Ο ακραίος καύσωνας που πλήττει για τέταρτη φορά φέτος το καλοκαίρι τη βόρεια Ιταλία δοκιμάζει σκληρά έναν από τους πιο εμβληματικούς κλάδους της χώρας: την παραγωγή του διάσημου Parmigiano Reggiano.
Στα αγροκτήματα όπου παράγεται το γάλα για το περίφημο ιταλικό τυρί, οι ανεμιστήρες λειτουργούν σχεδόν ασταμάτητα εδώ και δύο μήνες. Με τις θερμοκρασίες να πλησιάζουν τους 40 βαθμούς Κελσίου, οι αγελάδες στέκονται σχεδόν ακίνητες, ενώ αυτόματα συστήματα ψεκασμού τις καταβρέχουν για να αντιμετωπίσουν τη θερμική καταπόνηση.
Το παρατεταμένο κύμα ζέστης αυξάνει σημαντικά το κόστος για έναν κλάδο που αποτιμάται σε περίπου 4 δισ. ευρώ. Οι κτηνοτρόφοι χρειάζεται να καταναλώνουν πολύ περισσότερη ενέργεια για την ψύξη των ζώων, την ώρα που η ξηρασία και η έλλειψη νερού κάνουν ακριβότερη και δυσκολότερη την καλλιέργεια των ζωοτροφών.
Οι αγελάδες υποφέρουν από τη ζέστη
Οι αγελάδες γαλακτοπαραγωγής μπορούν να αρχίσουν να εμφανίζουν σημάδια θερμικού στρες ήδη από τους 25°C, ανάλογα με την υγρασία.
Καθώς η θερμοκρασία ανεβαίνει, τα ζώα τρώνε λιγότερο και στέκονται περισσότερες ώρες προσπαθώντας να εκτεθούν στον αέρα. Ξεκουράζονται και μηρυκάζουν λιγότερο, ενώ μειώνεται η παραγωγή γάλακτος και, σε περίπτωση παρατεταμένης ζέστης, μπορεί να επηρεαστεί ακόμη και η γονιμότητά τους.
Σύμφωνα με τον κτηνίατρο του Consortium Parmigiano Reggiano, Τζοβάνι Μπουοναγιούτο, η παραγωγή γάλακτος μειώνεται κατά μέσο όρο περίπου 10% το καλοκαίρι, με τις απώλειες όμως να διαφέρουν σημαντικά από φάρμα σε φάρμα, ανάλογα με τα συστήματα ψύξης.
Σε μια μονάδα κοντά στην Πάρμα, η παραγωγή έχει μειωθεί ακόμη περισσότερο. Η κτηνοτρόφος Φεντερίκα Νταλ’Άλιο, η οποία διατηρεί περίπου 400 βοοειδή, αναφέρει ότι κάθε αγελάδα παράγει πλέον 5 έως 6 κιλά λιγότερο γάλα την ημέρα, δηλαδή περίπου 20% λιγότερο, παρά τη λειτουργία ανεμιστήρων και συστημάτων ψεκασμού.
Οι ανεμιστήρες δουλεύουν ασταμάτητα και ο λογαριασμός αυξάνεται
Η αντιμετώπιση του καύσωνα έχει πλέον γίνει βασικό μέρος της καθημερινότητας των παραγωγών.
Οι ανεμιστήρες και τα συστήματα ψεκασμού λειτουργούν σχεδόν συνεχώς, με αποτέλεσμα η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στις μονάδες να μπορεί να διπλασιαστεί ή ακόμη και να τριπλασιαστεί σε περιόδους ακραίας ζέστης.
Οι αγρότες έχουν αναγκαστεί να προσαρμόσουν ακόμη και το ωράριο εργασίας τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κοπή και συλλογή του σανού γίνεται στις 3 ή 4 τα ξημερώματα, πριν η θερμοκρασία ανέβει και προκαλέσει προβλήματα στην ποιότητα του χόρτου.
«Πριν από 20 χρόνια ανησυχούσαμε για τον χειμώνα, όταν πάγωναν το νερό και οι εγκαταστάσεις. Τώρα επενδύουμε για να επιβιώσουμε το καλοκαίρι», περιγράφει ο Λούκα Κότι, παραγωγός γαλακτοκομικών προϊόντων έκτης γενιάς.
