Το σχέδιο της Volkswagen να περικόψει έως και 100.000 θέσεις εργασίας και να κλείσει τέσσερα εργοστάσια στη Γερμανία αποτελεί ακριβώς το είδος της βιομηχανικής κρίσης που οι Βρυξέλλες δηλώνουν ότι θέλουν να αποτρέψουν.
Ωστόσο, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξακολουθούν να διαφωνούν για το πώς πρέπει να αντιδράσει η ΕΕ.
Έως το τέλος του έτους, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιδιώκουν να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις για έναν εμβληματικό κανονισμό, τον Νόμο για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act – IAA). Στόχος του είναι να κατευθυνθούν δισεκατομμύρια ευρώ δημοσίων συμβάσεων προς ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ώστε να μπορέσουν να αντέξουν την πίεση από τις φθηνές εισαγωγές που κατακλύζουν την αγορά, κυρίως από την Κίνα.
«Οι τελευταίες εξελίξεις στη Γερμανία δείχνουν πόσο επείγον είναι να δράσουμε αποφασιστικά για να προστατεύσουμε τις αγορές μας από αθέμιτες πρακτικές των παγκόσμιων ανταγωνιστών μας», δήλωσε στο POLITICO ο επίτροπος Βιομηχανίας της ΕΕ, Στεφάν Σεζουρνέ, χαρακτηρίζοντας τον IAA «καθοριστικό εργαλείο».
Προτεραιότητα στα ευρωπαϊκά προϊόντα
Κεντρικός άξονας του νομοσχεδίου είναι η αρχή «Made in Europe», που θα δίνει προτεραιότητα στα ευρωπαϊκής κατασκευής προϊόντα στις δημόσιες προμήθειες.
Οι υποστηρικτές της θεωρούν ότι η Ευρώπη πρέπει επιτέλους να προστατεύσει τη βιομηχανία της. Αντίθετα, οι επικριτές κάνουν λόγο για προστατευτισμό, προειδοποιώντας ότι το μέτρο μπορεί να δημιουργήσει ένα περίπλοκο νομικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις, να αυξήσει το κόστος των ευρωπαϊκών προϊόντων και να αποκλείσει φιλικές εμπορικές χώρες όπως ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιαπωνία.
«Αυτό που συμβαίνει στη Volkswagen είναι ανησυχητικό, αλλά δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Είναι το αποτέλεσμα ετών ευρωπαϊκής αφέλειας, ενώ οι παγκόσμιοι ανταγωνιστές μας ακολουθούσαν σαφείς και επιθετικές βιομηχανικές στρατηγικές», δήλωσε ο Γάλλος ευρωβουλευτής Κριστόφ Γκρουντλέρ.
Η μάχη για τους «έμπιστους εταίρους»
Οι διαπραγματεύσεις μόλις ξεκίνησαν, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της με καθυστέρηση τριών μηνών, τον Μάρτιο. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι παραδέχονται ότι ο χρόνος πιέζει για να επιτευχθεί συμφωνία έως το τέλος του έτους, όπως προβλέπει ο οδικός χάρτης «One Europe, One Market».
Η δυσκολότερη διαπραγμάτευση αφορά τον κατάλογο των «έμπιστων εταίρων» (trusted partners), δηλαδή των χωρών των οποίων τα προϊόντα θα αντιμετωπίζονται, σε ορισμένες δημόσιες συμβάσεις και χρηματοδοτήσεις, ως ισοδύναμα με τα ευρωπαϊκά.
Η αντιπαράθεση φέρνει αντιμέτωπες τη Γαλλία και άλλες χώρες που επιθυμούν αυστηρότερους περιορισμούς, με εξαγωγικές οικονομίες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και οι σκανδιναβικές χώρες, που υποστηρίζουν μια πιο ανοικτή εμπορική πολιτική.
Ο Γάλλος ευρωβουλευτής Πιερ Ζουβέ υποστήριξε ότι «με μια ισχυρή πολιτική “Made in Europe” και έναν ισχυρό IAA, θα μπορούσαμε να είχαμε απορροφήσει το σοκ για τη Volkswagen και τους εργαζομένους της».
