Η Υπηρεσία Υγείας του Καναδά (Health Canada) προειδοποίησε πρόσφατα τους πολίτες να μην αγοράζουν ούτε να χρησιμοποιούν ενέσιμα πεπτίδια που διατίθενται διαδικτυακά χωρίς έγκριση. Στη σχετική ανακοίνωση κατονομάζονται προϊόντα που περιέχουν ουσίες όπως BPC-157, CJC-1295, ipamorelin, TB-500 και retatrutide.
Σύμφωνα με την προειδοποίηση, τα συγκεκριμένα προϊόντα προωθούνται μέσω ιστοσελίδων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης ως λύσεις για την αντιγήρανση, την απώλεια βάρους, την αποκατάσταση τραυματισμών, τη βελτίωση του ύπνου, της συγκέντρωσης και της γενικότερης «ευεξίας». Η Health Canada γνωστοποίησε μάλιστα ότι έχει ήδη προχωρήσει στην κατάσχεση αρκετών από αυτά.
Τα πεπτίδια, δηλαδή μικρές αλυσίδες αμινοξέων – των δομικών στοιχείων των πρωτεϊνών – δεν απευθύνονται πλέον μόνο σε bodybuilders ή επαγγελματίες αθλητές.
Μια σύντομη περιήγηση στο Instagram και το TikTok αρκεί για να διαπιστώσει κανείς ότι έχει αναπτυχθεί μια ολόκληρη αγορά ευεξίας γύρω από αυτά τα σκευάσματα. Influencers, μεταξύ των οποίων γιατροί, φυσιοπαθητικοί θεραπευτές και personal trainers, προωθούν ουσίες όπως τα BPC-157 και TB-500, υποστηρίζοντας ότι προσφέρουν ταχύτερη αποκατάσταση, μειώνουν τις ρυτίδες, «εξαφανίζουν» το κοιλιακό λίπος και λειτουργούν ως ισχυρά αντιγηραντικά μέσα.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι ελάχιστες, αν όχι καμία, από αυτές τις ουσίες έχουν δοκιμαστεί επαρκώς σε ανθρώπους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το BPC-157 (Body Protective Compound 157), το οποίο παρουσιάζει επιστημονικό ενδιαφέρον. Ανασκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν το 2025 περιγράφουν ένα ερευνητικό πεδίο που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε πειράματα σε ζώα και κυτταρικές καλλιέργειες, με ενδείξεις ότι ενδέχεται να επηρεάζει την αγγειογένεση, τη δράση αυξητικών παραγόντων – κυρίως της αυξητικής ορμόνης – και την επούλωση μυοσκελετικών τραυματισμών.
Σε μία συστηματική ανασκόπηση εξετάστηκαν 544 επιστημονικές δημοσιεύσεις. Μόλις 36 πληρούσαν τα κριτήρια ένταξης και από αυτές οι 35 αφορούσαν πειράματα σε τρωκτικά ή κύτταρα. Μόνο μία μελέτη είχε πραγματοποιηθεί σε ανθρώπους και αφορούσε μυοσκελετική πάθηση.
Επιστημονικές υποθέσεις, όχι αποδείξεις
Αυτό ακριβώς αποτελεί και τον πυρήνα της σημερινής «έκρηξης» ενδιαφέροντος γύρω από τα πεπτίδια: η βιολογική θεωρία μπορεί να δημιουργήσει ενθουσιασμό πολύ πριν υπάρξουν αξιόπιστα κλινικά δεδομένα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς τα αποτελέσματα που παρατηρούνται σε ζώα δεν μεταφράζονται αυτόματα στους ανθρώπους. Τα διαγράμματα μοριακών μηχανισμών και οι επιτυχημένες δοκιμές σε πειραματόζωα είναι χρήσιμα για τη διαμόρφωση επιστημονικών υποθέσεων, αλλά δεν αποτελούν απόδειξη ότι ένα προϊόν βελτιώνει την υγεία των ασθενών.
Στην πραγματικότητα, η συντριπτική πλειονότητα των ουσιών που δείχνουν υποσχόμενα αποτελέσματα σε τρωκτικά δεν φτάνουν ποτέ στην αγορά. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι για κάθε μία ουσία που λαμβάνει τελικά έγκριση, περισσότερες από 20 αποτυγχάνουν στη μετάβαση από τα ζωικά μοντέλα στις ανθρώπινες κλινικές δοκιμές.
