Σειρά παρεμβάσεων για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής κινητικότητας των εργαζομένων και την ενίσχυση των κοινωνικών δικαιωμάτων τους ενέκρινε σήμερα η Κομισιόν.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η ψηφιοποίηση των εγγράφων κοινωνικής ασφάλισης, η ταχύτερη αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων και η ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας.
Η δέσμη περιλαμβάνει πέντε νομοθετικές προτάσεις και μία ανακοίνωση για τη δίκαιη κινητικότητα του εργατικού δυναμικού. Βασικός στόχος είναι να μειωθούν η γραφειοκρατία και οι καθυστερήσεις που αντιμετωπίζουν όσοι μετακινούνται σε άλλο κράτος-μέλος για να εργαστούν, χωρίς να περιορίζεται η προστασία των κοινωνικών τους δικαιωμάτων.
Κεντρικό στοιχείο αποτελεί το ευρωπαϊκό διαβατήριο κοινωνικής ασφάλισης, γνωστό ως ESSPASS. Μέσω αυτού, οι πολίτες θα μπορούν να ζητούν και να λαμβάνουν ηλεκτρονικά βασικά έγγραφα κοινωνικής ασφάλισης και να τα αποθηκεύουν στο ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας.
Στα έγγραφα αυτά περιλαμβάνονται η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας και το φορητό έγγραφο Α1, το οποίο αποδεικνύει σε ποιο ασφαλιστικό σύστημα υπάγεται ένας εργαζόμενος όταν αποσπάται προσωρινά σε άλλη χώρα της ΕΕ.
Με το νέο σύστημα, οι εργαζόμενοι δεν θα χρειάζεται να μεταφέρουν έντυπα πιστοποιητικά ούτε να περιμένουν την ταχυδρομική αποστολή τους. Οι αρμόδιες αρχές, οι εργοδότες, οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης και οι επιθεωρητές εργασίας θα μπορούν να ελέγχουν άμεσα και με ασφαλή τρόπο τη γνησιότητα των ψηφιακών εγγράφων.
Η Κομισιόν εκτιμά ότι η ψηφιοποίηση μπορεί, σε βάθος 12 ετών, να εξοικονομήσει έως 64 εκατ. ευρώ για τις επιχειρήσεις, 69 εκατ. ευρώ για τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης και 72 εκατ. ευρώ για τις επιθεωρήσεις εργασίας. Η χρήση ψηφιακών υπογραφών εκτιμάται επίσης ότι θα μπορούσε να αποτρέψει περιπτώσεις απάτης συνολικού ύψους έως 277 εκατ. ευρώ.
Σημαντικές αλλαγές προτείνονται και στην αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει την έκδοση τίτλων και πιστοποιητικών σε κοινή, τυποποιημένη ψηφιακή μορφή, καθώς και τη δημιουργία ευρωπαϊκού εργαλείου για τη σύγκρισή τους.
Για επαγγέλματα όπως οι γιατροί, οι νοσηλευτές, οι μηχανικοί και οι εκπαιδευτικοί, η διασυνοριακή διαδικασία αναγνώρισης θα πραγματοποιείται υποχρεωτικά με ψηφιακά μέσα. Στόχος είναι ο χρόνος ολοκλήρωσης να περιοριστεί στις πέντε εβδομάδες, από περίπου τρεις μήνες που απαιτούνται σήμερα.
Η παρέμβαση αφορά ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι όταν αναζητούν εργασία σε άλλο κράτος-μέλος. Οι διαφορετικές εθνικές διαδικασίες, η απαίτηση προσκόμισης έντυπων εγγράφων και οι μεγάλες καθυστερήσεις μπορούν να αναβάλουν την πρόσληψη για μήνες, ακόμη και όταν υπάρχει άμεση ανάγκη για προσωπικό.
Για τα προσόντα που έχουν αποκτηθεί εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Κομισιόν προτείνει ο μέσος χρόνος αναγνώρισης να μειωθεί από τους 14 στους τέσσερις μήνες. Παράλληλα, υπολογίζει ότι το διοικητικό κόστος που επιβαρύνει τους εργοδότες θα μπορούσε να περιοριστεί κατά 50%.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε επίσης το πρώτο κοινό πλαίσιο κατάρτισης για την αυτόματη αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων των φυσιοθεραπευτών. Το πλαίσιο αποσκοπεί στην εναρμόνιση των απαιτούμενων γνώσεων και δεξιοτήτων, ώστε οι επαγγελματίες να μπορούν να εργαστούν ευκολότερα σε διαφορετικές χώρες της ΕΕ.
Η δέσμη περιλαμβάνει ακόμη την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας. Η Κομισιόν θέλει να αυξήσει τις δυνατότητές της να συντονίζει διασυνοριακούς ελέγχους και να αντιμετωπίζει περιπτώσεις απάτης, καταχρηστικών αποσπάσεων και παραβίασης των εργασιακών ή ασφαλιστικών δικαιωμάτων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, οι συνολικές παρεμβάσεις μπορούν να αποφέρουν οικονομικά οφέλη περίπου 6 δισ. ευρώ έως το 2040.
Το 2024 περίπου 14 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζούσαν σε διαφορετικό κράτος-μέλος από τη χώρα καταγωγής τους. Περισσότεροι από 10 εκατομμύρια βρίσκονταν σε ηλικία εργασίας, αριθμός που αντιστοιχεί στο 3,9% του ενεργού πληθυσμού της Ένωσης. Επιπλέον, δύο εκατομμύρια άνθρωποι υπολογίζεται ότι περνούν καθημερινά τα εθνικά σύνορα για να μεταβούν στην εργασία τους.
Η τάση μπορεί να ενισχυθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς το 18% των ερωτηθέντων σε πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο δήλωσε ότι θα ήθελε να εργαστεί στο εξωτερικό.
«Αυτή η δέσμη μέτρων θα αλλάξει ριζικά την ενιαία αγορά προς το καλύτερο», δήλωσε η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδια για τα κοινωνικά δικαιώματα και τις ποιοτικές θέσεις εργασίας, Ροξάνα Μινζάτου.
«Οι πολίτες θα πρέπει να μπορούν να εργάζονται σε ολόκληρη την Ευρώπη με προστατευμένα τα κοινωνικά τους δικαιώματα και με ταχύτερη αναγνώριση των προσόντων τους. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να μπορούν να προσλαμβάνουν το προσωπικό που χρειάζονται με λιγότερη γραφειοκρατία και λιγότερες καθυστερήσεις», πρόσθεσε.
Οι αλλαγές δεν τίθενται άμεσα σε εφαρμογή. Οι νομοθετικές προτάσεις πρέπει πρώτα να εγκριθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων ενδέχεται να τροποποιηθούν επιμέρους διατάξεις και χρονοδιαγράμματα.
Μετά την έναρξη ισχύος του σχετικού κανονισμού, τα κράτη-μέλη και η Επιτροπή θα προετοιμάσουν την εφαρμογή του ESSPASS. Το φορητό έγγραφο Α1 προβλέπεται να ψηφιοποιηθεί μέσα σε έναν χρόνο. Η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας και τα υπόλοιπα έγγραφα κοινωνικής ασφάλισης αναμένεται να ακολουθήσουν εντός τριών ετών.
Μέχρι την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας και την ανάπτυξη των απαιτούμενων ψηφιακών συστημάτων, οι σημερινές διαδικασίες παραμένουν σε ισχύ.