Ο ίδιος τάσσεται υπέρ ενός περιορισμένου καταλόγου «έμπιστων εταίρων», θέση που συναντά αντιδράσεις από τη Γενική Διεύθυνση Εμπορίου της Επιτροπής, υπό τον επίτροπο Μάρος Σέφτσοβιτς, ο οποίος επιδιώκει τη διεύρυνση των εμπορικών σχέσεων της ΕΕ.
Η πρόκληση της Κίνας
Η στρατηγική του Σεζουρνέ βασίζεται στην πεποίθηση ότι η παραδοσιακή προσήλωση της Ευρώπης στο ελεύθερο εμπόριο δεν αποδίδει πλέον, καθώς οι Βρυξέλλες δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν το τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα της Κίνα, το οποίο ανέρχεται σε περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ ημερησίως υπέρ του Πεκίνου.
«Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όλα τα υφιστάμενα εμπορικά εργαλεία μας και όχι μόνο να σχεδιάζουμε νέα», δήλωσε ο επίτροπος.
Στα μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνονται η υποχρεωτική διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας κρίσιμων πρώτων υλών ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από την Κίνα, καθώς και πιθανές έρευνες για τα plug-in υβριδικά οχήματα, τα χημικά προϊόντα και τις εργαλειομηχανές.
Ωστόσο, ακόμη και τα ισχυρότερα εμπορικά εργαλεία μπορεί να αποδειχθούν αναποτελεσματικά αν οι κυβερνήσεις δεν είναι διατεθειμένες να τα χρησιμοποιήσουν. Το Μέσο κατά του Οικονομικού Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument), το οποίο χαρακτηρίζεται ως το «εμπορικό μπαζούκα» της ΕΕ, δεν έχει ενεργοποιηθεί ποτέ.
Θα αποδώσει ο νέος νόμος;
Παρά τις μεγάλες φιλοδοξίες του, αρκετοί αμφιβάλλουν αν ο IAA θα καταφέρει να αλλάξει ουσιαστικά την κατάσταση.
Οι επιχειρήσεις βλέπουν θετικά την ιδέα του «Made in Europe», αλλά θεωρούν ότι η εφαρμογή της είναι υπερβολικά περιορισμένη για να αποτρέψει τη μεταφορά ολόκληρων αλυσίδων παραγωγής εκτός Ευρώπης.
Η μεγαλύτερη εργοδοτική οργάνωση της Ιταλία, η Confindustria, εκτιμά ότι η πρόταση της Επιτροπής δεν επαρκεί για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ενώ το ινστιτούτο Bruegel προειδοποιεί ότι οι νέοι κανόνες ενδέχεται να έχουν και αρνητικές συνέπειες.
Όπως επισημαίνει, η προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής αλουμινίου από τον διεθνή ανταγωνισμό θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος για αυτοκινητοβιομηχανίες όπως η Volkswagen, οι οποίες χρειάζονται φθηνό και χαμηλών εκπομπών άνθρακα αλουμίνιο για να παραμείνουν ανταγωνιστικές στα ηλεκτρικά οχήματα.
Πριν όμως τεθεί σε ισχύ ο νέος νόμος, θα πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, του Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι ενδείξεις δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξες, καθώς περίπου 150 ευρωβουλευτές από τρεις διαφορετικές κοινοβουλευτικές επιτροπές θα συμμετάσχουν στην εξέταση του φακέλου.
Παράλληλα, κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κατάφερε να καταλήξει σε συμβιβασμό μόνο για μέρος του νομοσχεδίου των 100 σελίδων, μεταθέτοντας τη συζήτηση για τη διάταξη «Made in Europe» στην ιρλανδική προεδρία, η οποία ξεκινά την Τετάρτη.
Ο Ιρλανδός υπουργός Επιχειρήσεων, Τουρισμού και Απασχόλησης Πίτερ Μπερκ εμφανίστηκε αισιόδοξος:
«Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα φιλόδοξο οδικό χάρτη, δεν υπάρχει αμφιβολία. Όμως στην Ιρλανδία έχουμε μεγάλη εμπειρία στην επίτευξη συμβιβασμών», δήλωσε στο POLITICO.
Πηγή: POLITICO
