Στρατηγική ψυχραιμία απέναντι στις εξελίξεις που αφορούν τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας ζήτησε ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και πρώην υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα οφείλει να διαμορφώσει μια σταθερή και μακρόπνοη εθνική στρατηγική απέναντι στις γεωπολιτικές ανακατατάξεις.
Ο κ. Βενιζέλος μίλησε στο πλαίσιο του Athens Defence Conference, που διοργανώνεται από το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών σε συνεργασία με το ΕΛΙΑΜΕΠ, αναλύοντας τις εξελίξεις στο ΝΑΤΟ, τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική εξωτερική πολιτική.
Αναφερόμενος στις σχέσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Ευάγγελος Βενιζέλος σημείωσε ότι η στάση της Ουάσιγκτον δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη. «Έχει εκδηλώσει ο Πρόεδρος Τραμπ τη συμπάθειά του για τον Ερντογάν. Είναι λογικό οι Ηνωμένες Πολιτείες να θέλουν την Τουρκία εντός του δυτικού συστήματος ασφαλείας. Εμείς πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε αυτά με στρατηγική ψυχραιμία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στρατηγική ψυχραιμία απέναντι στις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε στην ιστορική ένταξη της Ελλάδας και της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ το 1952, επισημαίνοντας ότι τότε είχε διαμορφωθεί ένα κοινό αφήγημα αποτροπής απέναντι στη σοβιετική απειλή. Όπως τόνισε, σήμερα απαιτείται επανεξέταση των δεδομένων, καθώς το διεθνές περιβάλλον έχει μεταβληθεί σημαντικά. «Πρέπει να δούμε αν το αφήγημα του 1952 ισχύει», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η κυρίαρχη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Συμμαχία εξακολουθεί να είναι εμφανής.
«Ξέρω πώς φέρονται τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ όταν παρίσταται ο Αμερικανός Πρόεδρος. Το καταλαβαίνει κανείς και χορογραφικά, σκηνογραφικά. Η θέση των ΗΠΑ είναι κυρίαρχη». Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να αποφεύγει, όπως είπε, «το αμάρτημα του μικρομεγαλισμού», υπενθυμίζοντας ότι υπάρχουν ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία και η Βρετανία, οι οποίες διαθέτουν πυρηνικά όπλα και μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, επισημαίνοντας ότι από το 1974 και μετά η Ελλάδα αντιμετωπίζει ένα μόνιμο ζήτημα ασφάλειας. «Θεωρούμε ότι η απειλή έχει διατυπωθεί από την Τουρκία, υπάρχει και το casus belli», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί μια ιδιαιτερότητα για τη χώρα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. «Το πρόβλημά μας είναι ότι, θεωρώντας πως η απειλή είναι τουρκική, συνιστούμε μία ιδιομορφία εντός του ΝΑΤΟ. Δεν είναι εύκολο να αλλάξεις την αντίληψη για το ποιος είναι ο εχθρός και η απειλή».
Στρατηγική ψυχραιμία και εθνική στρατηγική με ορίζοντα το μέλλον
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος αναφέρθηκε επίσης στις εξελίξεις ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ, εκτιμώντας ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα δεχθούν εκ νέου πιέσεις για μεγαλύτερη συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες. «Θα αντιμετωπίσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες την ίδια πίεση. Οι ΗΠΑ έχουν διαμηνύσει, ήδη από την περίοδο Μπάιντεν, ότι στρέφουν το ενδιαφέρον τους στον Ειρηνικό», είπε. Όπως σημείωσε, η Ελλάδα ήδη υπερκαλύπτει τον στόχο των αμυντικών δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ, όμως το κάνει έχοντας διαφορετικές προτεραιότητες. «Εμείς το υπερκαλύπτουμε έχοντας στραμμένο το βλέμμα στην Τουρκία», ανέφερε, διερωτώμενος εάν υπάρχει πράγματι κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στη Ρωσία και την Κίνα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην ανάγκη οι ίδιες οι δύο χώρες να διαχειρίζονται τις διμερείς τους σχέσεις. «Τον ρυθμό των ελληνοτουρκικών σχέσεων πρέπει να τον ελέγχει η Ελλάδα και η Τουρκία, κανείς τρίτος», υπογράμμισε. Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης στάθηκε στην ανάγκη διαμόρφωσης μιας μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής, επισημαίνοντας ότι η χώρα χρειάζεται ισχυρό εσωτερικό μέτωπο και ουσιαστικό δημόσιο διάλογο για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας.
«Δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία τι θα γίνει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Μεγάλη σημασία έχει να έχουμε εδώ εσωτερικό μέτωπο που επιτρέπει στη χώρα να έχει εξωτερική πολιτική», ανέφερε, υπενθυμίζοντας ότι κατά τη μεταπολίτευση οικοδομήθηκε ευρεία διακομματική συναίνεση στα θέματα εξωτερικής πολιτικής από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Ανδρέα Παπανδρέου. Παράλληλα, προειδοποίησε για την ενίσχυση του λαϊκισμού, σημειώνοντας ότι «Ο λαϊκισμός ανθίζει παντού. Ανθίζει στην οικονομική πολιτική αλλά και στην εξωτερική πολιτική. Υπάρχει και ο φθηνός εθνικολαϊκισμός», παραπέμποντας στη διάκριση του Μαξ Βέμπερ ανάμεσα στην «ηθική της ευθύνης» και την «ηθική της πεποίθησης».
