Περισσότερα από 50% των τροφίμων που καταλήγουν στα σκουπίδια στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχονται από τα νοικοκυριά – Σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα η Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2024
Πόσο φαγητό καταλήγει τελικά στα σκουπίδια; Τα στοιχεία της Eurostat για το 2024 αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και μια ιδιαίτερα δυσμενή εικόνα για την Ελλάδα.
Συνολικά, στην ΕΕ πετάχτηκαν περίπου 57,9 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων το 2024, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 129 κιλά ανά κάτοικο. Περισσότερο από το μισό –το 53%– προήλθε από τα νοικοκυριά, δηλαδή περίπου 69 κιλά ανά άτομο.
Ελλάδα: 208 κιλά τροφικών αποβλήτων ανά κάτοικο
Η Ελλάδα βρίσκεται πολύ ψηλά στην κατάταξη των κρατών-μελών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στο infographic του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η χώρα μας παρήγαγε το 2024 περίπου 208 κιλά τροφικών αποβλήτων ανά κάτοικο.
Πρόκειται για την τρίτη υψηλότερη επίδοση στην ΕΕ, μετά την Κύπρο με 295 κιλά και τη Δανία με 261 κιλά ανά κάτοικο. Ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν 129 κιλά.
Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι σημαντική: τα 208 κιλά ανά κάτοικο στην Ελλάδα αντιστοιχούν σε περίπου 61% περισσότερα τροφικά απόβλητα σε σχέση με τον μέσο Ευρωπαίο.
Σχεδόν 87 κιλά τον χρόνο από κάθε νοικοκυριό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το σκέλος που αφορά τα νοικοκυριά.
Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι περίπου 87 κιλά τροφίμων ανά κάτοικο τον χρόνο καταλήγουν στα σκουπίδια από τα νοικοκυριά.
Ο αριθμός αυτός είναι αισθητά υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 69 κιλών ανά κάτοικο.
Με άλλα λόγια, ένα σημαντικό μέρος της σπατάλης δεν δημιουργείται μόνο στην παραγωγή, τη μεταποίηση, το λιανεμπόριο ή την εστίαση, αλλά μέσα στα ίδια τα σπίτια.
Πού δημιουργούνται τα υπόλοιπα απόβλητα;
Η συνολική εικόνα περιλαμβάνει ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων: από την πρωτογενή παραγωγή και τη μεταποίηση μέχρι το λιανεμπόριο, την εστίαση και τα νοικοκυριά.
Σε επίπεδο ΕΕ, το 2024 τα νοικοκυριά ευθύνονταν για το 53% της συνολικής σπατάλης τροφίμων, ενώ τα εστιατόρια και οι υπηρεσίες εστίασης αντιστοιχούσαν σε 12%. Η μεταποίηση τροφίμων και ποτών αντιστοιχούσε σε 19%, ενώ από 8% προέρχονταν η πρωτογενής παραγωγή και το λιανεμπόριο/διανομή.
Νέοι στόχοι της ΕΕ έως το 2030
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την αλλαγή των καταναλωτικών συνηθειών. Η ΕΕ έχει ήδη θεσπίσει δεσμευτικούς στόχους για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων.
Με τη νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία, τα κράτη-μέλη καλούνται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030 να μειώσουν κατά 10% τα απόβλητα στον τομέα της επεξεργασίας και μεταποίησης και κατά 30% ανά κάτοικο τη σπατάλη που προκύπτει συνολικά από λιανεμπόριο, εστίαση, υπηρεσίες τροφίμων και νοικοκυριά. Οι στόχοι υπολογίζονται με βάση τον ετήσιο μέσο όρο της περιόδου 2021-2023.
Τα μέτρα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, δράσεις ενημέρωσης και αλλαγής συμπεριφοράς, αντιμετώπιση προβλημάτων στην αλυσίδα εφοδιασμού, προώθηση τεχνολογικών λύσεων και ενίσχυση της δωρεάς αδιάθετων τροφίμων που παραμένουν ασφαλή για κατανάλωση.
Τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητα
Η σπατάλη τροφίμων δεν αφορά μόνο τους αριθμούς. Ένα μέρος της μπορεί να περιοριστεί μέσα από απλές καθημερινές πρακτικές:
- καλύτερος προγραμματισμός των αγορών,
- αγορά μόνο των ποσοτήτων που πραγματικά χρειάζονται,
- σωστή αποθήκευση τροφίμων,
- αξιοποίηση των περισσευμάτων σε νέα γεύματα,
- έλεγχος των ημερομηνιών στις συσκευασίες,
- κατάψυξη τροφίμων που δεν πρόκειται να καταναλωθούν άμεσα,
- δωρεά τροφίμων που περισσεύουν και παραμένουν ασφαλή για κατανάλωση.
