Η Βρετανία σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τεχνητή νοημοσύνη για να εκτιμά την ηλικία αιτούντων άσυλο από το πρόσωπό τους.
Το σχέδιο του βρετανικού υπουργείου Εσωτερικών αφορά τη χρήση συστημάτων εκτίμησης ηλικίας από το πρόσωπο, δηλαδή τεχνολογιών που σαρώνουν το πρόσωπο ενός ανθρώπου και υπολογίζουν πόσο χρονών είναι. Η εφαρμογή τους αναμένεται από το 2027 στα βρετανικά σύνορα, ως πρόσθετο εργαλείο για την εκτίμηση της ηλικίας ανθρώπων που φτάνουν στη χώρα χωρίς έγγραφα.
Το ζήτημα είναι εξαιρετικά κρίσιμο. Αν ένα παιδί που ζητά άσυλο ταξινομηθεί λανθασμένα ως ενήλικας, μπορεί να χάσει βασικές νομικές προστασίες και να βρεθεί σε χώρους κράτησης ενηλίκων.
Εσωτερικό έγγραφο του Home Office δείχνει ότι τα συστήματα που δοκιμάστηκαν έκαναν συστηματικά λάθη και παρουσίαζαν σοβαρές αποκλίσεις ανάλογα με το φύλο και την προέλευση των ανθρώπων που αναλύονταν.
Ο αλγόριθμος με τις καλύτερες επιδόσεις στις δοκιμές του υπουργείου λειτουργούσε σημαντικά χειρότερα όταν καλούνταν να εκτιμήσει την ηλικία ανθρώπων από την υποσαχάρια Αφρική. Η απόκλιση ήταν ακόμη μεγαλύτερη στις γυναίκες από την ίδια περιοχή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το σύστημα μπορούσε να κάνει λάθος κατά μέσο όρο 4,6 χρόνια, κάτι που σημαίνει ότι ένα κορίτσι 13,5 ετών θα μπορούσε να αξιολογηθεί ως ενήλικη 18 ετών.
Η υποσαχάρια Αφρική είναι ταυτόχρονα μία από τις βασικές περιοχές προέλευσης ανθρώπων που περνούν τη Μάγχη με μικρές βάρκες και υποβάλλονται σε διαδικασίες εκτίμησης ηλικίας στη Βρετανία.
Το εσωτερικό έγγραφο βασίστηκε σε δοκιμές επτά διαφορετικών αλγορίθμων πάνω σε περισσότερες από 2,5 εκατ. εικόνες. Ωστόσο, οι δοκιμές έγιναν κυρίως με φωτογραφίες υψηλής ποιότητας ανθρώπων με καταγεγραμμένη ηλικία. Αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα στην πραγματική συνθήκη των συνόρων μπορεί να είναι ακόμη χειρότερα.
Σύμφωνα με το ίδιο έγγραφο, οι λίγες εικόνες που είχαν ληφθεί κατά την πρώτη επαφή των αιτούντων άσυλο με τις αρχές ήταν συχνά πολύ χαμηλότερης ποιότητας. Η κακή ποιότητα εικόνας, ο φωτισμός, η σωματική εξάντληση και το στρες ενός ανθρώπου που έχει μόλις φτάσει ύστερα από ένα επικίνδυνο ταξίδι μπορούν να επηρεάσουν την ακρίβεια τέτοιων συστημάτων.
Η τεχνολογία εκτίμησης ηλικίας από το πρόσωπο χρησιμοποιείται ήδη ή δοκιμάζεται σε διαδικτυακά συστήματα επαλήθευσης ηλικίας, από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέχρι ιστοσελίδες πορνογραφικού περιεχομένου και καταστήματα. Η εφαρμογή της, όμως, σε αιτούντες άσυλο μεταφέρει το ίδιο εργαλείο σε ένα πολύ πιο ευαίσθητο πεδίο: στα σύνορα, στην κράτηση και στην πρόσβαση σε νομική προστασία.
Το Home Office υποστηρίζει ότι η τεχνολογία δεν θα αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση και ότι θα λειτουργεί ως πρόσθετο εργαλείο για τους υπαλλήλους στα σύνορα. Αναφέρει επίσης ότι, σε περιπτώσεις αβεβαιότητας, οι άνθρωποι θα αντιμετωπίζονται ως παιδιά μέχρι να γίνει περαιτέρω αξιολόγηση.
Ωστόσο, οργανώσεις δικαιωμάτων και ειδικοί προειδοποιούν ότι η χρήση τέτοιων συστημάτων σε μια τόσο κρίσιμη διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες και δύσκολα αναστρέψιμες αποφάσεις. Η οργάνωση Foxglove, μαζί με περισσότερες από 60 ακόμη οργανώσεις, ζήτησε από τη βρετανική κυβέρνηση να εγκαταλείψει το σχέδιο.
Ένα ακόμη ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το Home Office διέλυσε επιστημονική επιτροπή που είχε συσταθεί για να το συμβουλεύει σχετικά με τις μεθόδους εκτίμησης ηλικίας, την περίοδο που διερευνούσε την εισαγωγή τεχνητής νοημοσύνης. Πρώην μέλος της επιτροπής, ειδικός στη βιοστατιστική, χαρακτήρισε τις σαρώσεις προσώπου «φρικτά ανακριβείς».
Η Βρετανία είχε ανακοινώσει ήδη από το 2025 ότι θέλει να χρησιμοποιήσει «τεχνολογία αιχμής» για να περιορίσει, όπως λέει, ψευδείς δηλώσεις ηλικίας από ενήλικες αιτούντες άσυλο. Η έναρξη του προγράμματος μετατέθηκε για το 2027, όμως ο σχεδιασμός συνεχίζεται.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να υπολογίσει σωστά μια ηλικία. Είναι τι συμβαίνει όταν ένα ατελές και μεροληπτικό σύστημα μπαίνει ανάμεσα σε ένα παιδί και την προστασία που δικαιούται.
