Αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο μιας πολύ μεγάλης επιβάρυνσης στην τιμή των τσιγάρων ενδέχεται να βρεθούν οι καπνιστές τα επόμενα χρόνια, εφόσον προχωρήσουν οι σχεδιαζόμενες αλλαγές στη φορολογία των καπνικών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το σενάριο που έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση είναι η τιμή ενός πακέτου να προσεγγίσει ακόμη και τα 13 ευρώ, εξέλιξη που θα άλλαζε ριζικά τα δεδομένα για την ελληνική αγορά.
Το συγκεκριμένο ποσό δεν αποτελεί νέα καθορισμένη τιμή ούτε σημαίνει ότι επίκειται άμεση ανατίμηση στα περίπτερα. Πρόκειται για εκτίμηση που συνδέεται με τις επιπτώσεις της αρχικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για σημαντική αύξηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης. Ανάλυση του ΚΕΠΕ, έχει εξετάσει σενάρια στα οποία η μέση τιμή των τσιγάρων θα μπορούσε να αυξηθεί έως και κατά 569,6%.
Το ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων, καθώς οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ συζητούν στο Ecofin την αναθεώρηση της φορολογίας των προϊόντων καπνού και νικοτίνης. Η Ιρλανδική Προεδρία επιχειρεί να διαμορφώσει έναν συμβιβασμό μεταξύ των κρατών-μελών, ωστόσο οι διαφωνίες παραμένουν σημαντικές. Η Ελλάδα ζητά ηπιότερες επιβαρύνσεις και μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο προσαρμογής, επικαλούμενη τον κίνδυνο ενίσχυσης του λαθρεμπορίου και τις επιπτώσεις στην εγχώρια αγορά.
Τι προβλέπει η πρόταση της Κομισιόν για τους φόρους στα τσιγάρα
Η αφετηρία της συζήτησης είναι η πρόταση που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2025 για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής οδηγίας φορολόγησης των καπνικών προϊόντων. Στόχος είναι να επικαιροποιηθεί ένα πλαίσιο που δεν έχει αναθεωρηθεί ουσιαστικά από το 2010 και να περιοριστούν οι μεγάλες αποκλίσεις στη φορολόγηση μεταξύ των κρατών-μελών.
Για τα συμβατικά τσιγάρα, η πρόταση προβλέπει αύξηση του ελάχιστου ειδικού φόρου κατανάλωσης από 90 σε 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, δηλαδή αύξηση περίπου 139% στο συγκεκριμένο φορολογικό κατώτατο όριο.
Η μεταβολή αυτή, ωστόσο, δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη αύξηση της λιανικής τιμής. Το τελικό κόστος για τον καταναλωτή εξαρτάται από το συνολικό φορολογικό καθεστώς κάθε χώρας, τη σύνθεση της τιμής και τις εμπορικές αποφάσεις των εταιρειών.
Η αναθεώρηση δεν αφορά μόνο τα παραδοσιακά τσιγάρα. Στο νέο πλαίσιο εντάσσονται επίσης προϊόντα που έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη παρουσία στην αγορά, όπως τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού, τα υγρά αναπλήρωσης για ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα σακουλάκια νικοτίνης. Η Κομισιόν επιδιώκει έτσι να διαμορφώσει κοινότερους φορολογικούς κανόνες για ένα ευρύτερο φάσμα προϊόντων καπνού και νικοτίνης.
Γιατί η Ελλάδα ζητά μικρότερες αυξήσεις και περισσότερο χρόνο
Η ελληνική πλευρά εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε μια απότομη αύξηση των φορολογικών επιβαρύνσεων. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις τιμές των νόμιμων και των παράνομων προϊόντων θα μπορούσε να στρέψει περισσότερους καταναλωτές προς την παράνομη αγορά.
Η Αθήνα ζητά, επομένως, χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές σε σχέση με την αρχική πρόταση και μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο, ώστε οι αλλαγές να εφαρμοστούν σταδιακά. Στις ανησυχίες της περιλαμβάνονται επίσης οι πιθανές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων του κλάδου, στις επενδύσεις και στις εξαγωγές.
