Ένα κλίμα που προκαλεί μεγάλο προβληματισμό επικρατεί στη Κούβα με την απειλή των ΗΠΑ να πλανάται στη χώρα.
Οι συνεχείς διακοπές ρεύματος, η έλλειψη καυσίμων, η κατάρρευση της οικονομίας και η ασφυκτική πίεση της Ουάσιγκτον έχουν ήδη μετατρέψει την καθημερινότητα σε αγώνα επιβίωσης.
Όμως η αιφνιδιαστική επίσκεψη του διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στην Κούβα και οι πληροφορίες περί πιθανής δίωξης του Ραούλ Κάστρο άνοιξαν ξανά ένα κεφάλαιο που έμοιαζε να ανήκει στον Ψυχρό Πόλεμο: τον φόβο μιας ανοιχτής σύγκρουσης ΗΠΑ – Κούβας.
Στην Αβάνα, οι αρχές καλούν πλέον δημόσια τους πολίτες να προετοιμαστούν για «υποθετική στρατιωτική επίθεση», ενώ κρατικά κτίρια και υπηρεσίες καταρτίζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης. Σε μια χώρα που ζει ήδη σε κατάσταση παρατεταμένης κρίσης, η αίσθηση ότι «κάτι έρχεται» έχει αρχίσει να διαχέεται παντού.
Η CIA στην Αβάνα και το μήνυμα της Ουάσιγκτον
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNN η εμφάνιση του Ράτκλιφ στην Αβάνα προκάλεσε σοκ σε πολλούς Κουβανούς. Για το καθεστώς, η CIA παραμένει συνδεδεμένη με τις πιο σκοτεινές σελίδες της ιστορίας των σχέσεων των δύο χωρών: από τα σχέδια δολοφονίας του Φιντέλ Κάστρο μέχρι την αποτυχημένη εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων.
Οι εικόνες που έδωσε στη δημοσιότητα η ίδια η CIA είχαν σχεδόν συμβολικό χαρακτήρα: βαριές κουρτίνες συσκότισης, ψυχρές αίθουσες συσκέψεων και Κουβανοί αξιωματούχοι απέναντι σε Αμερικανούς πράκτορες με θολωμένα πρόσωπα.
Το μήνυμα της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ μοιάζει πλέον σαφές, σχολιάζει το CNN: η περίοδος των διαπραγματεύσεων και των περιορισμένων ανοιγμάτων τελειώνει και η πίεση προς την Αβάνα περνά σε νέα φάση.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η Ουάσιγκτον κατηγορεί την Κούβα ότι φιλοξενεί ρωσικές και κινεζικές εγκαταστάσεις παρακολούθησης και ότι λειτουργεί ως γεωπολιτικός μοχλός κατά των αμερικανικών συμφερόντων στην περιοχή.
Από την πλευρά της, η κουβανική κυβέρνηση επιμένει ότι δεν αποτελεί απειλή για τις ΗΠΑ και ότι η ασφυκτική αμερικανική πολιτική οδηγεί το νησί σε οικονομική κατάρρευση.
Η Κούβα εκπαιδεύεται ξανά για πόλεμο
Τις τελευταίες ημέρες, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κούβας μεταδίδουν συνεχώς εικόνες στρατιωτικής εκπαίδευσης πολιτών. Άνδρες και γυναίκες όλων των ηλικιών συμμετέχουν σε ασκήσεις, μεταφέρουν όπλα σοβιετικής εποχής και εκπαιδεύονται σε σενάρια ανταρτοπολέμου.
Το δόγμα παραμένει ουσιαστικά εκείνο που είχε διαμορφώσει ο Φιντέλ Κάστρο: ένας «πόλεμος όλου του λαού», όπου σε περίπτωση εισβολής ο πληθυσμός θα μετατραπεί σε δύναμη φθοράς απέναντι σε έναν ισχυρότερο αντίπαλο.
Σε κάποια από τα βίντεο που μεταδίδονται, στρατιώτες σέρνουν αντιαεροπορικά πυροβόλα με βόδια, εικόνες που αποτυπώνουν τη δραματική έλλειψη σύγχρονου εξοπλισμού αλλά και τη συμβολική επιμονή του καθεστώτος να δείξει ότι «η επανάσταση δεν παραδίδεται».
Ο ίδιος ο πρόεδρος της χώρας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, εμφανίστηκε την Πρωτομαγιά με πολεμική ρητορική, δηλώνοντας ότι οι Κουβανοί είναι έτοιμοι «να δώσουν ακόμη και τη ζωή τους για την επανάσταση».
Πίσω από τη γεωπολιτική σύγκρουση, όμως, βρίσκεται μια κοινωνία εξαντλημένη.
Η ενεργειακή κρίση έχει βυθίσει ολόκληρες περιοχές της χώρας σε πολύωρα blackouts. Τα νοσοκομεία στερούνται βασικών φαρμάκων, τα τρόφιμα σαπίζουν μέσα στα ψυγεία λόγω των διακοπών ρεύματος και τα σκουπίδια συσσωρεύονται στις γειτονιές της Αβάνας.
Η αμερικανική πολιτική αποκλεισμού στις εισαγωγές πετρελαίου έχει στραγγίξει τα τελευταία αποθέματα καυσίμων της χώρας, ενώ νέες κυρώσεις σε εταιρείες που συναλλάσσονται με την Κούβα περιορίζουν ακόμη περισσότερο τις θαλάσσιες μεταφορές προς το νησί.
Για πολλούς Κουβανούς, η κατάσταση έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο απόγνωσης ώστε ακόμη και η προοπτική σύγκρουσης μοιάζει λιγότερο τρομακτική από τη σημερινή καθημερινότητα.
Σε πρόσφατες διαμαρτυρίες για τις διακοπές ρεύματος στην Αβάνα, κάτοικοι χτυπούσαν κατσαρόλες επί ώρες στους δρόμους. «Αν πεθάνει η μισή χώρα, ας πεθάνει», είπε μία γυναίκα σε δημοσιογράφους. «Τουλάχιστον η άλλη μισή ίσως καταφέρει κάποτε να ζήσει ήρεμα».
Ο φόβος της επόμενης μέρας
Το ενδεχόμενο πτώσης του καθεστώτος προκαλεί όμως και φόβο για το τι μπορεί να ακολουθήσει. Ιστορικοί και αναλυτές προειδοποιούν ότι μια βίαιη πολιτική μετάβαση στην Κούβα θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για εκτεταμένες συγκρούσεις και πράξεις αντεκδίκησης.
Οι μνήμες του Ψυχρού Πολέμου επιστρέφουν ξανά στο νησί, όχι ως ιστορικό απομεινάρι αλλά ως καθημερινός φόβος. Και ενώ στην Ουάσιγκτον δεν υπάρχει επίσημη αναφορά σε στρατιωτική επιχείρηση, στην Αβάνα πολλοί έχουν ήδη αρχίσει να συμπεριφέρονται σαν να πλησιάζει καταιγίδα.
Μόνο που, όπως σχολίασε σκωπτικά ένας κάτοικος της κουβανικής πρωτεύουσας, «μας ζητούν να ετοιμάσουμε σακίδιο έκτακτης ανάγκης λες και έρχεται τυφώνας. Το πρόβλημα είναι ότι έχουμε ήδη ξεμείνει από τα πάντα».
