Στις 6 Οκτωβρίου 1927, ο «Τραγουδιστής της τζαζ» («The Jazz Singer»), με πρωταγωνιστή τον Αλ Τζόλσον, κάνει πρεμιέρα στη Νέα Υόρκη, στο Warner Theatre. Η ταινία της Warner Bros., σε σκηνοθεσία Άλαν Κρόσλαντ, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ορόσημα στην ιστορία του κινηματογράφου, καθώς είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία που περιλαμβάνει συγχρονισμένους διαλόγους.
Η ταινία βασίστηκε στο θεατρικό έργο του Σάμσον Ράφαελσον και αφηγείται την ιστορία του Τζάκι Ράμπινοβιτς, γιου ενός Εβραίου ψάλτη, ο οποίος επιλέγει να ακολουθήσει καριέρα τραγουδιστή αντί να συνεχίσει την οικογενειακή παράδοση. Ο Αλ Τζόλσον υποδύεται τον ενήλικο ήρωα, που εμφανίζεται πλέον με το καλλιτεχνικό όνομα Τζακ Ρόμπιν.
Ο «Τραγουδιστής της τζαζ» δεν ήταν μια ταινία με συνεχή ομιλία. Το μεγαλύτερο μέρος της παρέμενε ουσιαστικά βουβό, συνοδευόμενο από μουσική και ηχητικά εφέ, ενώ σε επιλεγμένα σημεία ακούγονταν συγχρονισμένα τραγούδια και διάλογοι. Ωστόσο, αυτή ακριβώς η περιορισμένη παρουσία της ανθρώπινης φωνής ήταν αρκετή για να αποδείξει ότι ο ήχος μπορούσε να αλλάξει ριζικά τη σχέση του θεατή με την κινηματογραφική εικόνα.
Η ταινία χρησιμοποιούσε το σύστημα Vitaphone, που επέτρεπε τον συγχρονισμό της εικόνας με ηχογραφημένους δίσκους. Η υποδοχή της από το κοινό υπήρξε καθοριστική, καθώς έδειξε στους παραγωγούς ότι η ζήτηση για ταινίες με ομιλία και τραγούδι ήταν πολύ μεγαλύτερη από μια απλή πρόσκαιρη μόδα. Έτσι, η τεχνολογική καινοτομία άρχισε να μετατρέπεται γρήγορα σε βιομηχανική επανάσταση.
Η χαρακτηριστική φράση του Τζόλσον, «Wait a minute, wait a minute… You ain’t heard nothing yet!» («Περιμένετε ένα λεπτό, περιμένετε ένα λεπτό… Δεν έχετε ακούσει τίποτα ακόμα!»), έμελλε να αποκτήσει σχεδόν προφητικό χαρακτήρα.
Η έλευση του ομιλούντος κινηματογράφου δεν πρόσθεσε απλώς έναν ακόμη τρόπο έκφρασης στις ταινίες· μέσα σε λίγα χρόνια αναμόρφωσε ολόκληρη τη βιομηχανία. Οι παραγωγές άρχισαν να σχεδιάζονται με βάση τη φωνή, τον διάλογο και την ηχογράφηση, ενώ επαγγέλματα και πρακτικές που είχαν συνδεθεί με την εποχή του βωβού κινηματογράφου άρχισαν να υποχωρούν.
Η αλλαγή αυτή είχε σημαντικές συνέπειες και για τους ανθρώπους του σινεμά. Δεν μπορούσαν όλοι οι ηθοποιοί να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις του ήχου, καθώς μια εμφάνιση που βασιζόταν αποκλειστικά στην εκφραστικότητα του προσώπου και του σώματος δεν αρκούσε πλέον. Η φωνή, η άρθρωση, η προφορά και η ικανότητα στον προφορικό λόγο έγιναν ξαφνικά καθοριστικά στοιχεία για την κινηματογραφική καριέρα. Ακόμη και γνωστοί πρωταγωνιστές βρέθηκαν αντιμέτωποι με την πιθανότητα να χάσουν τη θέση τους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι παραγωγοί κατέφυγαν σε διαφορετικές φωνές για να διατηρήσουν στην οθόνη δημοφιλή πρόσωπα.
