Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν ότι ο χρόνος που θα χρειαζόταν το Ιράν για να κατασκευάσει ένα πυρηνικό όπλο δεν έχει αλλάξει από το περασμένο καλοκαίρι, όταν οι αναλυτές εκτιμούσαν ότι μια αμερικανοϊσραηλινή επίθεση είχε μεταθέσει το χρονοδιάγραμμα έως και έναν χρόνο, σύμφωνα με τρεις πηγές με γνώση του θέματος που επικαλείται το Reuters.
Οι αξιολογήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένουν σε γενικές γραμμές αμετάβλητες ακόμη και μετά από δύο μήνες πολέμου, τον οποίο ξεκίνησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, εν μέρει για να αποτρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία από την ανάπτυξη πυρηνικής βόμβας.
Οι τελευταίες αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου επικεντρώθηκαν σε συμβατικούς στρατιωτικούς στόχους, αν και το Ισραήλ έπληξε και σημαντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Το γεγονός ότι το χρονοδιάγραμμα δεν άλλαξε υποδηλώνει ότι για να ανακοπεί ουσιαστικά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης ίσως απαιτηθεί η καταστροφή ή απομάκρυνση των εναπομεινάντων αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (HEU).
Ο πόλεμος έχει ουσιαστικά «παγώσει» μετά την εκεχειρία της 7ης Απριλίου, με τις δύο πλευρές να επιδιώκουν ειρηνευτική λύση. Ωστόσο, οι εντάσεις παραμένουν υψηλές, καθώς Ιράν και ΗΠΑ εμφανίζονται βαθιά διχασμένες, ενώ η Τεχεράνη έχει περιορίσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, μπλοκάροντας περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και πυροδοτώντας παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ έχει δηλώσει δημόσια ότι στόχος της Ουάσινγκτον είναι να διασφαλίσει πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο, μέσω συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.
Πριν από τον πόλεμο των 12 ημερών τον Ιούνιο, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούσαν ότι το Ιράν θα μπορούσε πιθανότατα να παράγει επαρκές ουράνιο για πυρηνικό όπλο και να το κατασκευάσει μέσα σε τρεις έως έξι μήνες, σύμφωνα με δύο από τις πηγές, που ζήτησαν ανωνυμία.
Μετά τα αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου στις εγκαταστάσεις της Νατάνζ, του Φορντό και της Ισφαχάν, οι εκτιμήσεις μετατέθηκαν σε περίπου εννέα μήνες έως έναν χρόνο.
Οι επιθέσεις κατέστρεψαν ή προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις τρεις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού που λειτουργούσαν εκείνη την περίοδο. Ωστόσο, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας δεν έχει καταφέρει να επιβεβαιώσει την τύχη περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%. Πιστεύεται ότι περίπου το μισό φυλάσσεται σε υπόγειο συγκρότημα σηράγγων στην Ισφαχάν, χωρίς όμως να υπάρχει επιβεβαίωση λόγω αναστολής των επιθεωρήσεων.
Η ίδια υπηρεσία εκτιμά ότι το συνολικό απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου θα μπορούσε, με περαιτέρω εμπλουτισμό, να επαρκεί για την κατασκευή 10 πυρηνικών βομβών.
«Ενώ η Επιχείρηση Midnight Hammer αφάνισε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, η Επιχείρηση Epic Fury ενίσχυσε αυτή την επιτυχία καταστρέφοντας τη βιομηχανική βάση άμυνας του Ιράν που λειτουργούσε ως ασπίδα για το πυρηνικό του πρόγραμμα», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ολίβια Γουέιλς.
«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο – και δεν μπλοφάρει».
Στόχος-κλειδί η ανακοπή του πυρηνικού προγράμματος
Αμερικανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ, επαναλαμβάνουν ότι βασικός στόχος του πολέμου είναι η εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
«Το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Αυτός είναι ο στόχος αυτής της επιχείρησης», έγραψε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς στις 2 Μαρτίου.
Το γεγονός ότι οι εκτιμήσεις δεν έχουν αλλάξει οφείλεται εν μέρει στο ότι η πρόσφατη στρατιωτική εκστρατεία δεν επικεντρώθηκε κυρίως σε πυρηνικούς στόχους.
Αν και το Ισραήλ έπληξε σχετικές εγκαταστάσεις, όπως μονάδα επεξεργασίας ουρανίου στα τέλη Μαρτίου, οι αμερικανικές επιθέσεις στόχευσαν κυρίως τις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες, την ηγεσία και τη βιομηχανική βάση του Ιράν.
Κάποιοι αναλυτές εκτιμούν ότι δεν υπάρχουν πλέον εύκολα προσβάσιμοι και ασφαλείς στόχοι για πλήγματα μετά τις επιχειρήσεις του Ιουνίου.
Ο Έρικ Μπρούερ, πρώην ανώτερος αναλυτής των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, σημείωσε ότι δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι εκτιμήσεις παραμένουν ίδιες, καθώς τα πρόσφατα πλήγματα δεν στόχευσαν κυρίως το πυρηνικό πρόγραμμα.
«Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει όλο το πυρηνικό υλικό του, απ’ όσο γνωρίζουμε», δήλωσε. «Πιθανότατα βρίσκεται σε βαθιά υπόγειες εγκαταστάσεις όπου τα αμερικανικά όπλα δεν μπορούν να φτάσουν».
Τις τελευταίες εβδομάδες, Αμερικανοί αξιωματούχοι εξετάζουν πιο επικίνδυνες επιχειρήσεις, όπως χερσαίες επιδρομές για την ανάκτηση του ουρανίου που εκτιμάται ότι βρίσκεται στις σήραγγες της Ισφαχάν.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Οι αμερικανικές υπηρεσίες και η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας εκτιμούν ότι η Τεχεράνη διέκοψε πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνικής κεφαλής το 2003, αν και ορισμένοι ειδικοί και το Ισραήλ υποστηρίζουν ότι διατήρησε κρυφά κρίσιμα στοιχεία του.
Ο ρόλος των δολοφονιών επιστημόνων
Η ακριβής αξιολόγηση των δυνατοτήτων του Ιράν παραμένει δύσκολη, ακόμη και για τις ισχυρότερες υπηρεσίες πληροφοριών.
Πολλές αμερικανικές υπηρεσίες έχουν εξετάσει το πρόγραμμα ανεξάρτητα, και παρότι υπάρχει γενική σύγκλιση, υπάρχουν και αποκλίνουσες εκτιμήσεις.
Είναι πιθανό το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν να έχει υποστεί μεγαλύτερο πλήγμα απ’ όσο δείχνουν οι τρέχουσες εκτιμήσεις.
Ορισμένοι αξιωματούχοι, όπως ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, υποστηρίζουν ότι τα πλήγματα στην ιρανική αεράμυνα έχουν μειώσει την απειλή, καθώς περιορίζουν την ικανότητα της χώρας να προστατεύσει τις πυρηνικές της εγκαταστάσεις.
Επιπλέον, σημαντικό ρόλο έχουν παίξει και οι δολοφονίες κορυφαίων Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων από το Ισραήλ.
Ο Ντέιβιντ Άλμπραϊτ, πρώην επιθεωρητής του ΟΗΕ, σημείωσε ότι οι απώλειες αυτές δημιουργούν σοβαρή αβεβαιότητα για την ικανότητα της Τεχεράνης να κατασκευάσει ένα λειτουργικό όπλο.
«Η γνώση δεν μπορεί να βομβαρδιστεί, αλλά η τεχνογνωσία μπορεί να καταστραφεί», είπε χαρακτηριστικά.
