Μεγάλες ήταν οι επιπτώσεις από τους καύσωνες που χτύπησαν αυτό το καλοκαίρι πολλές χώρες της Ευρώπης.
Τουλάχιστον 35.000 περισσότεροι άνθρωποι πέθαναν από τον καύσωνα στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια των τεσσάρων διαδοχικών κυμάτων ζέστης που έσπασαν ρεκόρ το καλοκαίρι.
Ο αριθμός έρχεται σε σύγκριση με εκείνο των θανάτων που θα αναμενόταν υπό κανονικές συνθήκες, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής ελλιπή στοιχεία από μόλις λίγο περισσότερο από τη μισή ήπειρο.
Η υπερβάλλουσα θνησιμότητα σε τρεις από τις μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία έχει ήδη ξεπεράσει τους 25.000 θανάτους, σύμφωνα με τα προσωρινά εθνικά στοιχεία, ενώ ειδικοί εκτιμούν ότι ο αριθμός θα αυξηθεί σημαντικά όταν ολοκληρωθεί η συγκέντρωση των στοιχείων για τον Αύγουστο.
Τα διαδοχικά κύματα καύσωνα που έπληξαν τη δυτική Ευρώπη από τον Μάιο κατέρριψαν τα ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας σε εκατοντάδες μετεωρολογικούς σταθμούς, ενώ η Γαλλία κατέγραψε την υψηλότερη εθνική μέση ημερήσια θερμοκρασία στην ιστορία της.
Στη Γερμανία καταρρίφθηκαν ρεκόρ για τρεις συνεχόμενες ημέρες στα τέλη Ιουνίου, όταν 46 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C (104°F), ενώ η Ισπανία βίωσε παρατεταμένες θερμοκρασίες άνω των 42°C. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη που προκαλείται από την ανθρώπινη δραστηριότητα καθιστά τέτοια ακραία φαινόμενα συχνότερα και εντονότερα.
Ο υψηλότερος αριθμός θανάτων καταγράφεται στη Γερμανία, όπου το Ινστιτούτο Robert Koch (RKI), ο εθνικός οργανισμός δημόσιας υγείας, ανακοίνωσε στα τέλη της περασμένης εβδομάδας ότι εκτιμά πως 14.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους λόγω του καύσωνα από τις 6 Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου. Μόνο την εβδομάδα από τις 22 έως τις 28 Ιουνίου, το RKI εκτιμά ότι έχασαν τη ζωή τους 9.600 άνθρωποι.
Τα στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα σε επίπεδο ΕΕ, τα οποία καταγράφονται συστηματικά από το 2008, δείχνουν ότι η μοναδική άλλη εβδομάδα του καλοκαιριού κατά την οποία καταγράφηκε υψηλότερος ρυθμός επιπλέον θανάτων ήταν τον Ιούλιο του 2022, όταν η Covid-19 εξακολουθούσε να βρίσκεται σε έξαρση.
Το φετινό καλοκαίρι είναι με διαφορά το χειρότερο ως προς τους θανάτους που συνδέονται με τον καύσωνα στη Γερμανία από τότε που ξεκίνησαν οι σχετικές καταγραφές. Το προηγούμενο υψηλότερο επίπεδο στη χώρα, την πολυπληθέστερη της ΕΕ, ήταν οι 8.900 θάνατοι το 2018. Κατά τη διάρκεια ενός φυσιολογικού καλοκαιριού, οι θάνατοι που συνδέονται με τη ζέστη είναι συχνά λιγότεροι από 2.000, σύμφωνα με το RKI.
Στοιχεία από το σύστημα παρακολούθησης της θνησιμότητας του Ινστιτούτου Carlos III στην Ισπανία δείχνουν ότι 4.947 θάνατοι στη χώρα μπορούν να αποδοθούν στη ζέστη από τον Μάιο έως και αυτή την εβδομάδα, καθιστώντας το 2026 το χειρότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ισπανία όσον αφορά τους θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη. Ο αριθμός ξεπερνά τους 4.520 θανάτους που καταγράφηκαν το 2022.
Οι υψηλές θερμοκρασίες επιδεινώνουν προϋπάρχουσες παθήσεις
Οι χώρες υπολογίζουν και παρουσιάζουν τα στοιχεία τους με διαφορετικούς τρόπους. Η Ισπανία και η Γερμανία χρησιμοποιούν μοντέλα για να εκτιμούν σε πραγματικό χρόνο τους θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη, συγκρίνοντας τις ημερήσιες θερμοκρασίες και τα ποσοστά θνησιμότητας, προκειμένου να υπολογίσουν τους θανάτους που αποδίδονται στις υψηλές θερμοκρασίες.