Τα διαθέσιμα στοιχεία για το BPC-157 σε ανθρώπους παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένα. Μία αναδρομική μελέτη για πόνους στο γόνατο περιλάμβανε μόλις 16 ασθενείς, μία πιλοτική δοκιμή για διάμεση κυστίτιδα πραγματοποιήθηκε σε 12 γυναίκες, ενώ μια πρόσφατη μελέτη ασφάλειας ενδοφλέβιας χορήγησης αφορούσε μόλις δύο υγιείς ενήλικες.
Μελέτες τόσο μικρού μεγέθους και χωρίς επαρκή έλεγχο δεν μπορούν να αποδείξουν εάν το πεπτίδιο είναι πραγματικά αποτελεσματικό ή αν η βελτίωση οφείλεται στη φυσική πορεία της ανάρρωσης, στο φαινόμενο placebo ή σε άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Πλέον έχει καταχωρηθεί μια τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή μελέτη με ομάδα placebo για θλάση οπίσθιων μηριαίων μυών, δηλαδή ακριβώς το είδος της έρευνας που λείπει σήμερα από τη βιβλιογραφία.
Το φαινόμενο placebo και η «επιστροφή στον μέσο όρο»
Η δύναμη των προσωπικών μαρτυριών στα social media είναι εύκολο να εξηγηθεί. Ο πόνος, η μυϊκή καταπόνηση και η αποκατάσταση αποτελούν εξαιρετικά υποκειμενικές καταστάσεις που μεταβάλλονται φυσιολογικά με τον χρόνο.
Το Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας των ΗΠΑ επισημαίνει ότι οι τυχαιοποιημένες μελέτες με placebo αποτελούν το χρυσό πρότυπο της επιστημονικής έρευνας, καθώς επιτρέπουν να διαπιστωθεί αν μια βελτίωση οφείλεται πραγματικά στη θεραπεία ή απλώς στην τύχη.
Το Harvard Health επισημαίνει επίσης ότι το placebo μπορεί να μειώσει συμπτώματα όπως ο πόνος, η κόπωση ή η ναυτία, δεν μπορεί όμως να συρρικνώσει όγκους ή να μειώσει τη χοληστερίνη.
Πολύ συχνά, τα συμπτώματα είναι πιο έντονα όταν κάποιος αναζητά βοήθεια και βελτιώνονται φυσιολογικά με την πάροδο του χρόνου. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «παλινδρόμηση προς τον μέσο όρο».
Έτσι, όταν κάποιος κάνει ένεση BPC-157 και δύο εβδομάδες αργότερα αισθάνεται καλύτερα, υπάρχουν πολλές πιθανές εξηγήσεις: η φυσική αποκατάσταση, η αποθεραπεία, οι προσδοκίες του ίδιου του ατόμου ή η φυσιολογική μεταβολή των συμπτωμάτων.
Μια προσωπική μαρτυρία του τύπου «σε μένα λειτούργησε» μπορεί να δημιουργήσει μια υπόθεση, δεν μπορεί όμως να αποδείξει σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
Οι προειδοποιήσεις των αρχών
Για τον λόγο αυτό, οι προειδοποιήσεις των ρυθμιστικών αρχών θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρότερα υπόψη από τις υποσχέσεις των influencers.
Η Health Canada τονίζει ότι τα μη εγκεκριμένα ενέσιμα πεπτίδια είναι παράνομα στον Καναδά, δεν έχουν αξιολογηθεί ως προς την ασφάλεια, την αποτελεσματικότητα ή την ποιότητά τους και ενδέχεται να περιέχουν μεγαλύτερη, μικρότερη ή ακόμη και μηδενική ποσότητα της ουσίας που αναγράφεται στην ετικέτα.
Ακόμη και η επισήμανση «Μόνο για ερευνητική χρήση – Όχι για ανθρώπινη κατανάλωση» δεν καθιστά νόμιμη τη χρήση τους σε ανθρώπους.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έχει ταξινομήσει το BPC-157 στην Κατηγορία 2 για παρασκευές compounding, επικαλούμενη ανεπιθύμητες αντιδράσεις του ανοσοποιητικού συστήματος, ακαθαρσίες σχετιζόμενες με πεπτίδια και ανεπαρκή δεδομένα ασφαλείας.
Πιστοποιητικά καθαρότητας και θεωρίες συνωμοσίας
Ένα συχνό επιχείρημα όσων αγοράζουν πεπτίδια μέσω διαδικτύου είναι ότι διαθέτουν πιστοποιητικά ανάλυσης από τρίτα εργαστήρια, τα οποία αποδεικνύουν την καθαρότητα των προϊόντων.
Ωστόσο, οι ειδικοί αμφισβητούν την αξιοπιστία αυτής της πρακτικής.
