Να μάθουν το ποσοστό ευθυγράμμισης κάθε συμμάχου στο ΝΑΤΟ με τις πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ, θέλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, πριν αποφασίσουν ποιες στρατιωτικές δυνάμεις και μέσα που διατίθενται για την άμυνα της Συμμαχίας θα περικοπούν.
Σε έγγραφο που εστάλη πρόσφατα στα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ και για το οποίο ενημερώθηκε το Bloomberg, η Ουάσιγκτον θέτει μια σειρά ερωτημάτων με στόχο να αξιολογήσει τον βαθμό υποστήριξης της πολιτικής του Αμερικανού προέδρου.
Μεταξύ άλλων, ρωτά εάν κάθε χώρα «έχει υποστηρίξει δημοσίως» την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, αλλά και ποιους «περιορισμούς» έχει επιβάλει στη χρήση στρατιωτικών βάσεων από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
Το έγγραφο επιχειρεί επίσης να διαπιστώσει εάν οι σύμμαχοι δαπανούν χρήματα για την αγορά εξοπλισμών από αμερικανικές αμυντικές εταιρείες και εάν έχουν «αντιταχθεί δημοσίως σε κανονισμούς» που εμποδίζουν τη σύναψη συμβάσεων με αμερικανικές επιχειρήσεις.
Σε ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά ερωτήματα, η Ουάσιγκτον ζητά να μάθει εάν η εκάστοτε χώρα έχει επιδείξει ευθυγράμμιση με την αμερικανική προσέγγιση του «ισχυρά, ξεκάθαρα και αθόρυβα», παραπέμποντας σε φράση του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ.
Αντιδράσεις στους κόλπους του ΝΑΤΟ
Σύμμαχοι των ΗΠΑ αντέδρασαν στην κίνηση αυτή, θεωρώντας ότι πρόκειται για προσπάθεια της Ουάσιγκτον να τους πιέσει να ευθυγραμμιστούν ιδεολογικά με την κυβέρνηση Τραμπ με αντάλλαγμα την αμερικανική στρατιωτική προστασία, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν το περιεχόμενο του εγγράφου και μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Όπως επισημαίνουν, η σύνδεση των δεσμεύσεων ασφαλείας των ΗΠΑ με ένα τέτοιο είδος πολιτικής αφοσίωσης θα μπορούσε να ανατρέψει τη διατλαντική σχέση που οικοδομήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και βασίστηκε στις αμερικανικές εγγυήσεις στρατιωτικής ασφάλειας, οι οποίες παραδοσιακά παρέμεναν ισχυρές παρά τις κατά καιρούς πολιτικές διαφωνίες μεταξύ Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών πρωτευουσών.
Ήδη, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιχειρήσει να ενισχύσει δεξιές πολιτικές δυνάμεις σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ουγγαρία, ενώ δεσμεύθηκε να στείλει επιπλέον στρατεύματα στην Πολωνία μετά την εκλογή στην προεδρία του εθνικιστή Κάρολ Ναβρότσκι.
Επανεξετάζεται η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη
Το ερωτηματολόγιο αυτό προκύπτει, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η εξάμηνη επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τον Δεκέμβριο.
Η διαδικασία έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στους συμμάχους του ΝΑΤΟ, οι οποίοι προετοιμάζονται για ενδεχόμενες σημαντικές περικοπές στην αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη. Αυτές θα μπορούσαν να αφορούν τόσο τα στρατεύματα που βρίσκονται ήδη στην Ευρώπη όσο και στρατιωτικά μέσα που οι ΗΠΑ θα έστελναν σε περίπτωση επίθεσης εναντίον χώρας της Συμμαχίας.
Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ συνεργάζονται με τους συμμάχους τους στο πλαίσιο της επανεξέτασης, αλλά δεν σχολίασε το συγκεκριμένο έγγραφο. Το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας επίσης δεν έκανε κάποιο σχόλιο.
Το ερωτηματολόγιο αγγίζει εμμέσως μια σειρά ζητημάτων που έχουν προκαλέσει ρήγματα μεταξύ της Ουάσιγκτον και των Ευρωπαίων συμμάχων της, όπως οι αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν, η επιχείρηση για τη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο και η ευρωπαϊκή προσπάθεια να κατευθυνθούν περισσότερα αμυντικά συμβόλαια σε ευρωπαϊκές εταιρείες.
