Υπάρχουν στιγμές που τα γεγονότα δεν επιτρέπουν στην πολιτική εξουσία να κρύβεται πίσω από επικοινωνιακά τεχνάσματα, πανηγυρικές ανακοινώσεις και καλοστημένες εικόνες. Στιγμές που η πραγματικότητα εισβάλλει με τον πιο οδυνηρό τρόπο στις σχολικές αίθουσες, στα πανεπιστήμια και στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η σημερινή πραγματικότητα της δημόσιας εκπαίδευσης είναι μία από αυτές.
Στις 7 Οκτωβρίου, στο 3ο Λύκειο Λαμίας, σοβάδες αποκολλήθηκαν από την οροφή σχολικής αίθουσας και έπεσαν πάνω σε μαθητές την ώρα του μαθήματος. Τέσσερα παιδιά μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο.
Στις 9 Οκτωβρίου, στο Γυμνάσιο Βασιλικών Θέρμης, μαθητής τραυματίστηκε στο κεφάλι από πτώση σοβάδων.
Σήμερα, 14 Οκτωβρίου, στο Γενικό Λύκειο Νεοχωρίου Μεσολογγίου, ολόκληρο παράθυρο αποκολλήθηκε μαζί με το πλαίσιό του, τραυμάτισε μαθητή της Α΄ Λυκείου και οδήγησε στη διακομιδή του στο νοσοκομείο.
Τρία περιστατικά μέσα σε οκτώ ημέρες.
Πόσα ακόμη ταβάνια πρέπει να πέσουν; Πόσα παιδιά πρέπει να τραυματιστούν, προτού η Πολιτεία αναλάβει τις ευθύνες της;
Η υποχρηματοδότηση, η ανεπαρκής συντήρηση, η υποστελέχωση των υπηρεσιών και η απουσία ενός ολοκληρωμένου προγράμματος ελέγχου των σχολικών υποδομών συνθέτουν ένα πρόβλημα που δεν αντιμετωπίζεται με ευχολόγια.
Παράλληλα, χιλιάδες εκπαιδευτικά κενά παραμένουν στην Παράλληλη Στήριξη, στα ολοήμερα σχολεία, στα Γυμνάσια και στα Λύκεια, σε βασικές ειδικότητες. Οι ελλείψεις σχολικών νοσηλευτών αφήνουν παιδιά με σοβαρές παθήσεις χωρίς την αναγκαία υποστήριξη για ασφαλή φοίτηση.
Πέντε χρόνια μετά τον καταστροφικό σεισμό του 2021, στο Αρκαλοχώρι εκατοντάδες μαθητές εξακολουθούν να φοιτούν σε προκατασκευασμένες αίθουσες. Η προσωρινή λύση έχει μετατραπεί σε μια απαράδεκτη κανονικότητα.
Την ίδια στιγμή, ειδικά σχολεία στη Θεσσαλονίκη, στη Λευκάδα, στην Ηλεία και στη Δυτική Αττική αντιμετωπίζουν σοβαρά στεγαστικά προβλήματα. Νηπιαγωγεία σε περιοχές όπως το Χαλάνδρι και η Καισαριανή εξακολουθούν να συνδέονται με τη διαχρονική εκκρεμότητα της προσωρινής στέγασης.
Για τα παιδιά με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, η προσβασιμότητα, η ασφάλεια και οι κατάλληλες υποδομές αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα.
Η κυβέρνηση επικαλείται το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» και τις ανακαινίσεις σχολικών μονάδων. Όμως οι παρεμβάσεις που έχουν ανακοινωθεί δεν απαλλάσσουν την Πολιτεία από την υποχρέωση να παρουσιάσει πλήρη καταγραφή της επικινδυνότητας των σχολικών κτιρίων, σαφές χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης και επαρκή δημόσια χρηματοδότηση.
Η ασφάλεια των σχολείων δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε αποσπασματικές παρεμβάσεις και τραπεζικές δωρεές. Είναι διαρκής υποχρέωση του κράτους.
Γιατί οι διαθέσιμοι ευρωπαϊκοί πόροι, συμπεριλαμβανομένων των δυνατοτήτων που προσέφερε το Ταμείο Ανάκαμψης, δεν αξιοποιήθηκαν σε μεγαλύτερη κλίμακα για έναν εθνικό σχεδιασμό ασφαλών, σύγχρονων και προσβάσιμων σχολικών υποδομών;
Οι σχολικοί λαχανόκηποι και οι επιμέρους εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες μπορεί να έχουν παιδαγωγική αξία. Δεν μπορούν όμως να υποκαταστήσουν τις θεμελιώδεις ανάγκες ασφάλειας των σχολικών μονάδων.
