Μια τολμηρή διαδικτυακή πρωτοβουλία για την ενημέρωση της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης σχετικά με τη μακροχρόνια διαμάχη για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα θα διοργανωθεί στις 6 Φεβρουαρίου 2026.
Ως εναρκτήρια εκδήλωση για ένα πολυεπίπεδο διεθνές συνέδριο για τα αμφισβητούμενα και απειλούμενα πολιτιστικά αγαθά, η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών (EASA) με έδρα το Σάλτσμπουργκ θα φιλοξενήσει μια ανοιχτή, διαδικτυακή συζήτηση με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών και σχολιαστών με ευρεία εμπειρία στην ιστορία και το νομικό καθεστώς των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Οι ομιλητές στην εναρκτήρια εκδήλωση θα παρουσιάσουν νέες γνώσεις σχετικά με αυτό που συχνά αποκαλείται η πιο καυτή διαμάχη στον κόσμο για την ιδιοκτησία των πολιτιστικών αγαθών: την αξίωση που προέβαλαν διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις, καθώς και ακτιβιστές στη Βρετανία και πολλές άλλες χώρες, για την επιστροφή των Γλυπτών που κάποτε κοσμούσαν τον μεγαλύτερο ναό της αρχαίας Αθήνας και τώρα φυλάσσονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτή η ιδιωτική -μη κυβερνητική- πρωτοβουλία λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο πολλαπλών αναφορών για συζητήσεις μεταξύ Βρετανών και Ελλήνων αξιωματούχων και επιμελητών σχετικά με ένα πιθανό μέλλον για τα αμφισβητούμενα Γλυπτά. Όλες αυτές οι συζητήσεις έχουν προσκρούσει σε μια φαινομενικά άλυτη διαφορά σχετικά με το σε ποιον ανήκει νομικά και ηθικά η κυριότητα των Γλυπτών.
Οι κύριοι συμμετέχοντες στην επερχόμενη εκδήλωση είναι: η Ελένη Κόρκα, Ελληνίδα αρχαιολόγος με ακαδημαϊκή καριέρα και δημόσιος λειτουργός με μοναδική εμπειρία στο σκιώδες ζήτημα των οθωμανικών εγγράφων που σχετίζονται με τα Μάρμαρα· η Ειρήνη Σταματούδη, καθηγήτρια Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας (UNIC Athens), η οποία έχει εκπροσωπήσει το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας σε πολλά ζητήματα αποζημίωσης και έχει δημοσιεύσει δεκαέξι βιβλία για πνευματικά δικαιώματα και πολιτιστική κληρονομιά· και ο Μπρους Κλαρκ, δημοσιογράφος και συγγραφέας γεννημένος στη Βόρεια Ιρλανδία, του οποίου τα γραπτά για την αρχαία και τη σύγχρονη Ελλάδα του χάρισαν το βραβείο Runciman, καθώς και τιμητικό διδακτορικό τίτλο από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Από διαφορετικές οπτικές γωνίες, και οι τρεις ομιλητές θα αντικρούσουν με σεβασμό τον ισχυρισμό του Βρετανικού Μουσείου ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα, (συμπεριλαμβανομένης σχεδόν της μισής ζωφόρου, που κάποτε κοσμούσε τον ναό), αποκτήθηκαν δίκαια και νόμιμα.
Η εκδήλωση στις 6 Φεβρουαρίου θα είναι η πρώτη από έξι διαδικτυακές συζητήσεις που θα διοργανωθούν τους επόμενους μήνες από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών, μια ακαδημαϊκή ένωση με έδρα την Αυστρία, μέλη της οποίας είναι εξέχουσες προσωπικότητες της επιστήμης και της τέχνης. Ιδρύθηκε το 1990, και στοχεύει στην προώθηση της επιστημονικής και κοινωνικής προόδου μέσω της πνευματικής ανταλλαγής, της έρευνας και της δημόσιας ενημέρωσης. Το επερχόμενο εξαμερές συνέδριό της έχει τίτλο «Η Προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς κατά την διάρκεια Κρίσεων και Συγκρούσεων». Μεταξύ των στόχων είναι να τεθεί το ολοένα και πιο επίκαιρο ζήτημα της απειλούμενης και αμφισβητούμενης πολιτιστικής κληρονομιάς στο πλαίσιο νέων επιστημονικών ανακαλύψεων σε τομείς όπως η τρισδιάστατη αναπαραγωγή και η τεχνητή νοημοσύνη. Ένας περαιτέρω γύρος διαδικτυακών συζητήσεων έχει προγραμματιστεί για το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Ως συνδιοργανωτής της εκδήλωσης της 6ης Φεβρουαρίου, ο καθηγητής Φώτης Μπερής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης, δήλωσε ότι ο ρόλος του Παρθενώνα ως σύμβολο του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου πολιτισμού είναι ολοένα και πιο σημαντικός σε μια εποχή τραγικών πολέμων και πικρών ιδεολογικών διαφωνιών που μαίνεται σε όλο τον πλανήτη. «Εξ αιτίας της λεηλασίας του Λόρδου Έλγιν, ο Παρθενώνας στερήθηκε γλυπτά και αρχιτεκτονικά μέλη που κάποτε αποτελούσαν ένα ενιαίο, ασύγκριτα λαμπρό έργο τέχνης».
Πρόσθεσε δε ότι «Η εκδήλωσή μας θα ρίξει νέο φως στους ιστορικούς παράγοντες που οδήγησαν σε αυτή την αξιοθρήνητη κατάσταση. Θα αναδείξει επίσης τους λόγους για τους οποίους οι ακαδημαϊκοί, οι πολιτιστικές προσωπικότητες, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι πολίτες σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Βρετανίας, λαχταρούν να δουν τα Γλυπτά του Παρθενώνα επανενωμένα κάτω από τον ελληνικό ουρανό.»