Ιράν και αμερικανικές βάσεις
Η ερώτηση για τη δημόσια υποστήριξη της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής αναφέρεται συγκεκριμένα σε «πρωτοβουλίες» στη Μέση Ανατολή και στο Δυτικό Ημισφαίριο – δύο περιοχές όπου ο Τραμπ έχει πραγματοποιήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς την υποστήριξη του ΝΑΤΟ.
Στην περίπτωση του Ιράν, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο χωρίς να προηγηθεί διαβούλευση με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ. Αρκετές χώρες, όπως η Ισπανία, απαγόρευσαν αργότερα στην Ουάσιγκτον να χρησιμοποιήσει βάσεις στο έδαφός τους για επιθέσεις εναντίον του Ιράν.
Το αμερικανικό ερωτηματολόγιο ζητά να μάθει εάν κάθε χώρα έχει επιβάλει τέτοιους περιορισμούς και ακολουθεί με το ερώτημα: «Είναι διατεθειμένοι να μειώσουν ή να καταργήσουν οποιουσδήποτε τέτοιους περιορισμούς;».
Ανάλογη αναστάτωση είχε προκληθεί στους συμμάχους του ΝΑΤΟ λίγες μέρες μετά την έλευση του νέου έτους, όταν οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον Νικολάς Μαδούρο στο πλαίσιο της προσπάθειας της κυβέρνησης Τραμπ να αποκαταστήσει την αμερικανική επιρροή στο Δυτικό Ημισφαίριο. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες θεώρησαν την επιχείρηση παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Αμερικανικά όπλα ή «Made in Europe»;
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στις αμυντικές δαπάνες των ευρωπαϊκών χωρών.
Οι ΗΠΑ ζητούν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι σύμμαχοι συμμορφώνονται με την απαίτηση για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες και ότι η Ευρώπη αναλαμβάνει σταδιακά δυνατότητες που μέχρι σήμερα παρείχε ο αμερικανικός στρατός.
Το ερωτηματολόγιο ζητά, όμως, επίσης να μάθει εάν οι χώρες αγοράζουν εξοπλισμούς από αμερικανικές εταιρείες και εάν έχουν τοποθετηθεί δημοσίως εναντίον των νέων ευρωπαϊκών πολιτικών «Made in Europe», οι οποίες ευνοούν την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Και εάν δεν το έχουν κάνει, η Ουάσιγκτον ρωτά: «Θα ήταν διατεθειμένοι να το κάνουν;».
Το έγγραφο διανεμήθηκε αρχικά στις αντιπροσωπείες των χωρών στην Ουάσιγκτον και αυτή την εβδομάδα άρχισε να κυκλοφορεί στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες. Αμερικανοί αξιωματούχοι αναμένεται να συναντηθούν με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες αργότερα μέσα στον μήνα για να συζητήσουν την επανεξέταση.
Περικοπές στρατευμάτων και στρατηγικών μέσων
Η αξιολόγηση αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω περιορισμό του αμερικανικού στρατιωτικού αποτυπώματος στην Ευρώπη.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη ανακοινώσει ότι θα αποσύρουν 5.000 στρατιώτες από τη Γερμανία, ενώ άλλες δυνάμεις θα μετακινηθούν χωρίς να αντικατασταθούν.
Ο Τραμπ, ωστόσο, έχει δεσμευθεί να στείλει επιπλέον στρατεύματα στην Πολωνία, επικαλούμενος την εκλογή του Κάρολ Ναβρότσκι στην προεδρία της χώρας.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον μειώνει τα στρατιωτικά μέσα που έχουν δεσμευθεί για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης επίθεσης εναντίον συμμάχων του ΝΑΤΟ. Οι περικοπές θα μπορούσαν να επηρεάσουν στρατηγικά βομβαρδιστικά (τα οποία η Ευρώπη δεν διαθέτει), drones και πολεμικά πλοία.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει πάντως υποστηρίξει ότι η επανεξέταση αποτελεί λογική και θετική εξέλιξη, δεδομένης της μεγάλης αύξησης των αμυντικών δαπανών στην Ευρώπη και τον Καναδά. «Πιστεύω ότι φέρνει το ΝΑΤΟ πιο κοντά», δήλωσε τον Ιούλιο. «Και θεωρώ ότι το να γίνεται τακτικά μια επανεξέταση είναι απλώς συνετό».
