Ο τουρισμός ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία έχει αυξηθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια.
Οι Έλληνες συνεχίζουν να επισκέπτονται την Τουρκία, αλλά χωρίς την παλιά αγοραστική δύναμη. Αντίθετα, οι Τούρκοι τουρίστες περνούν μαζικά τα σύνορα προς την Ελλάδα, αναζητώντας φθηνότερες διακοπές, καλύτερες τιμές και αγορές που στην Τουρκία έχουν γίνει ακριβές.
Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή. Ο αριθμός των Τούρκων που επισκέπτονται την Ελλάδα έχει τριπλασιαστεί μέσα σε τέσσερα χρόνια, ξεπερνώντας το 1,5 εκατομμύριο επισκέπτες τον χρόνο, ενώ οι Έλληνες που ταξιδεύουν στην Τουρκία παραμένουν περίπου σταθεροί, λίγο πάνω από τις 500.000 ετησίως.
Από την Κωνσταντινούπολη και την Αδριανούπολη στην Αλεξανδρούπολη και την Καβάλα
Μέχρι πριν από περίπου μία δεκαετία, το μοτίβο ήταν διαφορετικό. Έλληνες ταξίδευαν συχνά στην Κωνσταντινούπολη, την Αδριανούπολη για ψώνια, φαγητό και σύντομες αποδράσεις.
Σήμερα, όμως, η κατεύθυνση έχει αλλάξει. Όπως περιγράφουν κάτοικοι της Κωνσταντινούπολης, ολοένα και περισσότεροι Τούρκοι περνούν στην Ελλάδα, κυρίως στη Θράκη, την Αλεξανδρούπολη, την Ορεστιάδα και την Καβάλα, είτε για διακοπές είτε για αγορές.
Ο λόγος είναι απλός: πολλά προϊόντα που θεωρούνται ακριβά στην Τουρκία, όπως τρόφιμα, ποτά, αλλαντικά και είδη καθημερινής κατανάλωσης, είναι πιο συμφέροντα στην Ελλάδα.
«Στην Ελλάδα είναι πιο φθηνά και οι μερίδες μεγάλες»
Η εικόνα που μεταφέρουν Τούρκοι επισκέπτες είναι χαρακτηριστική. Ταξιδιώτες που φτάνουν οδικώς μέχρι την Καβάλα και τη Θεσσαλονίκη περιγράφουν την Ελλάδα ως οικονομικότερο προορισμό, με καλύτερη σχέση ποιότητας – τιμής.
Για πολλούς Τούρκους, ένα γεύμα σε ελληνική ταβέρνα, με ούζο ή κρασί, διανυκτέρευση και επιστροφή, κοστίζει λιγότερο από μια αντίστοιχη έξοδο στην Κωνσταντινούπολη ή σε δημοφιλείς τουρκικούς προορισμούς.
Η ακρίβεια στην Τουρκία έχει αλλάξει τις συνήθειες. Τα βασικά προϊόντα μπορεί να παραμένουν σχετικά προσιτά για τους κατοίκους, όμως ό,τι ξεφεύγει από τα απολύτως απαραίτητα έχει γίνει ακριβό. Έτσι, οι εκδρομές στην Ελλάδα συνδυάζουν πλέον διακοπές, φαγητό και ψώνια.
Αύξηση Τούρκων επισκεπτών στην Ελλάδα
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αρμόδιων αρχών, οι Τούρκοι επισκέπτες στην Ελλάδα ξεπέρασαν το 1,5 εκατομμύριο την περσινή χρονιά. Τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ εμφανίζονται ελαφρώς χαμηλότερα, όμως η τάση είναι ξεκάθαρη: η Ελλάδα έχει γίνει ένας από τους πιο ελκυστικούς προορισμούς για τους Τούρκους ταξιδιώτες.
Η αύξηση δεν περιορίζεται μόνο στα νησιά. Πολλοί Τούρκοι κάνουν μονοήμερες ή σύντομες εκδρομές προς την Ορεστιάδα, την Αλεξανδρούπολη και άλλες περιοχές της βόρειας Ελλάδας. Άλλοι συνεχίζουν προς Καβάλα και Θεσσαλονίκη, συνδυάζοντας τουρισμό και αγορές.
Το ελληνικό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη εκδίδει 1.300 βίζες την ημέρα
Η ζήτηση είναι τόσο μεγάλη, ώστε το ελληνικό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη εκδίδει περίπου 1.300 βίζες την ημέρα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.
Οι περισσότερες είναι πολλαπλής εισόδου, καθώς οι Τούρκοι ταξιδιώτες δεν βλέπουν πλέον την Ελλάδα ως έναν προορισμό μίας φοράς, αλλά ως χώρα στην οποία μπορούν να επιστρέφουν συχνά για διακοπές, φαγητό και ψώνια.
Σε αυτούς δεν υπολογίζονται περίπου 25.000 Τούρκοι που έχουν ήδη αποκτήσει ή βρίσκονται στη διαδικασία απόκτησης άδειας διαμονής μέσω προγραμμάτων golden visa ή εργασίας στην Ελλάδα.
Visa Express
Καθοριστικό ρόλο έχει παίξει και το πρόγραμμα «Visa Express» για τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων.
Το σύστημα επιτρέπει σε Τούρκους πολίτες να λαμβάνουν γρήγορη βίζα κατά την άφιξή τους σε συγκεκριμένα ελληνικά νησιά, για διαμονή έως επτά ημέρες. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται σε 12 νησιά: Κάλυμνο, Καστελόριζο, Κω, Λέσβο, Λέρο, Λήμνο, Ρόδο, Σάμο, Σύμη, Χίο, Πάτμο και Σαμοθράκη.
