Στις 17 Σεπτεμβρίου 1978, έπειτα από σχεδόν δύο εβδομάδες εντατικών και συχνά οριακών διαπραγματεύσεων, η Αίγυπτος και το Ισραήλ κάνουν ένα πρωτοφανές για την εποχή διπλωματικό βήμα.
Ο Αιγύπτιος πρόεδρος Ανουάρ Σαντάτ και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μεναχέμ Μπέγκιν υπογράφουν στον προεδρικό ξενώνα του Καμπ Ντέιβιντ, στο Μέριλαντ των Ηνωμένων Πολιτειών, δύο συμφωνίες-πλαίσια που ανοίγουν τον δρόμο για την πρώτη ειρηνευτική συνθήκη μεταξύ του Ισραήλ και ενός αραβικού κράτους.
Καθοριστικός παράγοντας στις διαπραγματεύσεις είναι ο Αμερικανός πρόεδρος Τζίμι Κάρτερ, ο οποίος φιλοξενεί τους δύο ηγέτες στο Καμπ Ντέιβιντ από τις 5 έως τις 17 Σεπτεμβρίου. Οι συνομιλίες εξελίσσονται σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, με τις διαφωνίες να παραμένουν μέχρι και τις τελευταίες ημέρες. Ο Κάρτερ αναλαμβάνει προσωπικά τον ρόλο του διαμεσολαβητή, πραγματοποιώντας αλλεπάλληλες συναντήσεις και καταθέτοντας προτάσεις προκειμένου να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Το Σινά στο επίκεντρο
Ένα από τα βασικότερα ζητήματα είναι η τύχη της χερσονήσου του Σινά. Το Ισραήλ είχε καταλάβει την περιοχή από την Αίγυπτο κατά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών, τον Ιούνιο του 1967. Για το Κάιρο, η επιστροφή του Σινά αποτελεί βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία ειρήνης.
Το πλαίσιο που συμφωνείται στο Καμπ Ντέιβιντ προβλέπει την ισραηλινή αποχώρηση από το Σινά και την αποκατάσταση της αιγυπτιακής κυριαρχίας στην περιοχή. Παράλληλα, προβλέπονται περιορισμοί στην ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων και άλλες ρυθμίσεις ασφαλείας, με στόχο να δημιουργηθεί μια νέα ισορροπία μεταξύ των δύο χωρών.
Η συμφωνία για το Σινά θα αποτελέσει τελικά τον πυρήνα της διμερούς ειρηνευτικής διαδικασίας. Η ισραηλινή αποχώρηση θα πραγματοποιηθεί σταδιακά και η χερσόνησος θα επιστρέψει στην Αίγυπτο, ολοκληρώνοντας μια από τις σημαντικότερες εδαφικές διευθετήσεις στην ιστορία της περιοχής.
Το παλαιστινιακό ζήτημα
Το δεύτερο πλαίσιο που υπογράφεται στο Καμπ Ντέιβιντ αφορά τη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας. Προβλέπει μια διαδικασία περιορισμένης παλαιστινιακής αυτοδιοίκησης και τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων για το μελλοντικό καθεστώς των περιοχών.
Το ζήτημα, ωστόσο, αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολο από την αιγυπτιοϊσραηλινή διευθέτηση. Οι προβλέψεις για τους Παλαιστινίους δεν οδηγούν σε μια τελική συμφωνία για το καθεστώς της Δυτικής Όχθης και της Γάζας, ενώ η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) δεν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις.
Έτσι, ενώ το Καμπ Ντέιβιντ δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα στις σχέσεις Αιγύπτου και Ισραήλ, το παλαιστινιακό ζήτημα παραμένει ανοιχτό.
Από το Καμπ Ντέιβιντ στη συνθήκη ειρήνης
Οι συμφωνίες της 17ης Σεπτεμβρίου δεν αποτελούν από μόνες τους την τελική ειρηνευτική συνθήκη. Λειτουργούν ως πλαίσιο πάνω στο οποίο θα στηριχθούν οι επόμενες διαπραγματεύσεις.
Έξι μήνες αργότερα, στις 26 Μαρτίου 1979, ο Σαντάτ και ο Μπέγκιν συναντώνται ξανά, αυτή τη φορά στην Ουάσινγκτον, όπου υπογράφουν την Αιγυπτιοϊσραηλινή Συνθήκη Ειρήνης, παρουσία του Τζίμι Κάρτερ.
Η Αίγυπτος γίνεται έτσι το πρώτο αραβικό κράτος που αναγνωρίζει επίσημα το Ισραήλ και συνάπτει μαζί του συνθήκη ειρήνης. Η εξέλιξη θεωρείται ιστορική, καθώς τερματίζει επίσημα μια πολεμική αντιπαράθεση που είχε οδηγήσει τις δύο χώρες σε αλλεπάλληλες συγκρούσεις, μεταξύ άλλων στους πολέμους του 1948, του 1956, του 1967 και του 1973.
Μια συμφωνία που άλλαξε τις ισορροπίες
Το Καμπ Ντέιβιντ αποτελεί σημείο καμπής για τη Μέση Ανατολή. Για πρώτη φορά ένα αραβικό κράτος και το Ισραήλ συμφωνούν σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο για την επίλυση μιας από τις βασικότερες διμερείς τους διαφορές.
Η εξέλιξη, ωστόσο, προκαλεί έντονες αντιδράσεις στον αραβικό κόσμο. Η επιλογή του Σαντάτ να προχωρήσει σε συμφωνία με το Ισραήλ αντιμετωπίζεται από αρκετές αραβικές κυβερνήσεις ως ρήξη με την κοινή αραβική στάση απέναντι στο Ισραήλ. Η Αίγυπτος θα βρεθεί προσωρινά απομονωμένη από τον Αραβικό Σύνδεσμο, ενώ ο ίδιος ο Σαντάτ θα πληρώσει τελικά με τη ζωή του την πολιτική του επιλογή: τον Οκτώβριο του 1981 δολοφονείται στο Κάιρο από ισλαμιστές εξτρεμιστές.
Από την άλλη πλευρά, η συμφωνία δίνει στο Ισραήλ τη δυνατότητα να απομακρύνει έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς αντιπάλους του από το μέτωπο του Σινά και να εγκαθιδρύσει μια σταθερή ειρηνευτική σχέση με την πολυπληθέστερη αραβική χώρα.
Οι Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ, επομένως, δεν λύνουν το σύνολο του αραβοϊσραηλινού προβλήματος ούτε οδηγούν σε οριστική διευθέτηση.
