα πρέπει να εξετάζεται με βάση τη συνολική φέρουσα ικανότητα κάθε δήμου.
Το μήνυμα των δημοτικών αρχών είναι σαφές: δεν αποδέχονται έναν σχεδιασμό που ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω τις πόλεις τους, χωρίς προηγουμένως να έχουν εξασφαλιστεί οι απαραίτητες υποδομές.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, οι περιοχές τους δεν έχουν ανάγκη από περισσότερα ογκώδη κτίρια, αλλά από σύγχρονους και λειτουργικούς κοινόχρηστους χώρους, νέες υποδομές και παρεμβάσεις που θα βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών και θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των πόλεων απέναντι στην κλιματική κρίση.
Οι έξι δήμαρχοι ζητούν:
- Την απόσυρση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων από τη διαδικασία διαβούλευσης.
- Την επανεξέταση του σχεδιασμού από μηδενική βάση.
- Την ουσιαστική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στη διαδικασία.
- Την αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής.
- Τη θεσμοθέτηση διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης, δήμων και τοπικών κοινωνιών.
Παράλληλα, προειδοποιούν ότι, εάν οι ενστάσεις τους δεν ληφθούν υπόψη, θα εξετάσουν κάθε διαθέσιμο νόμιμο και δικαστικό μέσο για την προστασία των περιοχών τους.
Τα 584.400 επιπλέον τετραγωνικά μέτρα και οι ανησυχίες για τα Βόρεια Προάστια
Ένα από τα στοιχεία που έχουν προκαλέσει τη μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τη δυνατότητα πρόσθετης δόμησης στον Βόρειο Τομέα Αθηνών, η οποία υπολογίζεται σε περίπου 584.400 τετραγωνικά μέτρα.
Οι δημοτικές αρχές εκτιμούν ότι μια τέτοια προοπτική μπορεί να αλλάξει σημαντικά την οικιστική φυσιογνωμία των περιοχών τους. Οι ενστάσεις τους αφορούν τόσο την αύξηση της συνολικής οικοδομικής επιφάνειας όσο και τις πιθανές επιπτώσεις στο ύψος και στον όγκο των νέων κτιρίων.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή σε περιοχές του Βόρειου Τομέα, μεταξύ των οποίων η Κηφισιά, η Λυκόβρυση – Πεύκη, το Χαλάνδρι, η Μεταμόρφωση, ο Παπάγος – Χολαργός, η Νέα Ιωνία και η Φιλοθέη – Ψυχικό.
Για τους δημάρχους, το ζήτημα δεν είναι απλώς πόσα επιπλέον τετραγωνικά μέτρα μπορούν να κατασκευαστούν. Είναι κατά πόσο οι συγκεκριμένες πόλεις μπορούν να αντέξουν την πρόσθετη δόμηση χωρίς να επιβαρυνθούν περαιτέρω οι μετακινήσεις, η στάθμευση, οι δημόσιες υπηρεσίες και οι ελεύθεροι χώροι.
Τι είχε δηλώσει ο Παύλος Μαρινάκης για τη μεταφορά συντελεστή
Η κυβερνητική θέση είχε παρουσιαστεί από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη, ο οποίος είχε επιχειρήσει να αποσαφηνίσει τι προβλέπει ο μηχανισμός της μεταφοράς συντελεστή δόμησης.
Ο κ. Μαρινάκης είχε υποστηρίξει ότι δεν πρόκειται για αύξηση του συντελεστή δόμησης ούτε για μεταφορά δικαιωμάτων δόμησης από έναν δήμο σε έναν άλλο.
Όπως εξήγησε, ο θεσμός αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς ανεκμετάλλευτων δικαιωμάτων δόμησης από ακίνητα στα οποία δεν μπορεί να εξαντληθεί ο προβλεπόμενος συντελεστής, όπως είναι τα διατηρητέα κτίρια, τα μνημεία ή τα οικόπεδα που έχουν δεσμευθεί για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων.
Για να περιγράψει τη λειτουργία του μηχανισμού, είχε χρησιμοποιήσει το παράδειγμα ενός νεοκλασικού ακινήτου 200 τετραγωνικών μέτρων. Εάν το ακίνητο κατεδαφιζόταν, θα μπορούσε να ανεγερθεί στη θέση του ένα μεγαλύτερο κτίριο. Εφόσον, όμως, διατηρείται, ο ιδιοκτήτης θα μπορούσε να λάβει τίτλο μεταφοράς για το τμήμα του συντελεστή που δεν μπορεί να αξιοποιήσει.
Τα δικαιώματα αυτά θα μπορούν στη συνέχεια να μεταβιβαστούν μέσω της ψηφιακής τράπεζας γης και να αξιοποιηθούν σε ακίνητα που βρίσκονται σε καθορισμένες ζώνες υποδοχής.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είχε επιμείνει ότι η μεταφορά θα γίνεται εντός των ορίων του ίδιου δήμου, επικαλούμενος το πλαίσιο που έχει διαμορφώσει η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας.
«Δεν μιλάμε για επιπλέον τετραγωνικά δόμησης και δεν μιλάμε ότι μεταφέρεται δόμηση από τον έναν δήμο στον άλλο», ήταν το βασικό μήνυμα της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας.