Τέτοιου είδους εκτιμήσεις είναι απαραίτητες, καθώς η ζέστη σπάνια αναφέρεται ως άμεση αιτία θανάτου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι υψηλές θερμοκρασίες επιδεινώνουν προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως αναπνευστικές ή καρδιαγγειακές νόσους, με αποτέλεσμα τα θύματα να πεθαίνουν από έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο ή νεφρική ανεπάρκεια.
Η οριστική απόδοση των θανάτων στη ζέστη μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, ενώ πολλές χώρες δεν έχουν δημοσιοποιήσει ακόμη στοιχεία ούτε για τις αρχές Αυγούστου. Ο Karl Lauterbach, πρώην υπουργός Υγείας της Γερμανίας, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής πιθανότατα θα αποδειχθούν υποεκτιμήσεις.
Στη Γαλλία, όπου περισσότεροι από 500 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C και σε κάποια στιγμή το 98% της χώρας βρισκόταν υπό προειδοποίηση για καύσωνα, οι αρχές δημοσιοποιούν αρχικά στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα από «όλες τις αιτίες» και προχωρούν αργότερα στην οριστική απόδοση των θανάτων.
Η εθνική υπηρεσία υγείας της χώρας ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι επιπλέον θάνατοι από «όλες τις αιτίες» μεταξύ τέλους Μαΐου και 22 Ιουλίου ανήλθαν σε 7.300. Τα στοιχεία για τον Αύγουστο δεν ήταν ακόμη διαθέσιμα, ενώ τα αρχικά δεδομένα βασίζονταν σε ηλεκτρονικά πιστοποιητικά θανάτου, τα οποία αντιστοιχούν μόλις στο 80% της συνολικής θνησιμότητας, όπως διευκρίνισε.
Η Ιταλία, της οποίας το εθνικό σύστημα επιτήρησης των επιπτώσεων της ζέστης βασίζεται σε δεδομένα από τους δήμους και, ως εκ τούτου, συχνά παρουσιάζει σημαντικές καθυστερήσεις, έχει μέχρι στιγμής δημοσιοποιήσει μόνο ελλιπείς δείκτες σε πραγματικό χρόνο και όχι έναν συγκεντρωτικό εθνικό αριθμό θανάτων.
Ο ΠΟΥ ανέφερε ότι η θνησιμότητα από τη ζέστη έχει αυξηθεί πάνω από 30% τα τελευταία 20 χρόνια
Μοντέλα εκτιμούν ότι μόνο μεταξύ 22 και 28 Ιουνίου πέθαναν 2.700 περισσότεροι άνθρωποι από ό,τι θα αναμενόταν υπό κανονικές συνθήκες, ενώ επιδημιολόγοι εκτιμούν ότι ο συνολικός αριθμός των θανάτων που θα αποδοθούν στη ζέστη στη χώρα πιθανότατα θα κυμανθεί μεταξύ 5.000 και 8.000 όταν καταγραφεί επισήμως.
Μεταξύ των άλλων ευρωπαϊκών χωρών που έχουν ήδη ανακοινώσει στοιχεία για την υπερβάλλουσα θνησιμότητα είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η υπηρεσία υγειονομικής ασφάλειας ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι, σύμφωνα με τα μοντέλα της, τα κύματα καύσωνα του Μαΐου και του Ιουνίου είχαν ως αποτέλεσμα 2.877 θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη στην Αγγλία.
Το Βέλγιο ανακοίνωσε ότι τα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν αύξηση της θνησιμότητας κατά 39% μεταξύ 18 και 29 Ιουνίου, που αντιστοιχεί σε 1.222 επιπλέον θανάτους, ενώ η Ολλανδία ανέφερε ότι τουλάχιστον 900 περισσότεροι άνθρωποι από ό,τι συνήθως πέθαναν μεταξύ 22 Ιουνίου και 5 Ιουλίου.
Μία ταχεία μελέτη μοντελοποίησης που επικαλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι 1.070 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο πέθαναν στην Πολωνία κατά τη διάρκεια του καύσωνα στα τέλη Ιουνίου, ενώ στοιχεία των ελβετικών υγειονομικών αρχών δείχνουν 220 επιπλέον θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη την ίδια εβδομάδα.
Τα πρώτα στοιχεία από το Λουξεμβούργο, την Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Δανία δείχνουν περίπου 40 επιπλέον θανάτους σε καθεμία από αυτές τις χώρες. Το Agence France-Presse υπολόγισε ότι περιοχές στις οποίες κατοικούν περισσότεροι από 80 εκατομμύρια Ευρωπαίοι κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C αυτό το καλοκαίρι.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε τον Μάιο ότι η θνησιμότητα που συνδέεται με τη ζέστη στην ευρωπαϊκή του περιφέρεια έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% τα τελευταία 20 χρόνια και αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά, ως αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης και της γήρανσης του πληθυσμού.
