Η κυβέρνηση των ΗΠΑ άνοιξε νέο μέτωπο με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτή τη φορά γύρω από τις ονομασίες παραδοσιακών τυριών και άλλων προϊόντων. Η διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ προωθεί ενεργά την κατοχύρωση για τους Αμερικανούς παραγωγούς του δικαιώματος να χρησιμοποιούν ονομασίες όπως φέτα, παρμεζάνα, ασιάγκο, ρομάνο και γκοργκοντζόλα σε διεθνείς αγορές, επιδιώκοντας να διευρύνει την παρουσία τους εκτός ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η στρατηγική αυτή φαίνεται να αποδίδει καρπούς. Κατά το προηγούμενο έτος, οι εξαγωγές αμερικανικών τυριών κατέγραψαν αύξηση της τάξης του 20%, αγγίζοντας ιστορικό υψηλό των 613.000 τόνων. Η Σόνα Μόρις, που ηγείται της πολιτικής εμπορίου στην Ομοσπονδία Εθνικών Γαλακτοπαραγωγών των ΗΠΑ, περιέγραψε την εξέλιξη ως «πραγματικό άλμα» για τον κλάδο.
Οι επιχειρήσεις γαλακτοκομικών στις ΗΠΑ, αξιοποιώντας μεγάλες και αποδοτικές μονάδες παραγωγής, καθώς και μακρόχρονη εμπειρία στην παραγωγή ευρωπαϊκών τύπων τυριών, είναι σε θέση να διαθέτουν τα προϊόντα τους σε πιο ανταγωνιστικές τιμές συγκριτικά με τους Ευρωπαίους παραγωγούς.
Έντονες αντιδράσεις από τους Ευρωπαίους παραγωγούς
Απέναντι σε αυτή την προσέγγιση, οι Ευρωπαίοι παραγωγοί αντιδρούν έντονα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της γεωγραφικής προέλευσης και της αυθεντικότητας. Χαρακτηριστική είναι η στάση του Consorzio del Formaggio Parmigiano Reggiano, το οποίο εκπροσωπεί εκατοντάδες παραγωγούς στη βόρεια Ιταλία και αντιτίθεται σθεναρά στη χρήση του όρου «παρμεζάνα» για προϊόντα που δεν προέρχονται από την καθορισμένη περιοχή παραγωγής.
Όπως επισημαίνει η ίδια πηγή, το Consorzio εκτιμά ότι οι ετήσιες πωλήσεις προϊόντων που κυκλοφορούν ως «ψευτο-παρμεζάνα» εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης υπερβαίνουν τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι Ιταλοί παραγωγοί τονίζουν ότι το ζήτημα δεν εξαντλείται στην οικονομική του διάσταση, αλλά επεκτείνεται και στην προστασία του καταναλωτή, ο οποίος συχνά θεωρεί πως αγοράζει προϊόν με συγκεκριμένη προέλευση και παραδοσιακή μέθοδο παραγωγής, κάτι που δεν ανταποκρίνεται πάντα στην πραγματικότητα.
Αντίστοιχη είναι και η διαφωνία γύρω από τη φέτα. Από την πλευρά των ΗΠΑ, το προϊόν αντιμετωπίζεται ως ένα γενικό είδος «τυριού που θρυμματίζεται», χωρίς απαραίτητη σύνδεση με γεωγραφική προέλευση. Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει ότι πρόκειται για προϊόν άρρηκτα δεμένο με την ελληνική παράδοση και συγκεκριμένες περιοχές παραγωγής, που προστατεύονται μέσω καθεστώτων ονομασίας προέλευσης.
Η σύγκρουση αυτή αποκτά ιδιαίτερη ένταση σε τρίτες αγορές, όπου διακυβεύονται εμπορικές συμφωνίες και κανονιστικά πλαίσια. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Ινδονησίας, όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε συμφωνία για την προστασία περισσότερων από 200 ευρωπαϊκών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων της φέτας και της γκοργκοντζόλα.
Ωστόσο, λίγους μήνες αργότερα, η αμερικανική πλευρά αντέδρασε συνάπτοντας δική της εμπορική συμφωνία, βάσει της οποίας η Ινδονησία φέρεται να αποδέχεται τη χρήση των ίδιων ονομασιών από Αμερικανούς παραγωγούς. Το αποτέλεσμα είναι μια αντιφατική κατάσταση, καθώς οι δύο συμφωνίες κινούνται προς αντίθετες κατευθύνσεις και μέχρι στιγμής δεν έχουν επικυρωθεί επισήμως.
Παρόμοιες εξελίξεις καταγράφονται και στην Αυστραλία, όπου η συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει την προστασία εκατοντάδων προϊόντων ευρωπαϊκής προέλευσης, θέτοντας παράλληλα μεταβατικές περιόδους και περιορισμούς για τη χρήση συγκεκριμένων ονομασιών από τοπικούς παραγωγούς.
Επί τάπητος οι κανόνες στο παγκόσμιο εμπόριο τροφίμων
Σε βαθύτερο επίπεδο, η διαμάχη αυτή αντανακλά μια ευρύτερη σύγκρουση για το πώς ορίζονται οι κανόνες στο παγκόσμιο εμπόριο τροφίμων. Από τη μία πλευρά, οι αμερικανικές γαλακτοκομικές επιχειρήσεις, με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό, επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν τη δυναμική των αναπτυσσόμενων αγορών στην Ασία και τη Λατινική Αμερική. Από την άλλη, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να διαφυλάξει την προστιθέμενη αξία των προϊόντων με ονομασία προέλευσης, θεωρώντας τα αναπόσπαστο μέρος της πολιτιστικής και παραγωγικής της ταυτότητας.
Η αυξανόμενη πορεία των εξαγωγών αμερικανικού τυριού ενισχύει την πεποίθηση στην Ουάσιγκτον ότι η συγκεκριμένη αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο ζητήματα ονοματολογίας, αλλά συνδέεται άμεσα με σημαντικά οικονομικά συμφέροντα σε παγκόσμιο επίπεδο.