Πρώτα εξασφαλίζουμε ότι το σχολείο δεν κινδυνεύει να καταρρεύσει πάνω στα παιδιά. Και μετά συζητάμε για τον εξωραϊσμό του.
Η κρίση, όμως, δεν σταματά στη σχολική εκπαίδευση.
Η φοιτητική στέγη έχει εξελιχθεί σε έναν ακόμη μηχανισμό κοινωνικού αποκλεισμού. Η ακρίβεια των ενοικίων, η ανεπάρκεια φοιτητικών εστιών, το κόστος διαβίωσης και οι ελλείψεις στη φοιτητική μέριμνα απειλούν το δικαίωμα χιλιάδων νέων να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους.
Οι αναφορές για εκατοντάδες φοιτητές που αναγκάζονται να διακόψουν την ακαδημαϊκή τους πορεία στα Πανεπιστήμια Πατρών και Ιωαννίνων απαιτούν άμεση επίσημη διερεύνηση.
Όταν ακόμη και η εισαγωγή σε σχολές υψηλής ζήτησης δεν εξασφαλίζει τη δυνατότητα φοίτησης, επειδή μια οικογένεια αδυνατεί να πληρώσει ενοίκιο και βασικές ανάγκες, τότε η ισότητα ευκαιριών στην εκπαίδευση μετατρέπεται σε κενό γράμμα.
Και ενώ η εκπαιδευτική κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με αυτές τις συνθήκες, έρχεται να προστεθεί μία νέα, ιδιαίτερα σοβαρή δημόσια καταγγελία: ότι πρόσωπο συνδεόμενο με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας επιχείρησε να παρέμβει στο δημοσιογραφικό έργο, ζητώντας τον περιορισμό ή την απομάκρυνση δημοσιογράφου ύστερα από ερωτήσεις που τέθηκαν σε κυβερνητικό στέλεχος.
Η καταγγελία αυτή οφείλει να διερευνηθεί άμεσα, πλήρως και θεσμικά. Εφόσον επιβεβαιωθεί, δεν θα πρόκειται για μια ατυχή επικοινωνιακή συμπεριφορά, αλλά για ευθεία απόπειρα πολιτικής πίεσης στην ανεξάρτητη δημοσιογραφία και σοβαρό πλήγμα στη δημοκρατική λειτουργία.
Τα κυβερνητικά στελέχη δεν επιλέγουν ποιες ερωτήσεις θα τους υποβληθούν, ούτε δικαιούνται να μετατρέπουν την πολιτική τους ενόχληση σε απαίτηση επαγγελματικής απομάκρυνσης δημοσιογράφων.
Η ελεύθερη και ανεξάρτητη δημοσιογραφία αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα της Δημοκρατίας. Ενημερώνει τους πολίτες, ελέγχει την εξουσία, αναδεικνύει κοινωνικά προβλήματα και ενισχύει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Ιδιαίτερα στον χώρο της Παιδείας, δίνει φωνή στις αγωνίες εκπαιδευτικών, μαθητών και οικογενειών, αποκαλύπτει ελλείψεις και ανισότητες και συμβάλλει ώστε τα πραγματικά προβλήματα της εκπαιδευτικής κοινότητας να βρίσκονται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου.
Μια δημοκρατική κυβέρνηση οφείλει να αντιμετωπίζει τη δημοσιογραφική έρευνα και κριτική ως αναγκαία συμβολή στη βελτίωση της διακυβέρνησης. Οι δύσκολες ερωτήσεις δεν αποδυναμώνουν τους θεσμούς. Αντίθετα, δημιουργούν ευκαιρίες για απαντήσεις, διορθωτικές παρεμβάσεις και ουσιαστική λογοδοσία. Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία παρέχει εντολή διακυβέρνησης, όχι λευκή επιταγή ανεξέλεγκτης άσκησης εξουσίας.
Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει σαφείς απαντήσεις για την καταγγελία και να διασφαλίσει την ανεμπόδιστη άσκηση του δημοσιογραφικού έργου.
Η υπεράσπιση της δημόσιας Παιδείας και της ελεύθερης ενημέρωσης αποτελούν αλληλένδετες δημοκρατικές προτεραιότητες. Διεκδικούμε ένα ισχυρό δημόσιο σχολείο, με επαρκή χρηματοδότηση, μόνιμο προσωπικό, πλήρη στελέχωση της Ειδικής Αγωγής και της Παράλληλης Στήριξης, ασφαλείς και προσβάσιμες υποδομές, ουσιαστική φοιτητική μέριμνα και αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων με κοινωνικές προτεραιότητες.
Γιατι η Παιδεία καλλιεργεί την κριτική σκέψη, η ανεξάρτητη δημοσιογραφία ενισχύει την ενημέρωση και η Δημοκρατία ισχυροποιείται όταν οι πολίτες ρωτούν και η εξουσία λογοδοτεί.
