Η κυκλοφορία της ατμόσφαιρας πάνω από την Ευρώπη αλλάζει θεαματικά, βάζοντας τέλος στο ισχυρό κύμα ζέστης των τελευταίων ημερών. Ένα βαθύ βαρομετρικό σύστημα με ψυχρές αέριες μάζες από τη Σκανδιναβία κατευθύνεται προς την κεντρική Ευρώπη και τα Βαλκάνια, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για εκτεταμένες και ιδιαίτερα επικίνδυνες καταιγίδες.
Ο νέος χάρτης του ευρωπαϊκού οργανισμού πρόγνωσης επικίνδυνων καιρικών φαινομένων (ESTOFEX) αποτυπώνει την έντονη ατμοσφαιρική αστάθεια που αναμένεται να επικρατήσει. Η υψηλότερη βαθμίδα προειδοποίησης (Level 3 – μωβ χρώμα) καλύπτει τη βόρεια και κεντρική Ιταλία, την Αδριατική και εκτείνεται έως τη νότια Κροατία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο και το Κόσοβο.
Πρόκειται για την πιο σοβαρή προειδοποίηση που εκδίδει ο οργανισμός, καθώς υπάρχει αυξημένη πιθανότητα εκδήλωσης εξαιρετικά ισχυρών υπερκυτταρικών καταιγίδων (supercells), καταστροφικών ριπών ανέμου, πολύ μεγάλου χαλαζιού και, κατά τόπους, ακόμη και ανεμοστρόβιλων.
Γύρω από αυτή τη ζώνη αναπτύσσεται η προειδοποίηση Level 2, η οποία καλύπτει μεγάλο μέρος των δυτικών και κεντρικών Βαλκανίων, επεκτείνεται προς τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία και φτάνει πολύ κοντά στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας. Αυτό σημαίνει ότι οι ισχυρές καταιγίδες ενδέχεται να επηρεάσουν περιοχές που γειτνιάζουν με τη χώρα μας, ενώ δεν αποκλείεται να εκδηλωθούν έντονα φαινόμενα και στη βόρεια Ελλάδα, κυρίως στη Μακεδονία και τη Θράκη.
Η Ελλάδα στο όριο της επικίνδυνης ζώνης
Παρότι ο πυρήνας της κακοκαιρίας αναμένεται βορειότερα, η Ελλάδα βρίσκεται ακριβώς στη μεταβατική ζώνη ανάμεσα στις πολύ θερμές αέριες μάζες που επιμένουν στα νότια Βαλκάνια και στο ψυχρό μέτωπο που προσεγγίζει από τα βορειοδυτικά.
Η έντονη αυτή θερμοκρασιακή αντίθεση δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες ώστε, αμέσως μετά την κορύφωση της ζέστης, να εκδηλωθούν τοπικά ισχυρές καταιγίδες στα βόρεια και βορειοδυτικά ηπειρωτικά. Τα φαινόμενα ενδέχεται να συνοδεύονται από έντονη ηλεκτρική δραστηριότητα, μεγάλα ύψη βροχής σε μικρό χρονικό διάστημα, χαλαζοπτώσεις και πολύ ισχυρούς καθοδικούς ανέμους (downbursts).
Ταυτόχρονα, η εισβολή ψυχρότερων αερίων μαζών θα οδηγήσει σε αισθητή πτώση της θερμοκρασίας από βορρά προς νότο, σηματοδοτώντας το τέλος των συνθηκών καύσωνα.
«Εκρηκτικό» μείγμα στην ατμόσφαιρα
Σύμφωνα με την ανάλυση του ESTOFEX, πάνω από την Ιταλία και τα δυτικά Βαλκάνια θα αναπτυχθούν πολύ υψηλές τιμές διαθέσιμης δυναμικής ενέργειας (MLCAPE 1.500–3.000 J/kg), ενώ οι άνεμοι θα παρουσιάζουν έντονες μεταβολές τόσο στην ταχύτητα όσο και στη διεύθυνση με το ύψος (ισχυρό wind shear).
Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων αποτελεί το ιδανικό περιβάλλον για τη δημιουργία οργανωμένων υπερκυτταρικών καταιγίδων και εκτεταμένων γραμμών λαίλαπας (bow echoes), οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν καταστροφικές ριπές ανέμου, μεγάλου μεγέθους χαλάζι και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και ανεμοστρόβιλους.
Τι αναμένεται στη χώρα μας
Για την Ελλάδα, το κύριο χαρακτηριστικό της μεταβολής θα είναι η απότομη αλλαγή του καιρού μέσα σε λίγες ώρες. Η αποπνικτική ζέστη θα υποχωρήσει αισθητά, όμως η μετάβαση δεν αναμένεται να είναι ομαλή.
Η διέλευση του ψυχρού μετώπου αυξάνει την πιθανότητα εκδήλωσης ισχυρών φαινομένων κυρίως στη βόρεια Ελλάδα, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσει γενικευμένη πτώση της θερμοκρασίας και ενίσχυση των βόρειων ανέμων.
Αν και τα πιο ακραία φαινόμενα αναμένονται από τη βόρεια Ιταλία έως τα δυτικά Βαλκάνια, η εγγύτητα της Ελλάδας στη ζώνη υψηλής αστάθειας απαιτεί στενή παρακολούθηση της εξέλιξης του καιρού, καθώς ακόμη και μικρή μετατόπιση του ψυχρού μετώπου θα μπορούσε να αυξήσει την ένταση των φαινομένων, κυρίως στα βόρεια τμήματα της χώρας.
