ΑρχικήΕπικαιρότηταΜεταφορά Συντελεστή Δόμησης: Αντιπρόεδρος του ΣτΕ υπερασπίζεται τον θεσμό – «Κίνδυνος να...

Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης: Αντιπρόεδρος του ΣτΕ υπερασπίζεται τον θεσμό – «Κίνδυνος να χαθούν κοινόχρηστοι χώροι»

Τη σημασία του θεσμού της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης (ΜΣΔ) και τον ρόλο του στην προστασία των κοινόχρηστων χώρων αναδεικνύει ο αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Χρήστος Ντουχάνης, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται πρωτίστως για έναν μηχανισμό αποζημίωσης ιδιοκτητών που στερούνται τη δυνατότητα αξιοποίησης των ακινήτων τους.

Όπως εξηγεί, ο θεσμός αφορά ιδιοκτησίες που δεσμεύονται για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων ή χαρακτηρίζονται διατηρητέες, χωρίς οι ιδιοκτήτες τους να μπορούν να ασκήσουν πλήρως τα δικαιώματά τους.

Τι έχει κρίνει το Συμβούλιο της Επικρατείας

Η νομολογία του ΣτΕ δεν έχει αμφισβητήσει συνολικά τη συνταγματικότητα της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης. Εκείνο που κρίθηκε αντισυνταγματικό ήταν η ανεξέλεγκτη εφαρμογή της, χωρίς περιορισμούς ως προς τις περιοχές υποδοχής.

Μια τέτοια πρακτική θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερβολική οικοδομική επιβάρυνση, αυξημένη δόμηση και ανατροπή του πολεοδομικού σχεδιασμού.

Για τον λόγο αυτό, το σημερινό πλαίσιο προβλέπει ειδικές Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης, οι οποίες καθορίζονται με βάση μελέτες και διαδικασίες διαβούλευσης, ώστε η μεταφορά να γίνεται σε περιοχές όπου μπορεί να υποστηριχθεί πολεοδομικά.

Οι απλήρωτες απαλλοτριώσεις και ο κίνδυνος για τους κοινόχρηστους χώρους

Ο Χρήστος Ντουχάνης θεωρεί αδικαιολόγητη τη γενικευμένη αντίθεση που εκφράζουν δήμαρχοι απέναντι στον θεσμό, επισημαίνοντας ότι πολλοί χώροι που έχουν χαρακτηριστεί κοινόχρηστοι εξακολουθούν να αποτελούν ιδιωτικές ιδιοκτησίες, χωρίς να έχει καταβληθεί η προβλεπόμενη αποζημίωση.

Η εκκρεμότητα αυτή δεν είναι χωρίς συνέπειες. Όπως προειδοποιεί, όταν οι ιδιοκτήτες δεν αποζημιώνονται, μπορούν να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη διεκδικώντας τα δικαιώματά τους. Αυτό ενδέχεται να προκαλέσει σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις για το Δημόσιο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, υπάρχει ο κίνδυνος οι χώροι να επιστρέψουν στους ιδιοκτήτες τους και να καταστούν εκ νέου οικοδομήσιμοι, με αποτέλεσμα να χαθούν κοινόχρηστες εκτάσεις.

Ένα εργαλείο που συνδέει την προστασία του δημόσιου χώρου με την ιδιοκτησία

Η βασική θέση είναι ότι η σωστά σχεδιασμένη Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης μπορεί να λειτουργήσει ως λύση σε ένα χρόνιο πρόβλημα του πολεοδομικού σχεδιασμού: πώς διασφαλίζονται οι κοινόχρηστοι χώροι και ταυτόχρονα προστατεύονται τα δικαιώματα των ιδιοκτητών.

Υπό αυτή την προϋπόθεση, η ΜΣΔ δεν αποτελεί απλώς έναν μηχανισμό μεταφοράς δικαιωμάτων δόμησης, αλλά ένα εργαλείο που μπορεί να συμβάλει στην προστασία του δημόσιου χώρου, με σεβασμό στο Σύνταγμα και στην ιδιοκτησία.

Η ανάρτηση του αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας

«ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΔΟΜΗΣΗΣ: ΝΑΙ Ή ΟΧΙ;

Θα τσιμεντωθούν οι πλατείες, λένε κάποιοι. Θα βρούν τα παιδιά μας σπίτι, αντιτείνουν άλλοι. ΜΣΔ, λοιπόν. Τι είναι αυτό; Αμφιβάλλω αν όσοι ξιφουλκούν υπέρ ή κατά, ξέρουν την απάντηση.

