Η πολυαναμενόμενη «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν, με τον Ματ Ντέιμον στον ρόλο του Οδυσσέα, έκανε πρεμιέρα και ήδη συγκαταλέγεται στις ταινίες που έχουν προκαλέσει τις περισσότερες συζητήσεις της χρονιάς.
Η πλειονότητα των κριτικών διεθνώς μιλά για ένα εντυπωσιακό κινηματογραφικό επίτευγμα, με πολλούς να τη χαρακτηρίζουν ακόμη και την καλύτερη ταινία της καριέρας του Νόλαν.
Ωστόσο, δεν λείπουν και οι πιο επιφυλακτικές φωνές, οι οποίες θεωρούν ότι ο σκηνοθέτης απομακρύνθηκε υπερβολικά από το πνεύμα του Ομήρου, αφαιρώντας βασικά στοιχεία της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας.
New Yorker: «Λείπουν οι θεοί»
Μία από τις πιο αυστηρές κριτικές προέρχεται από τον Richard Brody στο The New Yorker.
Ο κριτικός υποστηρίζει ότι όσοι δεν έχουν διαβάσει τον Όμηρο είναι πιθανότερο να απολαύσουν την ταινία, όχι επειδή λείπουν σκηνές του έπους, αλλά επειδή απουσιάζει ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία του: οι θεοί. Στην ομηρική αφήγηση οι θεοί καθορίζουν σχεδόν κάθε εξέλιξη, ενώ στην ταινία εμφανίζεται ουσιαστικά μόνο η Αθηνά (Ζεντάγια).
Κατά τον Brody, ο Νόλαν μετατρέπει την «Οδύσσεια» σε ένα καθαρά ανθρώπινο δράμα. Ο Οδυσσέας του Ματ Ντέιμον παρουσιάζεται βαρύς, σιωπηλός και εσωστρεφής, αντί για τον ευφυή, πανούργο και απρόβλεπτο ήρωα του Ομήρου. Ο κριτικός εκτιμά ότι ο σκηνοθέτης «εξημερώνει» το αρχαίο έπος ώστε να προσαρμοστεί στη σύγχρονη ηθική, χάνοντας μέρος της αρχικής του δύναμης.
BBC: Εντυπωσιακή, αλλά όχι η κορυφαία του Νόλαν
Η κριτικός του BBC, Caryn James, χαρακτηρίζει την ταινία μεγαλειώδη και τεχνικά άρτια, όμως θεωρεί ότι η συναισθηματική της δύναμη υπολείπεται εκείνης του Oppenheimer.
Παρά τα εντυπωσιακά σκηνικά, τη φωτογραφία και τις ερμηνείες, εκτιμά ότι σε ορισμένα σημεία το θέαμα επισκιάζει το συναίσθημα, χωρίς όμως να αμφισβητεί ότι πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες κινηματογραφικές παραγωγές της χρονιάς.
The Guardian: Ένα έπος για το τραύμα του πολέμου
Ο Guardian βλέπει την «Οδύσσεια» ως κάτι πολύ περισσότερο από μια περιπέτεια επιστροφής στην Ιθάκη.
Σύμφωνα με την κριτική, ο Νόλαν χρησιμοποιεί το ομηρικό έπος για να μιλήσει για το ψυχικό τραύμα του πολέμου, την ενοχή και τη δυσκολία της επιστροφής στην κανονική ζωή. Ο Οδυσσέας παρουσιάζεται ως ένας άνθρωπος που παλεύει περισσότερο με τους εσωτερικούς του δαίμονες παρά με τα μυθολογικά τέρατα.
The Times: «Η καλύτερη ταινία της καριέρας του»
Από τους πιο ενθουσιώδεις ήταν οι Times, που απονέμουν πέντε αστέρια στην ταινία.
Η εφημερίδα κάνει λόγο για ένα κινηματογραφικό αριστούργημα, εξυμνώντας τη σκηνοθεσία, τη φωτογραφία του Hoyte van Hoytema, τη μουσική του Ludwig Göransson και την ερμηνεία του Ματ Ντέιμον. Παρά τις αναπόφευκτες περικοπές του πρωτότυπου έργου, θεωρεί ότι ο Νόλαν κατάφερε να διατηρήσει το επικό μέγεθος και το φιλοσοφικό βάθος της ιστορίας.
The Independent: Η πιο προσωπική ταινία του Νόλαν
Η Independent υποστηρίζει ότι η «Οδύσσεια» αποτελεί την πιο ώριμη και προσωπική δουλειά του Βρετανού σκηνοθέτη.
Η κριτική επισημαίνει ότι ο Οδυσσέας συγκεντρώνει πολλά από τα χαρακτηριστικά των ηρώων που απασχολούν διαχρονικά τον Νόλαν: άνδρες που προσπαθούν να ελέγξουν τον χρόνο, τη μοίρα και τις συνέπειες των επιλογών τους. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις γυναικείες ερμηνείες, με την Αν Χάθαγουεϊ και τη Σαμάνθα Μόρτον να ξεχωρίζουν.
Time Out: «Η ταινία που περίμενε να γυρίσει μια ζωή»
Το Time Out απονέμει επίσης πέντε αστέρια, υποστηρίζοντας ότι ο Νόλαν ουσιαστικά προετοίμαζε αυτή την ταινία σε ολόκληρη την καριέρα του.
Η κριτική εντοπίζει αναφορές στην «Οδύσσεια» ήδη από το Memento, το Inception, το Interstellar και το Dunkirk, θεωρώντας πως όλες αυτές οι ταινίες αποτελούσαν βήματα προς τη μεγάλη κινηματογραφική μεταφορά του ομηρικού έπους.
