Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, θα παραμείνουν άρρηκτα συνδεδεμένοι στις σελίδες της ιστορίας, εκτιμά η ισραηλινή εφημερίδα Haaretz, αποτιμώντας την πολιτική παρακαταθήκη των δύο ηγετών.
Όπως επισημαίνει η εφημερίδα, η κληρονομιά που αφήνουν πίσω τους χαρακτηρίζεται από επιλογές εξωτερικής πολιτικής υψηλού ρίσκου, αλλά και από την ενίσχυση της πολιτικής και κοινωνικής πόλωσης στο εσωτερικό των χωρών τους. Σύμφωνα με την ανάλυση, οι συνέπειες αυτών των πολιτικών θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, μεταφέροντας το βάρος της διαχείρισής τους στις επόμενες πολιτικές ηγεσίες.
Μετά την περασμένη εβδομάδα, που στιγματίστηκε από τις δημόσιες επικρίσεις του Τραμπ κατά του Νετανιάχου και της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, με τις οποίες οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δεν θα μπορούσαν να είναι πιο δυσαρεστημένοι, είναι απολύτως σαφές ότι και οι δύο παγκόσμιοι ηγέτες κατευθύνονται γρήγορα προς μια ρήξη που θα έχει δραματικές επιπτώσεις – τόσο εντός των αντίστοιχων χωρών τους όσο και στην παγκόσμια σκηνή.
Όπως σημειώνει η Haaretz, η συμφωνία αφήνει περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις, παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ για απόλυτη νίκη. Καταρχάς, η συμφωνία δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί και τα σημεία που έχουν διαρρεύσει έχουν αμφισβητηθεί επιλεκτικά από όλα τα μέρη.
Επιπλέον, δεν πρόκειται για μια ολοκληρωμένη συμφωνία, αλλά για μια παράταση κατάπαυσης του πυρός 60 ημερών για τη διαπραγμάτευση των πιο δύσκολων ζητημάτων που είναι πιο δυσεπίλυτα από το ευκολότερα συμφωνημένο γεγονός ότι το status quo ήταν απαράδεκτο για όλους τους εμπλεκόμενους.
Εν τω μεταξύ, οι δηλώσεις του Τραμπ αφήνουν πολλά πιεστικά ζητήματα ανεξήγητα. Πώς μπορεί ο Τραμπ να εγκρίνει το «άνοιγμα χωρίς διόδια» του Στενού του Ορμούζ, όταν το Ιράν είναι αυτό που είχε επιβάλει σύστημα διοδίων; Επιπλέον, μεγάλο μέρος της ρητορικής της κυβέρνησης Τραμπ γύρω από τη συμφωνία εξαρτιόταν από την επαλήθευση της τήρησης των όρων της συμφωνίας από το Ιράν. Μήπως η άμεση άρση του αποκλεισμού σημαίνει το αντίθετο;
Δείχνει περαιτέρω πόσο ο πόλεμος ήταν μια αποτυχία από κάθε άποψη, δεδομένου ότι το κύριο αποτέλεσμα της συμφωνίας – η επαναλειτουργία του στενού – παρουσιάστηκε ως ζήτημα μόνο μετά τον πόλεμο.
Επίσης, θέτει υπό αμφισβήτηση το ζήτημα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Οποιαδήποτε αποκήρυξη της απόκτησης πυρηνικών όπλων υπήρχε επίσης στη συμφωνία του Ομπάμα για τα πυρηνικά του 2015, και η τρέχουσα συμφωνία δεν διευκρινίζει το πεδίο εφαρμογής της άρσης των κυρώσεων ή την ανάκτηση και διάθεση του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν.
Άλλα ζητήματα είναι σίγουρα στο μυαλό του Νετανιάχου – κυρίως όσον αφορά τον Λίβανο. Η οξεία επιδείνωση της σχέσης Τραμπ-Νετανιάχου ξεκίνησε με τις επιθέσεις του Ισραήλ στη Βηρυτό το περασμένο Σαββατοκύριακο, οι οποίες άλλαξαν ριζικά τον τρόπο σκέψης αποτροπής/κλιμάκωσης σε αυτή τη σύγκρουση. Η απάντηση του Ιράν στις επιθέσεις του Ισραήλ, μόνο και μόνο για να περάσει ο Τραμπ ουσιαστικά χειροπέδες στο Ισραήλ, έστειλε ένα αναμφισβήτητο μήνυμα σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη σχετικά με την όρεξη της Αμερικής για ανανεωμένη κλιμάκωση.
Παρά τις προσπάθειες κοινών συμμάχων να υποβαθμίσουν τις γεμάτες βωμολοχίες επικρίσεις του Τραμπ κατά του Νετανιάχου τις επόμενες ημέρες, η σαφής αντίθεση του Νετανιάχου στην επικείμενη συμφωνία και η επιμονή του να συνεχίσει να επιτρέπεται στο Ισραήλ η ελευθερία να επιχειρεί στον Λίβανο εναντίον της Χεζμπολάχ τελικά λειτούργησε περισσότερο ως σφήνα παρά ως ενοποιητικό στοιχείο μεταξύ των δύο ηγετών. Αυτό από μόνο του είναι μια αξιοσημείωτη εξέλιξη που δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη εν μέσω όλων των θεατρικών παραστάσεων που περιβάλλουν τη συμφωνία.