Η ιδέα, λοιπόν, ήταν απλή και εμφανίστηκε πριν από 4 δεκαετίες: Όταν κάποιος βλέπει την ιδιοκτησία του να αδρανοποιείται για το γενικό καλό, πρέπει να αποζημιωθεί. Αν το ακίνητό του κηρύσσεται διατηρητέο, διότι “αποτελεί δείγμα αρχιτεκτονικής της δεκαετίας του ’30”, ή χαρακτηρίζεται από το σχέδιο πόλης ως παιδική χαρά, αυτός πρέπει να αποζημιωθεί. Αντί, όμως, να αποζημιωθεί με χρήματα, μπορεί να αποζημιωθεί με σ.δ., έλεγε ο νόμος που προέβλεψε τη ΜΣΔ.

Ο ιδιοκτήτης, λοιπόν, θα έπαιρνε έναν τίτλο, κάτι σαν αξιόγραφο, που θα τού παρείχε το δικαίωμα να αποκτήσει ο ίδιος ζεστά τετραγωνικά κάπου αλλού, αφού το ακίνητό του είχε σχεδόν αχρηστευθεί. Έτσι, και πλατείες θα είχαμε και ο ιδιοκτήτης θα ήταν ικανοποιημένος.

ΟΧΙ, όμως, είπε το ΣτΕ, και πολύ σωστά! Μα γιατί, θα αναρωτηθεί κανείς. Διότι ο σ.δ. που αντιστοιχούσε στην παιδική χαρά, θα μπορούσε να μεταφερθεί οπουδήποτε, κατά προτίμηση δε, εκεί που το τετραγωνικό ήταν ακριβότερο.

Άρα, η αξία όλων των κοινόχρηστων χώρων του κέντρου της Αθήνας ή της Β΄ Πειραιώς και όλων των διατηρητέων, θα μετατρέπονταν σε τετραγωνικά που θα προσγειώνονταν στο Ψυχικό ή την Εκάλη, χωρίς να υπάρχουν εκεί οι κατάλληλες πολεοδομικές προϋποθέσεις.

Έτσι, ο συσσωρευμένος σ.δ. στις περιοχές αυτές, θα τους άλλαζε τα φώτα. Το ΣτΕ ποτέ δεν είπε ότι ο θεσμός της ΜΣΔ πάσχει καθαυτός. Είπε ότι η μεταφορά του σ.δ. “όπου νά’ναι”, με τα κριτήρια του κάθε ιδιοκτήτη, ήταν αντίθετη με το 24 παρ. 2 Σ.

Ο μεταφερόμενος σ.δ. δεν δημιουργήθηκε από τον νόμο που προέβλεψε τη μεταφορά του, όπως έγινε, π.χ., με τον ΝΟΚ. ΥΠΗΡΧΕ και θα μπορούσε να υλοποιηθεί, αν δεν είχε δημιουργηθεί η παιδική χαρά. Είναι, όμως, αναξιοποίητος.

Και ο νομοθέτης προέβλεψε καθορισμό Ζωνών Υποδοχής του. Τώρα πια, η μεταφορά δεν γίνεται όπου νά’ναι, αλλά σε περιοχές που έχουν σχεδιαστεί με μελέτη (ΣΜΠΕ), τα πορίσματα της οποίας υπόκεινται στις εγγυήσεις της διαβούλευσης. Είναι εσφαλμένος ο καθορισμός μιας ζώνης; Εμπρός να ανακαλύψουμε το λάθος. Αλλά την εκ προοιμίου άρνηση των Δημάρχων, και του φίλτατου της δικής μου πόλης, στον θεσμό της ΜΣΔ, δυσκολεύομαι πολύ να συμμεριστώ.

Ας συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι οι κοινόχρηστοι χώροι, των οποίων ο ιδιοκτήτης δεν έχει αποζημιωθεί, είναι χώροι που δεν μας ανήκουν. Και όσοι καθόμαστε στα παγκάκια τους είμαστε κλεπταποδόχοι κοινωνικής ευημερίας. Δεκάδες ιδιοκτήτες κοινόχρηστων χώρων, που δεν έχουν αποζημιωθεί, προσφεύγουν κάθε χρόνο στο Στρασβούργο και δικαιώνονται, οπότε το Κράτος, δηλαδή εμείς, πληρώνουμε τον λογαριασμό.

Κάποια στιγμή, λοιπόν, ο ιδιοκτήτης της πλατείας κοντά στο σπίτι μας, που εξακολουθεί να του ανήκει, θα πετύχει να του επιστραφεί το ακίνητό του. Και τότε η πλατεία θα χτιστεί. Και αυτό κανένα Πράσινο Ταμείο δεν θα μπορεί να το αποτρέψει. Ας το έχουν υπόψη τους όλοι».

 

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