Η απάντηση των δημάρχων: «Δεν θέλουμε άλλο τσιμέντο»
Οι δήμαρχοι, από την πλευρά τους, επιμένουν ότι η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται στον τρόπο με τον οποίο θα μεταφέρονται τα δικαιώματα δόμησης. Το κρίσιμο ζήτημα, όπως υποστηρίζουν, είναι πού θα καταλήγουν αυτά τα δικαιώματα και ποιες θα είναι οι πραγματικές συνέπειες για τις περιοχές υποδοχής.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η στάση του δημάρχου Φιλοθέης – Ψυχικού, Χαράλαμπου Μπονάτσου, ο οποίος έχει εκφράσει δημόσια την αντίθεσή του στην περαιτέρω οικοδομική επιβάρυνση.
«Χιλιοστό επιπλέον τσιμέντου δεν μπορούμε να δεχτούμε», έχει δηλώσει, περιγράφοντας τη θέση της δημοτικής αρχής.
Ο ίδιος έχει επισημάνει ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι η προστασία του οικιστικού χαρακτήρα των περιοχών, η δημιουργία περισσότερων ελεύθερων χώρων και η αναβάθμιση των υποδομών.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι δημοτικές αρχές υποστηρίζουν ότι η πολεοδομική πολιτική δεν μπορεί να σχεδιάζεται αποκλειστικά με βάση την αξιοποίηση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες των κατοίκων και οι δυνατότητες των πόλεων.
Η κυβέρνηση εξετάζει αλλαγές – Ανοιχτό το ενδεχόμενο εξαιρέσεων
Η ένταση των αντιδράσεων φαίνεται πως έχει οδηγήσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην επανεξέταση επιμέρους προβλέψεων της μελέτης.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται διορθώσεις που θα μπορούσαν να προκύψουν μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης. Μεταξύ των σεναρίων που βρίσκονται στο τραπέζι είναι και η εξαίρεση συγκεκριμένων περιοχών από τον αρχικό σχεδιασμό.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι δήμαρχοι ζητούν να μην προχωρήσει η διαδικασία με τις σημερινές προβλέψεις και επιμένουν ότι απαιτείται συνολική επανεξέταση.
Μέχρι στιγμής, δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη απόσυρση της μελέτης ούτε εγκατάλειψη του θεσμού της μεταφοράς συντελεστή. Το ενδεχόμενο αλλαγών, ωστόσο, δείχνει ότι η κυβέρνηση καλείται να επανεκτιμήσει τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί ο μηχανισμός και τις περιοχές που θα περιλαμβάνει.
Το επόμενο στάδιο της διαδικασίας θα είναι καθοριστικό. Μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης θα πρέπει να αξιολογηθούν οι παρατηρήσεις και οι ενστάσεις που θα κατατεθούν, πριν προχωρήσει η προβλεπόμενη θεσμική διαδικασία για την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος.
Κινητοποιήσεις και συντονισμός των δήμων
Οι αντιδράσεις δεν περιορίζονται στους έξι δήμους που συνυπέγραψαν την επιστολή προς τον πρωθυπουργό. Το ζήτημα έχει προκαλέσει ευρύτερη κινητοποίηση στην Αυτοδιοίκηση, με στόχο τον συντονισμό των επόμενων ενεργειών.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Αττικής και δήμαρχος Γαλατσίου, Γιώργος Μαρκόπουλος, έχει αναλάβει πρωτοβουλία για τη συνάντηση δημάρχων και την εξέταση κοινής στάσης απέναντι στον σχεδιασμό.
Παράλληλα, οι δήμοι επιδιώκουν να ενημερώσουν τους πολίτες για τις προβλέψεις της μελέτης, τις πιθανές επιπτώσεις και τις αντιρρήσεις τους.
Η Αυτοδιοίκηση θέλει να έχει ουσιαστικό ρόλο στη διαδικασία, υποστηρίζοντας ότι οι δήμοι είναι εκείνοι που γνωρίζουν καλύτερα τις πραγματικές ανάγκες των περιοχών τους και τις αντοχές των τοπικών υποδομών.
Ένας θεσμός με ιστορία από το 1979
Η μεταφορά συντελεστή δόμησης δεν αποτελεί νέο θεσμό. Η νομοθετική της βάση ανάγεται στο 1979, ωστόσο η εφαρμογή της έχει συναντήσει διαχρονικά σημαντικές δυσκολίες, κυρίως λόγω των συνταγματικών και πολεοδομικών περιορισμών που έχουν τεθεί από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Η σημερινή προσπάθεια αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πιο ολοκληρωμένου πλαισίου, μέσα από τον καθορισμό συγκεκριμένων ζωνών υποδοχής και τη λειτουργία της ψηφιακής τράπεζας γης.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι με αυτόν τον τρόπο μπορεί να δοθεί λύση σε εκκρεμότητες που αφορούν ιδιοκτησίες οι οποίες έχουν δεσμευθεί για κοινόχρηστους χώρους ή προστατεύονται λόγω της ιστορικής και αρχιτεκτονικής τους αξίας.
