Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, ανακοίνωσε ότι θα μετατρέψει τις θανατικές ποινές και των 548 κρατουμένων που βρίσκονται σήμερα στην πτέρυγα των μελλοθανάτων της πολιτείας σε ισόβια κάθειρξη χωρίς δυνατότητα αποφυλάκισης υπό όρους.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μαζική μετατροπή θανατικών ποινών στην ιστορία των ΗΠΑ, μια απόφαση με την οποία η πολυπληθέστερη πολιτεία της χώρας κάνει ένα ακόμη βήμα απομάκρυνσης από την εφαρμογή της εσχάτης των ποινών.
Ο Δημοκρατικός κυβερνήτης ανακοίνωσε την απόφασή του με ανοιχτή επιστολή προς τους πολίτες της Καλιφόρνιας, εξηγώντας ότι στηρίζεται στη βαθιά πεποίθησή του πως η κρατική εξουσία δεν πρέπει να αφαιρεί ανθρώπινες ζωές. «Πιστεύω ακράδαντα ότι όταν απορρίπτουμε την κρατικά εγκεκριμένη θανάτωση, ως κοινωνία είμαστε ισχυρότεροι», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η θανατική ποινή δεν συνάδει με τις αξίες της πολιτείας και υπονομεύει τα θεμέλια του δικαστικού συστήματος.
Ο Νιούσομ αναγνώρισε ότι οι καταδικασμένοι έχουν προκαλέσει ανείπωτο πόνο και ότι πολλοί πολίτες θεωρούν πως όσοι διαπράττουν ειδεχθή εγκλήματα αξίζουν να πεθάνουν. «Αυτοί οι δράστες θα πεθάνουν στη φυλακή, αλλά όχι από το δικό μας χέρι», σημείωσε χαρακτηριστικά, χαρακτηρίζοντας την απόφαση μία από τις δυσκολότερες της πολιτικής του διαδρομής.
Η διαδικασία και οι 382 υποθέσεις που χρειάζονται έγκριση
Η απόφαση αφορά συνολικά 548 κρατουμένους, 529 άνδρες και 19 γυναίκες. Ωστόσο, δεν μπορεί να εφαρμοστεί αυτομάτως σε όλες τις περιπτώσεις. Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Καλιφόρνιας, για 382 κρατουμένους, οι οποίοι έχουν καταδικαστεί για περισσότερα από ένα κακουργήματα, απαιτείται και η έγκριση του Ανώτατου Δικαστηρίου της πολιτείας.
Εφόσον ολοκληρωθεί η διαδικασία, η παρέμβαση του Νιούσομ θα μειώσει κατά σχεδόν 30% τον συνολικό αριθμό των κρατουμένων που βρίσκονται σε πτέρυγες μελλοθανάτων στις ΗΠΑ.
Η Καλιφόρνια διαθέτει τη μεγαλύτερη πτέρυγα μελλοθανάτων στο δυτικό ημισφαίριο, ωστόσο δεν έχει πραγματοποιήσει εκτέλεση από το 2006. Ο Νιούσομ είχε ήδη επιβάλει από τον Μάρτιο του 2019 μορατόριουμ στις εκτελέσεις, ενώ στη συνέχεια δρομολογήθηκε και η απομάκρυνση των κρατουμένων από την πτέρυγα των μελλοθανάτων στις φυλακές του Σαν Κουέντιν.
Η θανατική ποινή, πάντως, εξακολουθεί να προβλέπεται από τη νομοθεσία της Καλιφόρνιας. Οι ψηφοφόροι της πολιτείας είχαν απορρίψει την κατάργησή της σε δημοψηφίσματα το 2012 και το 2016, επομένως η απόφαση του κυβερνήτη δεν ισοδυναμεί με οριστική νομοθετική κατάργηση του μέτρου.
Οι αντιδράσεις και η σύγκρουση για τη θανατική ποινή
Η ανακοίνωση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από εισαγγελείς και εκπροσώπους οικογενειών θυμάτων, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η μαζική μετατροπή των ποινών παρακάμπτει τις αποφάσεις δικαστών και ενόρκων και αγνοεί τον πόνο των συγγενών των δολοφονημένων.
Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις που αντιτίθενται στη θανατική ποινή χαιρέτισαν την απόφαση, επικαλούμενες τον κίνδυνο δικαστικών πλανών, τις φυλετικές και κοινωνικές ανισότητες στην επιβολή της εσχάτης των ποινών, καθώς και την απουσία πειστικών αποδείξεων ότι οι εκτελέσεις αποτρέπουν αποτελεσματικότερα τις δολοφονίες σε σχέση με την ισόβια κάθειρξη χωρίς αναστολή.
Η απόφαση του Νιούσομ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η θανατική ποινή βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης στις ΗΠΑ. Πρόσφατες αποτυχημένες προσπάθειες εκτέλεσης στο Τενεσί, αλλά και η συζήτηση για την επαναφορά των εκτελέσεων σε ομοσπονδιακό επίπεδο, έχουν αναζωπυρώσει τη διαμάχη γύρω από την εφαρμογή της.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos, το 55% των Αμερικανών εξακολουθεί να υποστηρίζει τη θανατική ποινή για όσους καταδικάζονται για τα σοβαρότερα εγκλήματα, ποσοστό μειωμένο σε σχέση με το 63% του 2017.
Η παρέμβαση του Νιούσομ αποκτά, παράλληλα, ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο ίδιος πλησιάζει στο τέλος της δεύτερης και τελευταίας θητείας του ως κυβερνήτης και θεωρείται πιθανός διεκδικητής του χρίσματος των Δημοκρατικών για τις προεδρικές εκλογές του 2028.