Στο ίδιο μήκος κύματος, επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις των αυξήσεων έχουν εκφράσει και άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία και η Ρουμανία, δίνοντας έμφαση στο λαθρεμπόριο και στην επιβάρυνση των καταναλωτών με χαμηλότερα εισοδήματα.
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων έχουν τεθεί συμβιβαστικές προσεγγίσεις ως προς τον χρόνο εφαρμογής. Σύμφωνα με σχετικές αναφορές για τις ελληνικές θέσεις, ένα από τα σενάρια που συζητούνται προβλέπει μετάθεση των αυξήσεων προς το 2036. Πρόκειται, ωστόσο, για διαπραγματευτική πρόταση και όχι για οριστικοποιημένο χρονοδιάγραμμα.
Το παράδειγμα της Γαλλίας και ο φόβος για έκρηξη του λαθρεμπορίου
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα όσων αντιτίθενται σε μεγάλες και γρήγορες αυξήσεις είναι η εμπειρία της Γαλλίας, όπου η υψηλή φορολόγηση των τσιγάρων συνοδεύεται από σημαντική παρουσία παράνομων προϊόντων στην αγορά.
Σύμφωνα με έκθεση της KPMG που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2026, το παράνομο τσιγάρο αντιστοιχούσε το 2025 στο 41,4% της συνολικής κατανάλωσης στη Γαλλία, έναντι 37,6% το 2024. Οι παράνομες ποσότητες υπολογίστηκαν σε 20,5 δισ. τσιγάρα.
Την ίδια χρονιά, οι νόμιμες πωλήσεις υποχώρησαν κατά 8,7%, αλλά η συνολική κατανάλωση μειώθηκε μόλις κατά 0,7%. Η απόσταση ανάμεσα στα δύο μεγέθη αποδίδεται στην κάλυψη μέρους της ζήτησης από την παράνομη αγορά. Το παράδειγμα χρησιμοποιείται στη συζήτηση για να αναδειχθεί ο κίνδυνος οι αυξήσεις των φόρων να περιορίσουν τις νόμιμες πωλήσεις χωρίς να οδηγήσουν σε ανάλογη μείωση του καπνίσματος.
Από την άλλη πλευρά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η αύξηση των ελάχιστων φόρων αποτελεί βασικό εργαλείο της πολιτικής δημόσιας υγείας, καθώς οι υψηλότερες τιμές μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για την κατανάλωση καπνού, ιδίως στους νεότερους.
Πότε μπορεί να αλλάξουν οι τιμές στα περίπτερα
Το βασικό συμπέρασμα από τις διαπραγματεύσεις είναι ότι δεν υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση που να οδηγεί σε άμεση αύξηση της τιμής των τσιγάρων στην Ελλάδα. Για την υιοθέτηση της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας απαιτείται ομοφωνία των 27 κρατών-μελών, γεγονός που καθιστά δύσκολη την επίτευξη συμφωνίας όσο παραμένουν οι διαφωνίες για το ύψος των φόρων και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.
Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει ως γενικό πλαίσιο εφαρμογής το 2028, με μεταβατική περίοδο τεσσάρων ετών για την προσαρμογή των κρατών σε ορισμένους νέους συντελεστές. Το τελικό χρονοδιάγραμμα, όμως, μπορεί να διαφοροποιηθεί από τις διαπραγματεύσεις και τις αλλαγές που θα περιληφθούν στο κείμενο που τελικά θα εγκριθεί.
Επομένως, το ενδεχόμενο για πακέτο τσιγάρων στα 13 ευρώ παραμένει ένα σενάριο που αποτυπώνει τις πιθανές επιπτώσεις μιας ιδιαίτερα αυστηρής φορολογικής προσαρμογής και όχι μια τιμή που έχει αποφασιστεί. Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα καταλήξουν σε συμβιβασμό και πόσο μακριά θα φτάσουν τελικά οι αυξήσεις.
