Η μνήμη του μέλλοντος και ο πήχης της πολιτικής συναίνεσης

Όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές και εμφανίζεται πιο καθαρά στον ορίζοντα το ενδεχόμενο μιας πιθανής αδυναμίας σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης, τόσο πυκνώνουν τα σενάρια για τις δυνατότητες αναζήτησης πολιτικών συναινέσεων. Η συζήτηση μπήκε σε νέο πολιτικό πλαίσιο με την παρέμβαση του Ευάγγελου Βενιζέλου, ο οποίος έθεσε τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων, μιλώντας για την ανάγκη ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου που δεν μπορεί παρά να είναι προϊόν ευρύτερων πολιτικών συναινέσεων.

Ο συσχετισμός των πολιτικών δυνάμεων, όπως αποτυπώνεται σήμερα στις δημοσκοπήσεις, παραπέμπει είτε σε επικείμενο αδιέξοδο είτε σε ευκαιρία επανεκκίνησης. Το ερώτημα είναι αν οι πολιτικές δυνάμεις σκοπεύουν να εγκλωβιστούν στο αδιέξοδο ή θα καταφέρουν να μετατρέψουν την κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών έναντι των κομμάτων σε ευκαιρία. Η μακρά προεκλογική περίοδος που έχουμε μπροστά μας – τουλάχιστον άλλους έξι μήνες μέχρι να στηθούν οι κάλπες – πιθανότατα θα υπονομεύσει ακόμη περισσότερο κάθε σοβαρή πιθανότητα συναίνεσης. Όσο περισσότερο κρατήσει αυτή η περίοδος, τόσο περισσότερο θα οξυνθούν τα πολιτικά πάθη, θα ενταθεί η τοξικότητα και θα γίνει ακόμη πιο δύσκολη η γεφύρωση των διαφορών την επόμενη μέρα.

Την κύρια ευθύνη για τη δημιουργία κλίματος συναίνεσης την έχει ασφαλώς η κυβέρνηση, είναι άλλωστε η μόνη που μπορεί να αναλάβει σχετικές πρωτοβουλίες. Το πρόβλημα με την σημερινή κυβέρνηση είναι ότι έχει αναλάβει και μεγάλο βάρος ευθύνης για την πολιτική τοξικότητα που επικρατεί στο δημόσιο βίο. Είναι ενδεικτική η άποψη της κοινής γνώμης σχετικά με αυτό το ζήτημα, όπως καταγράφεται στην τελευταία δημοσκόπηση της Marc για τον ΑΝΤ1. Το 51,7% των ερωτηθέντων θεωρούν την κυβέρνηση υπεύθυνη για την τοξικότητα και αμέσως μετά τα ΜΜΕ με ποσοστό 44,3%. Πολύ μικρότερα μερίδια έχουν η ΕΛΑΣ, τα social media, το ΠΑΣΟΚ και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης. Το επίπεδο του πολιτικού διαλόγου δεν είναι αυτό που επιθυμεί ο κόσμος, προκειμένου να διαμορφώσει άποψη και να καταλήξει στις επιλογές του για την κάλπη. Το 83,4% των ερωτηθέντων απάντησαν αρνητικά, στέλνοντας το μήνυμα προς το πολιτικό σύστημα, να αλλάξει κατεύθυνση και να στραφεί σε πιο ουσιαστικούς διαλόγους και στην ανάδειξη των προτάσεων που θα προσφέρουν λύσεις στα καθημερινά προβλήματα.

Οι πολίτες σαφώς απαιτούν στη συντριπτική τους πλειοψηφία κάτι άλλο από αυτό που τους δίνουν σήμερα τα περισσότερα κόμματα. Ο πήχης της πολιτικής αντιπαράθεσης έχει πέσει πολύ χαμηλά με στόχο να συσπειρώσει ο καθένας την εκλογική του βάση. Η τραγική ειρωνία όμως για τα κόμματα είναι ότι όσο πιο τοξικά συμπεριφέρονται προκειμένου να πολώσουν το πολιτικό κλίμα, τόσο χάνουν σε αξιοπιστία και αποτυγχάνουν να ανεβάσουν τα ποσοστά τους. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πολλές… κολλημένες βελόνες, που αν τις δει κανείς όλες μαζί οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε πολιτικό αδιέξοδο.

Οι πολιτικές δυνάμεις έχουν μια ύστατη ευκαιρία να το πάρουν αλλιώς. Αν δεν το πράξουν θα τους το επιβάλουν οι ψηφοφόροι μέσω της κάλπης. Εκεί θα μπουν οι όροι της αναγκαίας συναίνεσης, γιατί – ως γνωστόν – στις δημοκρατίες δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Μας το έχει δείξει η πολιτική μας ιστορία, όσο κι αν κάποιοι θέλουν να την ξεχνάμε. Και υπάρχει πράγματι η «μνήμη του μέλλοντος» για την οποία μίλησε ο Ευάγγελος Βενιζέλος όχι μόνο αναφορικά με την ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής αλλά και σε ό,τι αφορά τις συνέπειες που έχει υποστεί η χώρα από την τοξικότητα, το λαϊκισμό, τον άκρατο κομματισμό, την εξουσιομανία και τους καρεκλοκένταυρους. Η μνήμη του μέλλοντος είναι χρήσιμο εργαλείο, έστω κι αν οι περισσότεροι προτιμούν την αμνησία – και την αμεριμνησία – του παρόντος, αρνούμενοι να κοιτάξουν προς το μέλλον που τους στέλνει ήδη απειλητικά μηνύματα.