Νέες επιβαρύνσεις στα καπνικά προϊόντα, τόσο στα συμβατικά όσο και στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, προμηνύουν οι αλλαγές που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση στη φορολογία τους. Η αναθεώρηση του υφιστάμενου πλαισίου αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της συνεδρίασης του Ecofin στις 9 Νοεμβρίου, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις χώρες που ενδέχεται να επηρεαστούν περισσότερο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας, προτείνοντας την αύξηση των ελάχιστων συντελεστών Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ), αλλά και την επέκταση της φορολόγησης σε νέες κατηγορίες προϊόντων νικοτίνης και καπνού, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης.
Οι αλλαγές συνδέονται τόσο με τους στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη δημόσια υγεία όσο και με την ενίσχυση των δημοσιονομικών εσόδων των κρατών-μελών.
Πόσο μπορεί να αυξηθεί η τιμή στα τσιγάρα
Για την Ελλάδα οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα αισθητές. Σύμφωνα με μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η χώρα μας βρίσκεται, μαζί με την Κύπρο, την Ουγγαρία και τη Βουλγαρία, μεταξύ των κρατών-μελών που θα χρειαστεί να αυξήσουν τους ελάχιστους συντελεστές ΕΦΚ στα τσιγάρα κατά περισσότερο από 80%, προκειμένου να συμμορφωθούν με τα νέα ευρωπαϊκά όρια.
Εφόσον οι προτεινόμενες αλλαγές εφαρμοστούν, η τιμή ενός πακέτου από τις δημοφιλέστερες μάρκες τσιγάρων στην Ελλάδα θα μπορούσε να φτάσει τα 6,50 ευρώ, από περίπου 4,80 ευρώ που διαμορφώνεται σήμερα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα κράτη-μέλη που δεν καλύπτουν τα νέα ελάχιστα όρια θα πρέπει να προχωρήσουν σε σημαντικές αυξήσεις των φορολογικών συντελεστών τους, οι οποίες εκτιμάται ότι θα φτάσουν κατά μέσο όρο περίπου το 50%.
Νέοι φόροι και στα ηλεκτρονικά τσιγάρα
Η αναθεώρηση δεν περιορίζεται στα συμβατικά τσιγάρα. Η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει την επέκταση της φορολόγησης στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, στα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και στα σακουλάκια νικοτίνης.
Για τις συγκεκριμένες κατηγορίες θα θεσπιστούν νέοι ελάχιστοι φορολογικοί συντελεστές, με στόχο να περιοριστεί η ελκυστικότητά τους ως εναλλακτικών προϊόντων καπνού.
Με τον τρόπο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να διαμορφώσει ένα ενιαίοτερο φορολογικό πλαίσιο, το οποίο θα καλύπτει πλέον όχι μόνο τα παραδοσιακά προϊόντα καπνού, αλλά και τις νεότερες μορφές κατανάλωσης νικοτίνης.
Οι ενστάσεις της Ελλάδας και ο φόβος για το λαθρεμπόριο
Σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας αφορά και την ενίσχυση των ελέγχων στην αγορά καπνικών προϊόντων.
Ειδικότερα, εξετάζεται η επέκταση του ηλεκτρονικού συστήματος παρακολούθησης της διακίνησης προϊόντων που υπόκεινται σε ΕΦΚ και στον ακατέργαστο καπνό, προκειμένου να περιοριστεί η διοχέτευσή του στην παράνομη εφοδιαστική αλυσίδα.
Η ελληνική πλευρά, ωστόσο, διατηρεί επιφυλάξεις για το εύρος και την ταχύτητα των προτεινόμενων αυξήσεων, ζητώντας να προβλεφθούν μεταβατικές περίοδοι και πρόσθετες δικλείδες ασφαλείας.
Κεντρική ανησυχία αποτελεί η επιβάρυνση των καταναλωτών, αλλά και ο κίνδυνος ενίσχυσης του λαθρεμπορίου. Η απότομη αύξηση των τιμών στη νόμιμη αγορά ενδέχεται να οδηγήσει περισσότερους καταναλωτές στην αναζήτηση φθηνότερων, παράνομων προϊόντων.
Οι τελικές αποφάσεις και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των αλλαγών θα καθορίσουν το μέγεθος της επιβάρυνσης για τους καταναλωτές στην Ελλάδα.
