Μια νέα επιστημονική ανακάλυψη φέρνει πιο κοντά ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σενάρια της σύγχρονης βιοϊατρικής: τη δυνατότητα διόρθωσης γενετικών μεταλλάξεων σε ανθρώπινα έμβρυα πριν ακόμη γεννηθεί ένα παιδί. Αν και οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η κλινική εφαρμογή απέχει ακόμη αρκετά χρόνια, δύο νέες μελέτες δείχνουν ότι η τεχνολογία γίνεται πλέον πολύ πιο ακριβής και ασφαλής από ποτέ.
Η πρόοδος βασίζεται στη μέθοδο base editing, μια εξελιγμένη μορφή της τεχνολογίας CRISPR, η οποία επιτρέπει στους επιστήμονες να αλλάζουν με εξαιρετική ακρίβεια ένα μόνο «γράμμα» του DNA, χωρίς να προκαλούν τις μεγάλες βλάβες που συνδέονταν με τις προηγούμενες τεχνικές γονιδιακής επεξεργασίας.
Μια νέα γενιά γονιδιακής θεραπείας
Η κλασική τεχνολογία CRISPR-Cas9 έχει ήδη αλλάξει την Ιατρική, καθώς χρησιμοποιείται σε θεραπείες για σοβαρές κληρονομικές ασθένειες, όπως η δρεπανοκυτταρική αναιμία. Ωστόσο, όταν εφαρμοζόταν σε ανθρώπινα έμβρυα υπήρχε σημαντικός κίνδυνος να προκαλέσει ανεπιθύμητες χρωμοσωμικές αλλοιώσεις, ακόμη και απώλεια ολόκληρων χρωμοσωμάτων.
Η νέα μέθοδος περιορίζει σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο, επιτρέποντας πιο στοχευμένες διορθώσεις γενετικών λαθών.
Τα δύο πειράματα που αλλάζουν τα δεδομένα
Στην πρώτη μελέτη, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ χρησιμοποίησαν την τεχνική για να μελετήσουν το γονίδιο NANOG, το οποίο παίζει καθοριστικό ρόλο στα πρώτα στάδια ανάπτυξης του ανθρώπινου εμβρύου και στον σχηματισμό του πλακούντα και του εμβρύου.
Στη δεύτερη μελέτη, επιστήμονες του Πανεπιστημίου Κολούμπια εισήγαγαν συγκεκριμένες μεταλλάξεις σε γονίδια που σχετίζονται με τη χοληστερόλη και την αιμοσφαιρίνη, αποδεικνύοντας ότι η νέα τεχνολογία μπορεί να πραγματοποιεί εξαιρετικά ακριβείς αλλαγές στο γενετικό υλικό.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι έρευνες αυτές αποτελούν σημαντικό βήμα προς την ασφαλέστερη γονιδιακή θεραπεία, αλλά τονίζουν ότι δεν σημαίνουν πως η επεξεργασία ανθρώπινων εμβρύων είναι έτοιμη να εφαρμοστεί στην κλινική πράξη.
Τα εμπόδια παραμένουν
Παρά τη σημαντική πρόοδο, οι ερευνητές εντόπισαν δύο σοβαρά προβλήματα.
Το πρώτο είναι ο λεγόμενος μωσαϊκισμός, δηλαδή η περίπτωση όπου η γενετική διόρθωση δεν πραγματοποιείται σε όλα τα κύτταρα του εμβρύου.
Το δεύτερο αφορά τις λεγόμενες εκτός στόχου μεταλλάξεις, κατά τις οποίες επηρεάζονται κατά λάθος άλλα σημεία του DNA.
Επειδή από ένα έμβρυο προέρχονται όλα τα κύτταρα του ανθρώπινου οργανισμού, ακόμη και μικρά λάθη μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες. Οι ίδιοι οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι απαιτούνται πολλά ακόμη στάδια έρευνας πριν η τεχνολογία θεωρηθεί ασφαλής.
Η μεγάλη υπόσχεση για οικογένειες με σπάνιες ασθένειες
Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι στο μέλλον η μέθοδος θα μπορούσε να δώσει λύση σε οικογένειες που μεταφέρουν σοβαρές κληρονομικές ασθένειες και για τις οποίες ακόμη και η εξωσωματική γονιμοποίηση με προεμφυτευτικό γενετικό έλεγχο δεν αρκεί.
Παράλληλα, η έρευνα μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση των λόγων για τους οποίους πολλά έμβρυα που δημιουργούνται μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης δεν εμφυτεύονται ή σταματούν να αναπτύσσονται.
Οι φόβοι για τα «designer babies»
Η πρόοδος αυτή αναζωπυρώνει ταυτόχρονα τη μεγάλη βιοηθική συζήτηση για τα λεγόμενα «μωρά κατά παραγγελία».
Ειδικοί στη βιοηθική προειδοποιούν ότι, ακόμη κι αν η τεχνολογία χρησιμοποιηθεί αρχικά μόνο για την πρόληψη θανατηφόρων γενετικών ασθενειών, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να επεκταθεί αργότερα στην επιλογή επιθυμητών χαρακτηριστικών, όπως η εξωτερική εμφάνιση, οι αθλητικές επιδόσεις ή ακόμη και οι γνωστικές ικανότητες.
Παράλληλα εκφράζονται φόβοι ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες, δημιουργώντας ένα μέλλον όπου μόνο οι οικονομικά ισχυροί θα έχουν πρόσβαση σε γενετικά «βελτιωμένα» παιδιά.
Παραμένει απαγορευμένη στις περισσότερες χώρες
Παρότι η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία, η γονιδιακή επεξεργασία ανθρώπινων εμβρύων εξακολουθεί να απαγορεύεται στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Η επιστημονική κοινότητα θεωρεί ότι οι κίνδυνοι παραμένουν σημαντικοί, ενώ η σχετική νομοθεσία σε περίπου 70 κράτη εξακολουθεί να απαγορεύει την εφαρμογή της για αναπαραγωγικούς σκοπούς.
Πηγή: CNN
