Η ουσιαστική διάλυση του προγράμματος Future Combat Air System (FCAS), που φιλοδοξούσε να δημιουργήσει το επόμενο ευρωπαϊκό μαχητικό αεροσκάφος, συνιστά ένα σοβαρό πλήγμα για την κοινή αμυντική πολιτική της Ευρώπης και αναδεικνύει τις βαθιές δυσκολίες συνεργασίας μεταξύ των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων.
Μετά από σχεδόν δέκα χρόνια διαβουλεύσεων και σχεδιασμού, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ισπανία δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους σχετικά με την ηγεσία του προγράμματος, την κατανομή του έργου και τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Έτσι, ένα από τα πιο φιλόδοξα αμυντικά εγχειρήματα της Ευρώπης οδηγείται σε αδιέξοδο.
Παρότι η εξέλιξη προκαλεί απογοήτευση, δεν αποτελεί έκπληξη για όσους γνωρίζουν την ιστορία των ευρωπαϊκών αμυντικών συνεργασιών. Πολλά κοινά προγράμματα μαχητικών αεροσκαφών στο παρελθόν βρέθηκαν αντιμέτωπα με αντίστοιχες εθνικές αντιπαραθέσεις και συγκρουόμενα συμφέροντα.
Το FCAS είχε σχεδιαστεί ως ένα ολοκληρωμένο σύστημα αεροπορικής ισχύος έκτης γενιάς. Στην «καρδιά» του θα βρισκόταν ένα νέο προηγμένο μαχητικό αεροσκάφος, υποστηριζόμενο από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, εξελιγμένα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, αισθητήρες και ένα ψηφιακό δίκτυο διασύνδεσης που θα επέτρεπε τη λειτουργία όλων των μέσων ως ενιαίο σύστημα μάχης από τη δεκαετία του 2040.
Η ανάγκη για ένα τέτοιο πρόγραμμα προκύπτει από τη ραγδαία ενίσχυση των αεράμυνων διεθνώς. Αντίπαλες δυνάμεις επενδύουν πλέον σε πυραυλικά συστήματα μεγάλου βεληνεκούς, προηγμένους αισθητήρες και τεχνολογίες ηλεκτρονικού πολέμου, καθιστώντας ολοένα δυσκολότερη τη δράση της πολεμικής αεροπορίας σε εχθρικό περιβάλλον.
Ωστόσο, οι διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες αποδείχθηκαν ανυπέρβλητο εμπόδιο. Για τη Γαλλία, το νέο αεροσκάφος έπρεπε να εξυπηρετεί και τις ανάγκες της πυρηνικής αποτροπής, να μπορεί να επιχειρεί από αεροπλανοφόρα και να διασφαλίζει την πλήρη τεχνολογική αυτονομία της χώρας. Αντίθετα, η Γερμανία δεν ήταν διατεθειμένη να χρηματοδοτήσει ένα πρόγραμμα στο οποίο η Dassault θα διατηρούσε τον απόλυτο έλεγχο των κρίσιμων τεχνολογιών και του σχεδιασμού.
Η κατάρρευση του FCAS επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να αποκτήσει στρατηγική αυτονομία χωρίς να εξαρτάται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το δίλημμα γίνεται ακόμη πιο έντονο σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ζητούν ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων απέναντι στις αυξανόμενες γεωπολιτικές απειλές.
Η Γερμανία εξετάζει πλέον τρεις βασικές επιλογές: την αγορά περισσότερων αμερικανικών F-35, τη συμμετοχή στο βρετανοϊταλοϊαπωνικό πρόγραμμα GCAP ή την ανάπτυξη ενός νέου γερμανικού προγράμματος μέσω της βιομηχανικής συμμαχίας Team Gen 6 υπό την Airbus. Καμία από τις επιλογές αυτές δεν θεωρείται εύκολη ή οικονομικά ανώδυνη.
Ανάλογα διλήμματα αντιμετωπίζει και η Γαλλία, η οποία θα μπορούσε είτε να προχωρήσει μόνη της στην ανάπτυξη διαδόχου του Rafale είτε να αναζητήσει ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας.
Παρά το αδιέξοδο, Παρίσι και Βερολίνο αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης συνεργασίας σε επιμέρους τεχνολογίες του FCAS, όπως οι κινητήρες ή τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που προορίζονταν να συνοδεύουν το μαχητικό.
Το βασικό συμπέρασμα, ωστόσο, είναι ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να συμφωνεί περισσότερο στις απειλές που αντιμετωπίζει παρά στον τρόπο με τον οποίο θα χρηματοδοτήσει και θα υλοποιήσει τις απαραίτητες αμυντικές επενδύσεις. Και αυτό, σε μια περίοδο αυξανόμενης διεθνούς αστάθειας, αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση για το μέλλον της ευρωπαϊκής άμυνας.
Πηγή: theconversation.com