Ο Τραμπ, πιστεύοντας ότι απείχε ώρες από το κλείσιμο της συμφωνίας, διαπίστωσε την Κυριακή μια ακόμη ισραηλινή επίθεση στη Βηρυτό. Παρά τις προσπάθειες του Ισραήλ να τις παρουσιάσει ως αντίποινα, η απογοήτευση του Τραμπ ήταν ακόμη πιο εμφανής αυτή τη φορά.
«Τι θα κάναμε αν η Χεζμπολάχ σκότωνε εκατοντάδες στρατιωτικούς και πολίτες μας; Το έχουν κάνει όλα αυτά τα χρόνια και εμείς δεν έχουμε κάνει σχεδόν τίποτα γι’ αυτό. Μόνο το Ισραήλ έχει πολεμήσει στρατιωτικά τη Χεζμπολάχ. Τώρα, αναμένεται να υποχωρήσουν», σχολίασε ο παρουσιαστής του Fox News, Μαρκ Λέβιν.
Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, ο κορυφαίος πολέμιος του Ιράν στο Κογκρέσο, υπέδειξε ότι οι Ρεπουμπλικάνοι θα αναγκάσουν τον Τραμπ να θέσει τη συμφωνία υπό έλεγχο του Κογκρέσου. Αυτή είναι μια επιλεκτική αναφορά στη νομοθεσία των ΗΠΑ, δεδομένου ότι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δεν ένιωσε την ανάγκη να πιέσει τον Τραμπ να λάβει την έγκριση του Κογκρέσου για τον πόλεμο εξαρχής.
«Ανησυχώ κάπως ότι η άποψη του Ιράν για τη συμφωνία φαίνεται διαφορετική από αυτήν που ισχυρίζεται η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα», δήλωσε ο Γκράχαμ. «Σύμφωνα με τη νομοθεσία μας, οποιαδήποτε πυρηνική συμφωνία με το Ιράν θα σταλεί στο Κογκρέσο για έλεγχο και ψηφοφορία. Ανυπομονώ να επανεξετάσω την τελική μορφή και πιστεύω ότι είναι επιτακτική ανάγκη ο αρχιτέκτονας της συμφωνίας, ο Αντιπρόεδρος Βανς και οι διαπραγματευτικοί του εταίροι, να συμμετέχουν στη διαδικασία παρουσίασης της τελικής συμφωνίας στο Κογκρέσο».
Εν τω μεταξύ, την απογοήτευση του Τραμπ συμμερίστηκαν αναμφίβολα και άλλα βασικά στελέχη της κυβέρνησης – κυρίως ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος ο ίδιος επέκρινε ανοιχτά τον Νετανιάχου και ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν αποκλίνοντα συμφέροντα σχετικά με αυτή τη σύγκρουση.
Ο Νετανιάχου πέρασε μήνες βασιζόμενος στο γεγονός ότι ήξερε πώς να διαβάζει τον Τραμπ καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον. Οι τελευταίες ημέρες έχουν δείξει μόνο τον βαθμό στον οποίο ο Νετανιάχου πέτυχε το αντίθετο από αυτό που σκόπευε, υποθηκεύοντας παράλληλα τη σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ.
Η βάση του Τραμπ θα διχαστεί περαιτέρω μεταξύ των «γερακιών» που παίρνουν το μέρος του Νετανιάχου και του αυξανόμενου αριθμού Ρεπουμπλικανών που είναι δυσαρεστημένοι με την εμπλοκή του Ισραήλ με τον Τραμπ στις συγκρούσεις του. Εν τω μεταξύ, ο Νετανιάχου είτε θα παρουσιαστεί ως εντελώς υποτακτικός είτε θα αναγκαστεί να μην υπακούσει στον Τραμπ και να απομονώσει περαιτέρω το Ισραήλ.
Απομένουν τώρα έξι ημέρες μέχρι την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας στη Γενεύη της Ελβετίας την Παρασκευή. Αυτό δίνει στο Ισραήλ άφθονο χρόνο να βρεθεί περαιτέρω στο πλευρό του Τραμπ.
Εάν ο Νετανιάχου επιλέξει να προχωρήσει μόνος του παρά τις ρητές επιθυμίες του Τραμπ, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ μπορεί να βρεθούν σε ένα σημείο όπου ο Τραμπ αποφασίζει ότι η ρητορική πίεση πρέπει να δώσει τη θέση της σε περαιτέρω τιμωρητικές ενέργειες. Είναι αυτονόητο ότι αυτό θα κλονίσει τα ίδια τα θεμέλια της διμερούς σχέσης και τη μακροπρόθεσμη πολιτική θέση του Ισραήλ στις ΗΠΑ, καταλήγει η Haaretz.
