Δύο τρισεκατομμύρια ευρώ, η Ουκρανία και εκλογές που απειλούν να παραλύσουν την ΕΕ – Το πολιτικό «τέλειο χάος» που βλέπει το Politico.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη εξίσωση: πρέπει να συμφωνήσει στον μεγαλύτερο προϋπολογισμό της ιστορίας της, να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας και να διαχειριστεί τις αυξανόμενες πιέσεις από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα. Ωστόσο, η πολιτική αστάθεια στο εσωτερικό των μεγαλύτερων κρατών-μελών απειλεί να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων.
Σε ανάλυσή του, το Politico περιγράφει ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας στις Βρυξέλλες, όπου οι διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό συναντούν εμπόδια και οι επερχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις ενδέχεται να περιορίσουν την ικανότητα των κυβερνήσεων να καταλήξουν σε συμβιβασμούς.
Ο προϋπολογισμός των 2 τρισ. ευρώ και το αδιέξοδο στις Βρυξέλλες
Η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ δεν έφερε ουσιαστική πρόοδο στις συνομιλίες για τον νέο, ύψους περίπου 2 τρισ. ευρώ, προϋπολογισμό. Αντί να υπάρξει σύγκλιση, οι ηγέτες ενεπλάκησαν σε έντονη αντιπαράθεση για την ενεργειακή πολιτική.
Παράλληλα, από τα συμπεράσματα της συνόδου απουσίαζε η αναφορά σε επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026, καθώς αρκετά κράτη-μέλη αντιστάθηκαν στην προσπάθεια του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να τεθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Το ενδεχόμενο οι διαπραγματεύσεις να παραταθούν έως το 2027 προκαλεί ανησυχία, καθώς τότε οι εκλογικές αναμετρήσεις σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες θα βρίσκονται ακόμη περισσότερο στο προσκήνιο. Οι κυβερνήσεις ενδέχεται να εμφανιστούν λιγότερο πρόθυμες να αποδεχθούν επώδυνους συμβιβασμούς, προκειμένου να αποφύγουν το πολιτικό κόστος στο εσωτερικό τους.
Ο πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης, δήλωσε στο Politico ότι οι ισπανικές εκλογές καθιστούν πλέον δύσκολη την επίτευξη της πολιτικής συμφωνίας για τον προϋπολογισμό έως το τέλος του έτους. Όπως προειδοποίησε, οι εκλογές στη Γαλλία και την Ιταλία την επόμενη χρονιά θα περιπλέξουν περαιτέρω την κατάσταση.
Ισπανία, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία στο επίκεντρο
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες αντιπροσωπεύουν συνολικά περίπου το 60% του ΑΕΠ και του πληθυσμού της, βρίσκονται μπροστά σε εκλογικές αναμετρήσεις ή περιόδους πολιτικής αβεβαιότητας.
Στην Ισπανία, οι εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τις 29 Νοεμβρίου, με τις δημοσκοπήσεις που επικαλείται το Politico να καταγράφουν ενίσχυση της κεντροδεξιάς και της ακροδεξιάς. Η έκβαση της αναμέτρησης θα μπορούσε να δυσκολέψει τη διαμόρφωση σταθερής κυβέρνησης και να επηρεάσει τις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις.
Στη Γαλλία, η αλλαγή προέδρου τον Απρίλιο αναμένεται να αποτελέσει ακόμη έναν παράγοντα αβεβαιότητας. Το δημοσίευμα αναφέρει ότι οι δημοσκοπήσεις ευνοούν τη Μαρίν Λεπέν, εξέλιξη που θα μπορούσε να μεταβάλει τις ισορροπίες στην Ευρώπη.
Στη Γερμανία, η άνοδος της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) και η πτώση της δημοτικότητας του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς δημιουργούν αμφιβολίες για το περιθώριο πολιτικών ελιγμών της κυβέρνησής του, ακόμη και χωρίς προγραμματισμένες ομοσπονδιακές εκλογές στο άμεσο μέλλον.
Στην Ιταλία, τέλος, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι, η οποία βρίσκεται στην εξουσία από το 2022, οδεύει προς εκλογές το 2027. Διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Politico εκτιμούν ότι δεν αποκλείεται η προσφυγή στις κάλπες νωρίτερα από το προγραμματισμένο.
Η συγκυρία αυτή ενδέχεται να αποδυναμώσει τις πολιτικές συμμαχίες που χρειάζονται οι Βρυξέλλες για να εξασφαλίσουν συμφωνίες σε κρίσιμα ζητήματα.
Η Ουκρανία και οι πιέσεις από τρεις πλευρές
Το εσωτερικό πολιτικό αδιέξοδο εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ αντιμετωπίζει αυξανόμενες εξωτερικές πιέσεις.
Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ δοκιμάζονται, η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία και η Κίνα ενισχύει την επιρροή της στις κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ οι ευρωπαϊκές αγορές δέχονται πιέσεις από τις εισαγωγές κινεζικών προϊόντων.
Ο Βέλγος πρωθυπουργός, Μπαρτ ντε Βέβερ, δήλωσε κατά τη διάρκεια της συνόδου ότι υπάρχουν δυνάμεις που επιδιώκουν τη διαίρεση της Ευρώπης. Από την πλευρά του, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, περιέγραψε την κατάσταση ως επίθεση από τρεις κατευθύνσεις: τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα.
Την ίδια στιγμή, η χρηματοδότηση της Ουκρανίας αποτελεί ένα από τα πιο επείγοντα ζητήματα. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το Κίεβο αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό 30 έως 35 δισ. δολαρίων για το επόμενο έτος, ενώ οι ρωσικές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές εντείνουν τις δυσκολίες ενόψει του χειμώνα.
Η ΕΕ έχει ήδη δεσμευτεί να διαθέσει 90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, ωστόσο παραμένει ανοιχτό το ερώτημα πώς θα καλυφθούν οι πρόσθετες ανάγκες της χώρας.
Τα 200 δισ. ευρώ των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων
Μία από τις πιθανές λύσεις αφορά τα περίπου 200 δισ. ευρώ σε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που παραμένουν δεσμευμένα στην Euroclear, το χρηματοπιστωτικό αποθετήριο με έδρα τις Βρυξέλλες.
Ωστόσο, η αξιοποίησή τους για τη στήριξη της Ουκρανίας εξακολουθεί να συναντά αντιστάσεις, κυρίως από το Βέλγιο, το οποίο έχει εκφράσει επιφυλάξεις για τις σχετικές προτάσεις.
Εναλλακτικά, θα μπορούσε να εξεταστεί η έκδοση νέου κοινού ευρωπαϊκού χρέους. Μια τέτοια επιλογή, όμως, θα απαιτούσε δύσκολες διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών, σε μια περίοδο κατά την οποία η επίτευξη συμφωνιών γίνεται ολοένα πιο περίπλοκη.
Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προειδοποίησε στη σύνοδο για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης κατάρρευσης της χώρας του, υποστηρίζοντας ότι εκατομμύρια Ουκρανοί θα μπορούσαν να αναζητήσουν καταφύγιο στην ΕΕ.
Η Ευρώπη χωρίς έναν ξεκάθαρο ηγέτη
Πέρα από τον προϋπολογισμό και τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, το Politico εντοπίζει ένα ακόμη πρόβλημα: την απουσία ενός ισχυρού και ευρέως αποδεκτού ηγετικού πόλου που θα μπορούσε να συντονίσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Ο Εμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη διαδοχική προεδρική θητεία και αναμένεται να αποχωρήσει από το Μέγαρο των Ηλυσίων τον Απρίλιο. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το δημοσίευμα, ο ίδιος φέρεται να αναγνώρισε σε κλειστή συζήτηση ότι δεν θα διαθέτει την απαραίτητη πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία για τον προϋπολογισμό κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας του.
Στην Ισπανία, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αντιμετωπίζει, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις που επικαλείται το δημοσίευμα, τον κίνδυνο εκλογικής ήττας, ενώ η πολιτική θέση του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς επηρεάζεται από την άνοδο της AfD.
Το ερώτημα είναι αν οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα καταφέρουν να καταλήξουν σε συμφωνία πριν από την περαιτέρω όξυνση των εσωτερικών πολιτικών αντιπαραθέσεων.
Το παράθυρο του Ιανουαρίου και ο χρόνος που πιέζει
Παρά τις δυσκολίες, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που επικαλείται το Politico εκτιμούν ότι ενδέχεται να υπάρξει ένα περιορισμένο χρονικό περιθώριο για συμφωνία τον Ιανουάριο, πριν οι πολιτικές εξελίξεις κάνουν ακόμη πιο δύσκολες τις διαπραγματεύσεις.
Ο Σίγκφριντ Μουρεσάν, εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, προειδοποίησε ότι ο χρόνος εξαντλείται και κατηγόρησε τους ηγέτες για καθυστερήσεις.
Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για την ικανότητα της ΕΕ να συνδυάσει τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες με τις ανάγκες της κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής. Η συμφωνία για τον προϋπολογισμό, η στήριξη της Ουκρανίας και η αντιμετώπιση των διεθνών πιέσεων απαιτούν συμβιβασμούς, τη στιγμή που οι κυβερνήσεις έχουν όλο και λιγότερα πολιτικά περιθώρια να τους αποδεχθούν.
Πηγή: Politico
