Είκοσι πέντε χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η τρομοκρατική απειλή στην Ευρώπη έχει αλλάξει μορφή, χωρίς όμως να έχει εξαφανιστεί. Οι τζιχαντιστικές οργανώσεις εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, με την απειλή να γίνεται πλέον πιο σύνθετη και δύσκολη στην αντιμετώπισή της.
Η εποχή των μεγάλων, οργανωμένων επιθέσεων που συνδέονταν άμεσα με την Αλ Κάιντα ή το Ισλαμικό Κράτος έχει σε μεγάλο βαθμό δώσει τη θέση της σε ένα πιο αποκεντρωμένο μοντέλο. Μικρότεροι πυρήνες, μεμονωμένοι δράστες και άτομα που ριζοσπαστικοποιούνται μέσω διαδικτύου μπορούν να αποτελέσουν αυτόνομες απειλές, χωρίς να απαιτείται άμεση επιχειρησιακή καθοδήγηση από μια κεντρική οργάνωση.
Το διαδίκτυο αλλάζει το τοπίο
Η διάδοση της τζιχαντιστικής προπαγάνδας μέσω διαδικτύου και μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει δημιουργήσει ένα νέο πεδίο δράσης. Η στρατολόγηση, η ριζοσπαστικοποίηση και η διάδοση οδηγιών μπορούν να πραγματοποιούνται εξ αποστάσεως, ενώ η πρόσβαση σε ψηφιακά εργαλεία κάνει ευκολότερη την επικοινωνία και την κινητοποίηση υποψήφιων δραστών.
Παράλληλα, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με την επιστροφή και τη μετακίνηση ατόμων που έχουν επηρεαστεί από τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και αλλού, γεγονός που αυξάνει τις απαιτήσεις για ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ευρωπαϊκών υπηρεσιών ασφαλείας.
Η απειλή δεν είναι μόνο «εισαγόμενη»
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τις ευρωπαϊκές αρχές είναι ότι η τρομοκρατική απειλή δεν προέρχεται αποκλειστικά από οργανωμένα δίκτυα που δρουν εκτός Ευρώπης.
Η ριζοσπαστικοποίηση μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα στις ίδιες τις ευρωπαϊκές κοινωνίες, ενώ η διαδικασία μπορεί να είναι ταχύτατη και δύσκολα ανιχνεύσιμη. Αυτό μετατοπίζει το βάρος από την παρακολούθηση μεγάλων οργανώσεων στην έγκαιρη αναγνώριση ατόμων που μπορεί να περάσουν από την προπαγάνδα στη δράση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, επομένως, καλείται να αντιμετωπίσει μια απειλή που είναι πιο διάχυτη, πιο απρόβλεπτη και περισσότερο ψηφιακή από εκείνη των προηγούμενων δεκαετιών.
Από το ISIS στη νέα γενιά της τρομοκρατίας
Το ISIS και η Αλ Κάιντα παραμένουν σημεία αναφοράς για το τζιχαντιστικό οικοσύστημα, όμως η εξάρτηση από μια ενιαία, ισχυρή τρομοκρατική οργάνωση έχει περιοριστεί.
Το νέο μοντέλο βασίζεται περισσότερο στην έμπνευση παρά στην άμεση εντολή: η προπαγάνδα μπορεί να οδηγήσει έναν άνθρωπο να δράσει μόνος του, με ελάχιστη ή καθόλου επαφή με οργανωμένο πυρήνα.
Αυτό ακριβώς κάνει τη νέα απειλή ιδιαίτερα δύσκολη για τις υπηρεσίες ασφαλείας. Δεν υπάρχει πάντοτε ένα δίκτυο για να εντοπιστεί, ούτε μια ξεκάθαρη αλυσίδα διοίκησης που μπορεί να αποκαλυφθεί.
Η μεγάλη πρόκληση για την Ευρώπη
Η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας απαιτεί πλέον όχι μόνο επιχειρησιακή δράση, αλλά και στενότερη ανταλλαγή πληροφοριών, παρακολούθηση των ψηφιακών δικτύων, αντιμετώπιση της διαδικτυακής προπαγάνδας και πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη καλείται να προλάβει έναν εχθρό που μπορεί να μην έχει συγκεκριμένη έδρα, οργανωτική δομή ή ακόμη και άμεση σχέση με μια τρομοκρατική οργάνωση.
Η νέα τρομοκρατική απειλή δεν είναι απαραίτητα μεγαλύτερη σε μέγεθος. Είναι όμως πολύ πιο δύσκολο να εντοπιστεί πριν χτυπήσει.
Mε πληροφορίες από Associated Press