Παράλληλα, η αλλαγή επηρέασε και τη λειτουργία των κινηματογραφικών αιθουσών. Οι μεγάλες ορχήστρες που συνόδευαν ζωντανά τις προβολές του βωβού κινηματογράφου έχασαν σταδιακά τον κεντρικό τους ρόλο, καθώς η μουσική και τα ηχητικά εφέ μπορούσαν πλέον να είναι ενσωματωμένα στην ίδια την προβολή. Ακόμη και η κινηματογραφική παραγωγή χρειάστηκε να προσαρμοστεί, αφού τα στούντιο και τα πλατό που είχαν σχεδιαστεί για βωβές ταινίες δεν ήταν εξαρχής κατάλληλα για ηχογραφήσεις.
Η μετάβαση, επομένως, δεν ήταν ούτε άμεση ούτε χωρίς δυσκολίες. Οι εταιρείες διέθεταν ήδη σημαντικά αποθέματα βωβών ταινιών, ενώ πολλά συμβόλαια ηθοποιών είχαν συναφθεί σε μια εποχή κατά την οποία η παντομίμα και η σωματική έκφραση αποτελούσαν βασικά εργαλεία της κινηματογραφικής ερμηνείας. Επιπλέον, ολόκληρη η διεθνής κινηματογραφική υποδομή είχε οργανωθεί γύρω από τις ανάγκες του βωβού κινηματογράφου και χρειάστηκε χρόνο και τεράστιες επενδύσεις για να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις του ήχου.
Παρά τις δυσκολίες, η εμπορική επιτυχία των ομιλουσών ταινιών έκανε γρήγορα ξεκάθαρη την κατεύθυνση που θα ακολουθούσε η αγορά. Η προσέλευση του κοινού στις προβολές με ήχο ξεπέρασε σε πολλές περιπτώσεις εκείνη των παραδοσιακών βωβών παραγωγών, διαψεύδοντας την προσδοκία ότι οι δύο μορφές κινηματογράφου θα μπορούσαν να συνυπάρξουν για μεγάλο χρονικό διάστημα ως ισότιμες επιλογές.
Η αλλαγή ήταν ιδιαίτερα αισθητή για ορισμένες από τις μεγαλύτερες μορφές του βωβού κινηματογράφου. Ο Τσάρλι Τσάπλιν, για παράδειγμα, επέμεινε για ένα διάστημα στη δύναμη της εικόνας και της σωματικής έκφρασης, καθώς ο περίφημος «Αλήτης» του είχε γίνει διεθνές σύμβολο ακριβώς μέσα από τη γλώσσα του βωβού κινηματογράφου. Όμως η γενικότερη πορεία της βιομηχανίας ήταν πλέον δύσκολο να αναστραφεί.
Ο «Τραγουδιστής της τζαζ» δεν σηματοδότησε, επομένως, από μόνος του την πλήρη εξαφάνιση του βωβού κινηματογράφου. Αποτέλεσε όμως τον καταλύτη μιας μετάβασης που εξελίχθηκε με εντυπωσιακή ταχύτητα. Μέσα στα επόμενα χρόνια, ο ήχος έγινε αναπόσπαστο στοιχείο της κινηματογραφικής παραγωγής και οι λεγόμενες «talkies» επικράτησαν. Ο κινηματογράφος πέρασε έτσι σε μια νέα εποχή, στην οποία η εικόνα δεν ήταν πλέον μόνη της: η φωνή, ο διάλογος, η μουσική και οι ηχητικές λεπτομέρειες έγιναν ισότιμα εργαλεία αφήγησης.