RogerEbert.com: Μια νέα ανάγνωση του μύθου
Ο Matt Zoller Seitz στο RogerEbert.com χαρακτηρίζει την ταινία μεγαλειώδη και υποστηρίζει ότι ο Νόλαν αποφεύγει να επαναλάβει όσα έχουμε ήδη δει σε προηγούμενες μεταφορές του μύθου.
Αντίθετα, προτείνει μια νέα αφήγηση για την ιστορία του Οδυσσέα, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στη σημασία των ιστοριών και στον τρόπο με τον οποίο αυτές διαμορφώνουν την ανθρώπινη εμπειρία.
Variety: «Ένα πραγματικά μεγαλειώδες και τολμηρό όραμα»
Ο Guy Lodge του Variety χαρακτηρίζει την «Οδύσσεια» ένα «πραγματικά μεγαλειώδες και τολμηρό κινηματογραφικό όραμα», σημειώνοντας ότι η ταινία καθηλώνει σχεδόν σε όλη τη διάρκεια των τριών ωρών της.
Όπως γράφει, ο Νόλαν προσφέρει διαρκώς εντυπωσιακές σκηνές δράσης και εικόνες επικής κλίμακας, σε σημείο που «κάθε λίγα λεπτά» εμφανίζεται ένα νέο κινηματογραφικό αποκορύφωμα, το οποίο σε οποιαδήποτε άλλη υπερπαραγωγή θα αποτελούσε την κορυφαία στιγμή της.
Standard: «Πιο εντυπωσιακή ακόμη και από το Oppenheimer»
Ο Nick Howells της Standard αποθεώνει τα εντυπωσιακά σκηνικά και τις σκηνές δράσης, τις οποίες χαρακτηρίζει «συγκλονιστικές».
Κατά την άποψή του, η «Οδύσσεια» αποτελεί μια ακόμη πιο εντυπωσιακή κινηματογραφική εμπειρία από το βραβευμένο με Όσκαρ Oppenheimer, ανεβάζοντας τον πήχη για τις επικές παραγωγές του Χόλιγουντ.
Metro: «Σημείο καμπής για τον κινηματογράφο»
Η Tori Brazier του Metro απονέμει πέντε αστέρια στην ταινία και τη χαρακτηρίζει «σημείο καμπής για την κινηματογραφική τέχνη».
Όπως σημειώνει, πρόκειται για την πιο χαρακτηριστική ταινία του Νόλαν, η οποία όμως ταυτόχρονα διαφέρει από οτιδήποτε έχει σκηνοθετήσει μέχρι σήμερα.
«Είναι η πιο “νολανική” ταινία που έχω δει, αλλά ταυτόχρονα δεν μοιάζει ούτε με το Oppenheimer, ούτε με το Inception, ούτε με οποιοδήποτε άλλο έργο του», γράφει χαρακτηριστικά.
The Hollywood Reporter: Εξαιρετικός ο Ματ Ντέιμον, αλλά η ταινία έχει ανισορροπίες
Ο David Rooney του The Hollywood Reporter εμφανίζεται πιο συγκρατημένος, χαρακτηρίζοντας την ταινία κάπως άνιση, χωρίς όμως να αμφισβητεί την ποιότητα των ερμηνειών.
Ιδιαίτερα εγκωμιαστικά είναι τα σχόλιά του για τον Ματ Ντέιμον, ο οποίος –όπως γράφει– παρουσιάζει έναν Οδυσσέα πολύ πιο σκοτεινό και σύνθετο από οποιονδήποτε ρόλο έχει αναλάβει στο παρελθόν.
Εξίσου θετικά σχολιάζει την Αν Χάθαγουεϊ, η οποία αποδίδει μια δυναμική αλλά ευάλωτη Πηνελόπη, καθώς και τον Ρόμπερτ Πάτινσον, που δίνει ένταση στον ρόλο του βασικού ανταγωνιστή.
Deadline: Ο Τομ Χόλαντ στην καλύτερη ερμηνεία της καριέρας του
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει το Deadline στον Τομ Χόλαντ. Ο Gregory Nussen εκτιμά ότι, παρότι ο ηθοποιός υποδύεται έναν νεαρό και άπειρο χαρακτήρα, η ερμηνεία του αποπνέει αξιοσημείωτη ωριμότητα.
Σύμφωνα με τον κριτικό, ο Χόλαντ διατηρεί κάτι από την αθωότητα που τον έκανε διάσημο ως Spider-Man, αλλά ταυτόχρονα παρουσιάζει μια πολύ πιο ώριμη υποκριτική προσέγγιση.
«Είναι η καλύτερη ερμηνεία της καριέρας του μέχρι σήμερα», καταλήγει ο κριτικός.
Το κοινό σημείο των κριτικών
Παρά τις επιμέρους ενστάσεις, η διεθνής κριτική συγκλίνει σε ορισμένα βασικά σημεία:
- Η ταινία είναι ένα τεράστιο τεχνικό επίτευγμα, γυρισμένο εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX,
- Η ερμηνεία του Ματ Ντέιμον θεωρείται από τις καλύτερες της καριέρας του,
- Η φωτογραφία και η μουσική αποσπούν σχεδόν καθολική αποθέωση,
ενώ η βασική διαφωνία αφορά την επιλογή του Νόλαν να περιορίσει τον ρόλο των θεών και να μετατρέψει την «Οδύσσεια» σε ένα πιο ρεαλιστικό και ανθρώπινο δράμα.
Με βαθμολογία που κινείται στο 98% στο Rotten Tomatoes τις πρώτες ημέρες προβολής της, η «Οδύσσεια» καταγράφεται ήδη ως η πιο καλοδεχούμενη ταινία της καριέρας του Κρίστοφερ Νόλαν.