Η βίζα ισχύει μόνο για το νησί στο οποίο εκδίδεται και δεν επιτρέπει μετακινήσεις σε άλλα νησιά. Παρ’ όλα αυτά, έχει δώσει μεγάλη ώθηση στον τουρισμό, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Κως, Ρόδος και Χίος στην κορυφή
Η Κως βρέθηκε στην κορυφή των προτιμήσεων, κυρίως λόγω της μικρής απόστασης από την Αλικαρνασσό. Ακολουθούν η Ρόδος και η Χίος, με τη Χίο να προσελκύει κυρίως επισκέπτες υψηλότερου εισοδήματος.
Στην πρώτη πεντάδα βρίσκονται επίσης η Λέσβος και η Σάμος. Η κορύφωση της κίνησης καταγράφηκε τον Αύγουστο, με σχεδόν 281.000 αφίξεις, ενώ τον Ιούλιο οι αφίξεις έφτασαν τις 233.000 και τον Σεπτέμβριο περίπου τις 188.000.
Γιατί οι Έλληνες δεν ψωνίζουν πια στην Τουρκία όπως παλιά
Την ίδια ώρα, στην Τουρκία καταγράφεται δυσαρέσκεια από εμπόρους που βλέπουν τους Έλληνες επισκέπτες να μην ξοδεύουν όπως στο παρελθόν.
Στην Κωνσταντινούπολη, μικροπωλητές και καταστηματάρχες αναφέρουν ότι παλαιότερα είχαν περισσότερους Έλληνες πελάτες, οι οποίοι αγόραζαν ρούχα, κοσμήματα, αξεσουάρ και είδη καθημερινής χρήσης. Σήμερα, οι Έλληνες επισκέπτες εξακολουθούν να πηγαίνουν στην Πόλη, αλλά περισσότερο για βόλτα, εμπειρία και επαφή με την ομογένεια, παρά για μεγάλες αγορές.
Η αιτία είναι η άνοδος των τιμών στην Τουρκία. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν φθηνό για τον Έλληνα επισκέπτη, πλέον συχνά δεν είναι.
Οι Έλληνες ξοδεύουν περισσότερο στην Τουρκία, αλλά αγοράζουν λιγότερα
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι κάθε Έλληνας που επισκέφθηκε την Τουρκία ξόδεψε κατά μέσο όρο περίπου 340 ευρώ ανά ταξίδι. Το ποσό αυτό έχει αυξηθεί κατά περίπου 50 ευρώ τον χρόνο τα τελευταία τρία χρόνια.
Ωστόσο, η αύξηση δεν σημαίνει απαραίτητα μεγαλύτερη κατανάλωση. Αντίθετα, λόγω της εκτόξευσης του κόστους ζωής στην Τουρκία, οι Έλληνες πληρώνουν περισσότερα αλλά αγοράζουν λιγότερα.
Από την άλλη πλευρά, οι Τούρκοι που ταξιδεύουν στην Ελλάδα ξοδεύουν κατά μέσο όρο λίγο πάνω από 300 ευρώ ανά ταξίδι, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος.
Η μεταβολή δεν αφορά μόνο τον τουρισμό. Τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει και το εμπορικό ισοζύγιο Ελλάδας – Τουρκίας.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, οι εισαγωγές από την Τουρκία προς την Ελλάδα έφτασαν τα 1,34 δισ. ευρώ το 2020, ξεπέρασαν τα 2 δισ. ευρώ την επόμενη χρονιά και τα 3 δισ. ευρώ το 2024. Για την περσινή χρονιά εκτιμάται ότι διαμορφώθηκαν στα 3,34 δισ. ευρώ.
Αντίθετα, οι ελληνικές εξαγωγές προς την Τουρκία για το 2025 εκτιμώνται μόλις στα 1,37 δισ. ευρώ, έχοντας μειωθεί τα τελευταία τρία χρόνια. Το 2022 ήταν η τελευταία χρονιά κατά την οποία η Ελλάδα εξήγαγε περισσότερα στην Τουρκία από όσα εισήγαγε.
Η εικόνα είναι σαφής: οι οικονομικές σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας έχουν διευρυνθεί, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο και για τις δύο πλευρές.
Η Τουρκία παραμένει σημαντικός εμπορικός εταίρος της Ελλάδας, όμως στο πεδίο του τουρισμού η Ελλάδα κερδίζει έδαφος. Η υψηλή ακρίβεια στην Τουρκία, η ελκυστικότητα των ελληνικών νησιών, η Visa Express και η γεωγραφική εγγύτητα έχουν κάνει την Ελλάδα εύκολη και συμφέρουσα επιλογή για χιλιάδες Τούρκους.
Για τους Έλληνες, αντίθετα, η Τουρκία δεν είναι πια ο φθηνός προορισμός αγορών που ήταν κάποτε. Η Κωνσταντινούπολη παραμένει δημοφιλής, αλλά το οικονομικό πλεονέκτημα έχει περιοριστεί.
Έτσι, πίσω από το κλίμα των «ήρεμων νερών» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα: οι Τούρκοι ταξιδεύουν μαζικά στην Ελλάδα επειδή τη βρίσκουν πιο προσιτή, ενώ οι Έλληνες κοιτούν την Τουρκία με μεγαλύτερη επιφύλαξη, καθώς οι τιμές έχουν πάψει να είναι τόσο δελεαστικές.