Η κλιματική αλλαγή αλλάζει την παραγωγή
Οι παραγωγοί υποστηρίζουν ότι αυτό που κάποτε αποτελούσε ένα σύντομο και ασυνήθιστο επεισόδιο ζέστης έχει πλέον μετατραπεί σε νέα κανονικότητα.
Σύμφωνα με τον Κότι, πριν από χρόνια ένα ακραίο θερμό κύμα διαρκούσε περίπου μία εβδομάδα και στη συνέχεια οι θερμοκρασίες υποχωρούσαν. «Τώρα είναι φυσιολογικό. Από τον Ιούνιο δεν έχει σταματήσει», σημειώνει.
Περίπου οι μισές γαλακτοπαραγωγικές μονάδες που προμηθεύουν γάλα για Parmigiano Reggiano έχουν ήδη επενδύσει σε προηγμένα συστήματα ψύξης. Οι συγκεκριμένες μονάδες αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% της συνολικής παραγωγής γάλακτος.
Οι επενδύσεις περιλαμβάνουν ανεμιστήρες, αισθητήρες κίνησης, αυτόματα συστήματα ψεκασμού νερού και συστήματα παρακολούθησης της θερμοκρασίας.
Η ξηρασία απειλεί και τις ζωοτροφές
Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στις αγελάδες. Η παρατεταμένη έλλειψη βροχοπτώσεων έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην καλλιέργεια της μηδικής και άλλων ζωοτροφών που απαιτούνται για τη διατροφή των ζώων.
Η λεκάνη του ποταμού Πάδου, η οποία τροφοδοτεί με νερό μεγάλο μέρος της γεωργικής παραγωγής στη βόρεια Ιταλία, βρίσκεται αντιμέτωπη με υψηλό επίπεδο ξηρασίας, ενώ η στάθμη σημαντικών αλπικών λιμνών πλησιάζει ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Όταν τα ποτάμια δεν έχουν αρκετό νερό για άρδευση, οι αγρότες αναγκάζονται να αντλούν υπόγεια ύδατα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να κάνει την άρδευση έως και πέντε φορές ακριβότερη, λόγω της ενέργειας που απαιτείται για την άντληση.
Οι αγροτικές οργανώσεις ζητούν πλέον από την κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τις υποδομές αποθήκευσης νερού ως μακροπρόθεσμη επένδυση και όχι ως λύση έκτακτης ανάγκης.
Δεν κινδυνεύει η παρμεζάνα αλλά οι μικροί παραγωγοί
Παρά τις δυσκολίες, οι παραγωγοί διαβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος να υπάρξει έλλειψη Parmigiano Reggiano στην αγορά.
Το διάσημο τυρί διαθέτει ισχυρή διεθνή ζήτηση και υψηλές τιμές, γεγονός που επιτρέπει στους παραγωγούς να επενδύουν περισσότερο στην προσαρμογή των μονάδων τους.
Ωστόσο, η κατάσταση είναι πολύ πιο δύσκολη για τις μικρότερες εκμεταλλεύσεις που διαθέτουν παλιές εγκαταστάσεις και δεν μπορούν εύκολα να αντέξουν το κόστος των νέων συστημάτων ψύξης και άρδευσης.
Το παράδοξο είναι ότι οι παραγωγοί Parmigiano Reggiano συνήθως ανησυχούν περισσότερο για την υπερπαραγωγή παρά για την έλλειψη προϊόντος. Η υψηλή τιμή του τυριού, όμως, λειτουργεί ως κίνητρο για να αυξήσουν την παραγωγή όταν χρειάζεται.
Για την ώρα, οι επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες επιτρέπουν στην παραγωγή να παραμένει σταθερή. Όμως, εάν οι ακραίες θερμοκρασίες και η ξηρασία συνεχιστούν, οι μικρότερες μονάδες θα βρεθούν αντιμέτωπες με ένα δύσκολο δίλημμα: να επενδύσουν μεγάλα ποσά για να προσαρμοστούν ή να εγκαταλείψουν την παραγωγή.
Μέχρι τότε, οι παραγωγοί περιμένουν απλώς την πτώση της θερμοκρασίας. «Συνεχίζουμε έτσι. Ελπίζουμε να τελειώσει όσο το δυνατόν πιο σύντομα», λένε.
Πηγή: Politico
