Την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να καλύπτει και μέτρα ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας, εξασφάλισε αποκλειστικά η Ελλάδα. Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για την υλοποίηση επενδύσεων που αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028.
Το αίτημα είχε υποβληθεί από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με επιστολή στις 6 Αυγούστου 2026. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι σχετικές δαπάνες θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους, αλλά θα εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης.
Ειδικότερα, η πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία θα μπορεί να φτάσει έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως το 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028.
Ωστόσο, η εξαίρεση αφορά τον υπολογισμό του συγκεκριμένου ορίου δαπανών και όχι το δημοσιονομικό αποτέλεσμα συνολικά, καθώς οι σχετικές δαπάνες εξακολουθούν να προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Ποια έργα θα χρηματοδοτηθούν
Η διεύρυνση της ρήτρας διαφυγής αποσκοπεί στην ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας και στην επιτάχυνση της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπονται παρεμβάσεις για την αποθήκευση ενέργειας, την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, τις καθαρές μορφές θέρμανσης και τις μεταφορές.
Τα βασικά προγράμματα που σχεδιάζεται να ενταχθούν στο νέο πλαίσιο είναι τα εξής:
- Επιχορηγήσεις για μπαταρίες: Πρόγραμμα ύψους 200 εκατ. ευρώ για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας που συνδέονται με ανανεώσιμες πηγές.
- Αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες: Πανελλαδικό πρόγραμμα 200 εκατ. ευρώ, με περίπου 100.000 δικαιούχους.
- Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση: Πακέτο 50 εκατ. ευρώ για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, με παρεμβάσεις για αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά συστήματα σε στέγες με μπαταρία.
- Πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ»: Κονδύλι 117 εκατ. ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτιρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων.
- Πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ»: Επένδυση 45 εκατ. ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολικών μονάδων, μεταξύ των οποίων δημοτικά, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακοί σταθμοί.
- Δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα: Δράση ύψους 50 εκατ. ευρώ για τη βιομηχανία.
- Σιδηροδρομικά έργα: 320 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της ασφάλειας και την υλοποίηση επεκτάσεων.
- Σταθμοί φόρτισης λεωφορείων: Πρόγραμμα 20 εκατ. ευρώ.
Το συνολικό ύψος των παραπάνω παρεμβάσεων ανέρχεται περίπου σε 1 δισ. ευρώ.