Πολλά από τα λεγόμενα «ανεξάρτητα» εργαστήρια συνδέονται με τους ίδιους τους πωλητές και συνήθως πιστοποιούν καθαρότητα της τάξης του 98%. Αν και το ποσοστό φαίνεται υψηλό, δεν πληροί τα πρότυπα που απαιτούνται για ένα φαρμακευτικό προϊόν.
Παραμένει επίσης αναπάντητο το ερώτημα τι ακριβώς περιλαμβάνει το υπόλοιπο 2% του προϊόντος, ενώ οι ακαθαρσίες που ανησυχούν τους ρυθμιστικούς φορείς παραμένουν αόρατες για τον τελικό χρήστη.
Υπάρχει μάλιστα μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: εάν οι καταναλωτές πίστευαν πραγματικά ότι τα προϊόντα είναι ασφαλή, σωστά παρασκευασμένα και φαρμακευτικής ποιότητας, δεν θα είχαν λόγο να αναζητούν πρόσθετα πιστοποιητικά καθαρότητας.
Τι ισχύει πραγματικά για τις φαρμακευτικές εταιρείες
Μία διαδεδομένη θεωρία συνωμοσίας υποστηρίζει ότι οι φαρμακευτικές εταιρείες αγνοούν τα πεπτίδια επειδή δεν μπορούν να κατοχυρωθούν με πατέντες.
Τα στοιχεία όμως δεν επιβεβαιώνουν αυτόν τον ισχυρισμό.
Η σεμαγλουτίδη, η δραστική ουσία φαρμάκων όπως το Ozempic και το Wegovy, είναι επίσης πεπτίδιο. Το ίδιο ισχύει και για την τεσαμορελίνη, η οποία έχει λάβει έγκριση από τον FDA.
Τα πεπτιδικά φάρμακα αποτελούν ήδη μέρος της σύγχρονης φαρμακευτικής πρακτικής και δεν πρόκειται για μια κατηγορία που αδυνατεί να αξιοποιήσει η βιομηχανία.
Η διαφορά στην περίπτωση του BPC-157 είναι ότι, παρότι μελετάται εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, τα διαθέσιμα στοιχεία εξακολουθούν να προέρχονται κυρίως από πειράματα σε ζώα και περιορισμένες πιλοτικές μελέτες σε ανθρώπους.
Δημοσιογραφικές έρευνες έχουν επίσης επισημάνει ότι μεγάλο μέρος της βιβλιογραφίας γύρω από το BPC-157 προέρχεται από μία συγκεκριμένη ερευνητική ομάδα στην Κροατία, γεγονός που επιβάλλει ακόμη μεγαλύτερη προσοχή πριν θεωρηθούν τα αποτελέσματα ανεξάρτητα επιβεβαιωμένα.
Ζητήματα ασφάλειας
Παρότι οι κανονισμοί διαφέρουν από χώρα σε χώρα, η συνολική εικόνα δείχνει ότι ελάχιστα πεπτίδια της ευρύτερης θεραπευτικής κατηγορίας του BPC-157 έχουν λάβει επίσημη έγκριση για κλινική χρήση.
Μια πρόσφατη ενημέρωση της FDA δεν θα πρέπει να ερμηνευτεί ως αλλαγή στάσης απέναντι στην ουσία. Η αμερικανική αρχή εξακολουθεί να αναφέρει ανησυχίες για ανοσολογικές αντιδράσεις, ακαθαρσίες και έλλειψη επαρκών στοιχείων ασφαλείας.
Το BPC-157 ή άλλα πεπτίδια ενδέχεται στο μέλλον να αποδειχθούν χρήσιμα για συγκεκριμένες παθήσεις, σε συγκεκριμένες δόσεις και με συγκεκριμένο τρόπο χορήγησης.
Η ορθή επιστημονική προσέγγιση δεν είναι να απορρίπτεται αυτή η πιθανότητα, αλλά να απαιτούνται αυστηρές, τυχαιοποιημένες και ελεγχόμενες με placebo κλινικές δοκιμές που θα μπορούν να δώσουν οριστικές απαντήσεις.
Μέχρι τότε, η αγορά φιαλιδίων σκόνης μέσω διαδικτύου, η αραίωσή τους με αποστειρωμένο νερό και η αυτοχορήγηση ενέσεων με βελόνες που αποκτώνται online δεν αποτελούν απόδειξη αποτελεσματικότητας.
Αντίθετα, συνιστούν μια μορφή ανεξέλεγκτου και υψηλού ρίσκου πειραματισμού πάνω στον ίδιο τον άνθρωπο.
Πηγή: theconversation.com
