Η προετοιμασία των πολιτών για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων βρίσκεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, με αρκετές χώρες να προωθούν τη δημιουργία ενός κιτ επιβίωσης που θα καλύπτει τις βασικές ανάγκες των νοικοκυριών για τουλάχιστον 72 ώρες.
Από τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία έως τη Γερμανία και την Ολλανδία, οι αρχές ενισχύουν τις οδηγίες πολιτικής προστασίας, καλώντας τους πολίτες να διαθέτουν στο σπίτι νερό, τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν σε μια σοβαρή κρίση χωρίς να εξαρτώνται άμεσα από την κρατική βοήθεια.
Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ετοιμότητα δεν αφορά αποκλειστικά το ενδεχόμενο πολεμικής σύγκρουσης. Στο πεδίο εφαρμογής της περιλαμβάνονται επίσης κυβερνοεπιθέσεις, εκτεταμένες διακοπές ρεύματος και νερού, ακραία καιρικά φαινόμενα, δασικές πυρκαγιές, ξηρασία και προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Βασικός στόχος είναι κάθε νοικοκυριό να μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του κατά τις πρώτες τρεις ημέρες μιας έκτακτης κατάστασης.
Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις πρώτες 72 ώρες
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί μια κοινή προσέγγιση για την ενίσχυση της ετοιμότητας των πολιτών, δίνοντας έμφαση τόσο στην ατομική προστασία όσο και στην οργανωμένη αντίδραση των τοπικών κοινωνιών.
Οι κατευθυντήριες γραμμές που παρουσίασε η επίτροπος Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Hadja Lahbib, περιλαμβάνουν την εξασφάλιση βασικών προμηθειών για τρεις ημέρες, την εκπαίδευση των παιδιών σε θέματα πολιτικής προστασίας, την προστασία των ατόμων με αναπηρία και την έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών.
Παράλληλα, προτείνεται η καθιέρωση Ευρωπαϊκής Ημέρας Ετοιμότητας στις 23 Οκτωβρίου, με την πρώτη διοργάνωση να προγραμματίζεται για το 2027.
Μεγάλη Βρετανία: Το πρόγραμμα «Be Ready»
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εκστρατεία «Be Ready» αποτελεί μέρος ενός τριετούς σχεδίου για την ενίσχυση της ετοιμότητας των νοικοκυριών.
Οι κυβερνητικές συστάσεις προβλέπουν την αποθήκευση εμφιαλωμένου νερού, τροφίμων μακράς διάρκειας, μετρητών και βασικού εξοπλισμού. Ειδικότερα, προτείνεται η ύπαρξη περίπου τριών λίτρων νερού ανά άτομο ημερησίως αποκλειστικά για πόση, χωρίς να υπολογίζονται οι ανάγκες για μαγείρεμα και υγιεινή.
Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης:
- Κονσέρβες με κρέας, φρούτα και λαχανικά.
- Φακός και εφεδρικές μπαταρίες.
- Κουβέρτες, υπνόσακοι και ζεστά ρούχα.
- Power bank και φορτιστές.
- Ραδιόφωνο με μπαταρίες ή χειροκίνητη φόρτιση.
- Κουτί πρώτων βοηθειών.
- Αντισηπτικά και υγρά μαντηλάκια.
- Πάνες και βρεφικό γάλα, όπου χρειάζεται.
- Τροφή για κατοικίδια.
- Μετρητά και αντίγραφα σημαντικών εγγράφων.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στα συνταγογραφούμενα φάρμακα, καθώς και στην πρόβλεψη εφεδρικής τροφοδοσίας για όσους χρησιμοποιούν ιατρικές συσκευές.
Γαλλία: 17 κατηγορίες ειδών στο κιτ έκτακτης ανάγκης
Στη Γαλλία, οι αρχές συστήνουν τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου κιτ επιβίωσης, το οποίο θα εξασφαλίζει την κάλυψη των βασικών αναγκών κάθε μέλους της οικογένειας για τουλάχιστον τρεις ημέρες.
Η σχετική λίστα περιλαμβάνει 17 κατηγορίες εφοδίων. Μεταξύ αυτών βρίσκονται τουλάχιστον έξι λίτρα εμφιαλωμένου νερού ανά άτομο, ποσότητα που αντιστοιχεί σε δύο λίτρα ημερησίως για τρεις ημέρες, καθώς και τρόφιμα μακράς διάρκειας που δεν απαιτούν μαγείρεμα.
Στον απαραίτητο εξοπλισμό περιλαμβάνονται ακόμη ζεστά ρούχα, ραδιόφωνο με μπαταρίες, βασικά φάρμακα, ταμπλέτες απολύμανσης νερού και πλήρες φαρμακείο πρώτων βοηθειών.
Η λίστα συμπληρώνεται με φακό, εφεδρικές μπαταρίες, εργαλεία, φορτιστές κινητών, εφεδρικά γυαλιά, αντίγραφα κλειδιών, μετρητά και είδη προσωπικής υγιεινής.
Οι γαλλικές αρχές συνιστούν επίσης την αποθήκευση σημαντικών εγγράφων σε αδιάβροχο φάκελο, καθώς και την πρόβλεψη τροφής και άλλων απαραίτητων ειδών για τα κατοικίδια.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τους κατοίκους περιοχών κοντά σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, στους οποίους συστήνεται να διαθέτουν χάπια ιωδίου, με τη διευκρίνιση ότι η λήψη τους πρέπει να γίνεται αποκλειστικά κατόπιν επίσημης οδηγίας των αρμόδιων αρχών.
Γερμανία: Μεγάλη άσκηση για ακραία καιρικά φαινόμενα και κατάρρευση υποδομών
Η Γερμανία δίνει έμφαση όχι μόνο στην ατομική προετοιμασία, αλλά και στην ικανότητα του κρατικού μηχανισμού να διαχειριστεί σύνθετες κρίσεις.
Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιείται η άσκηση LÜKEX 26, υπό τον συντονισμό της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Πολιτικής Προστασίας και Αντιμετώπισης Καταστροφών (BBK).
Στην άσκηση συμμετέχουν περίπου 180 οργανισμοί, περισσότερα από 60 υπουργεία σε επίπεδο ομόσπονδων κρατιδίων και σχεδόν 20 ομοσπονδιακές αρχές.
Το σενάριο προβλέπει παρατεταμένη ξηρασία και ακραίο καύσωνα, με θερμοκρασίες που αγγίζουν τους 45 βαθμούς Κελσίου. Η υποθετική κρίση τοποθετείται στις 20 Ιουλίου 2027 και περιλαμβάνει σοβαρές ελλείψεις νερού και τροφίμων, δυσλειτουργίες στις μεταφορές και αυξημένη πίεση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.
Οι συμμετέχοντες καλούνται να εξετάσουν ακόμη και τις συνέπειες από την πτώση της στάθμης του Ρήνου, η οποία θα μπορούσε να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα και να επιβαρύνει περαιτέρω την τροφοδοσία.
Ολλανδία: Προετοιμασία για διακοπές ρεύματος, νερού και διαδικτύου
Η Ολλανδία έχει θέσει σε εφαρμογή την εκστρατεία «Denk vooruit», που σημαίνει «Σκέψου από πριν», καλώντας τους πολίτες να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο να μείνουν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, νερό ή πρόσβαση στο διαδίκτυο για 72 ώρες.
Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Συντονιστή για την Ασφάλεια και την Αντιμετώπιση της Τρομοκρατίας (NCTV), περισσότεροι από τους μισούς Ολλανδούς εκφράζουν ανησυχία για πιθανές διακοπές βασικών υπηρεσιών και υποδομών.
Το σχέδιο στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: τη δημιουργία κιτ έκτακτης ανάγκης, την κατάρτιση οικογενειακού σχεδίου και τη συνεννόηση με γείτονες και ανθρώπους του κοντινού περιβάλλοντος.
Η προσέγγιση δεν περιορίζεται, επομένως, στη συγκέντρωση προμηθειών, αλλά περιλαμβάνει και την οργάνωση της επικοινωνίας και της αλληλοβοήθειας σε περίπτωση κρίσης.
Φινλανδία, Εσθονία και Βαλτικές χώρες
Η Φινλανδία και η Σουηδία συγκαταλέγονται στις χώρες με υψηλό επίπεδο ετοιμότητας. Στη Φινλανδία, η εκστρατεία «72 tuntia» (72 ώρες) ενημερώνει τους πολίτες για το πώς μπορούν να ανταποκριθούν σε έκτακτες καταστάσεις.
Περίπου το 80% των Φινλανδών γνωρίζει ήδη πώς να αντιδράσει σε περίπτωση γενικευμένου μπλακάουτ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αποθήκευση νερού και τροφίμων που μπορούν να καταναλωθούν χωρίς μαγείρεμα.
Στην Εσθονία, η προετοιμασία περιλαμβάνει και το ενδεχόμενο κυβερνοεπιθέσεων ή διακοπής κρίσιμων ψηφιακών υπηρεσιών. Οι πολίτες μπορούν να χρησιμοποιούν την κρατική εφαρμογή «Ole valmis!», η οποία παρέχει οδηγίες για έκτακτα περιστατικά ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο.
Στη Λιθουανία και τη Λετονία, αντίστοιχα, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην καταγραφή και τον έλεγχο των καταφυγίων, καθώς και στην ενημέρωση των πολιτών για τις ενέργειες που πρέπει να ακολουθήσουν σε περίπτωση σοβαρής κρίσης.
Τι πρέπει να περιλαμβάνει τελικά ένα κιτ επιβίωσης 72 ωρών
Παρά τις επιμέρους διαφορές στα εθνικά σχέδια, οι ευρωπαϊκές οδηγίες συγκλίνουν σε έναν κοινό κατάλογο βασικών προμηθειών που θα πρέπει να διαθέτει κάθε νοικοκυριό.
Ειδικότερα, συνιστάται να υπάρχουν:
- Εμφιαλωμένο νερό για τουλάχιστον τρεις ημέρες.
- Κονσέρβες και τρόφιμα μακράς διάρκειας.
- Ανοιχτήρι κονσερβών.
- Φακός και εφεδρικές μπαταρίες.
- Ραδιόφωνο με μπαταρίες ή χειροκίνητη φόρτιση.
- Power bank και φορτιστές.
- Κουτί πρώτων βοηθειών.
- Απαραίτητα φάρμακα.
- Μετρητά σε χαρτονομίσματα και κέρματα.
- Αντίγραφα ταυτότητας και σημαντικών εγγράφων.
- Ζεστά ρούχα και κουβέρτες.
- Αντισηπτικά και είδη προσωπικής υγιεινής.
- Βρεφικές τροφές και πάνες, όπου χρειάζονται.
- Τροφή και νερό για κατοικίδια.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συγκέντρωση των απαραίτητων εφοδίων δεν χρειάζεται να γίνει ταυτόχρονα. Κάθε οικογένεια μπορεί να δημιουργήσει σταδιακά το δικό της απόθεμα, λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικές ανάγκες των μελών της και τις οικονομικές της δυνατότητες.
Το βασικό μήνυμα των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών είναι ότι η πολιτική προστασία δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση ενός πολέμου. Μια παρατεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης, μια φυσική καταστροφή ή μια σοβαρή διαταραχή στην τροφοδοσία μπορούν εξίσου να επηρεάσουν την καθημερινότητα των πολιτών.
