Σχέδιο για το πως θα κυβερνήσει σε περίπτωση που χάσει το Κογκρέσο φαίνεται να καταστρώνει ο Ντόλαντ Τραμπ και οι συνεργάτες του, καθώς σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις οι Δημοκρατικοί έχουν το προβάδισμα και για το Κογκρέσο αλλά και για την Γερουσία.
Όπως γράφουν η Nandita Bose and Tim Reid στο Reuters, ο Λευκός Οίκος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προετοιμάζεται εδώ και μήνες για το ενδεχόμενο οι Δημοκρατικοί να ανακτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, καταρτίζοντας σχέδια ώστε να συνεχίσει να προωθεί βασικά τμήματα της πολιτικής του ατζέντας μέσω της εκτελεστικής εξουσίας, ενώ παράλληλα προετοιμάζεται για πιθανές έρευνες σχετικά με τη διακυβέρνησή του, σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου και δύο πρόσωπα που γνωρίζουν τα σχέδια.
Ανώτατοι αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου Στίβεν Μίλερ και ο διευθυντής Προϋπολογισμού Ράσελ Βόουτ, συνεργάζονται από τον Απρίλιο με το Νομικό Γραφείο του Λευκού Οίκου, προκειμένου να προσδιορίσουν ποιες εκτελεστικές ενέργειες θα μπορούσε να αναλάβει ο Τραμπ χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, σε ζητήματα όπως η μετανάστευση, οι δασμοί, το κόστος στέγασης και οι ομοσπονδιακές δαπάνες, ανέφεραν οι τρεις πηγές, οι οποίες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Ο νομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου, Γουίλ Σαρφ, και η ομάδα του εξετάζουν επίσης «τι μπορεί να κάνει νόμιμα ο Τραμπ μόνος του, μέχρι πού μπορεί να φτάσει τα όρια της εξουσίας του και πώς μπορούν να υπερασπιστούν αυτές τις αποφάσεις στα δικαστήρια», δήλωσε ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
Ο σχεδιασμός αυτός αναδεικνύει ένα παράδοξο των ενδιάμεσων εκλογών της Τρίτης: Η κατάκτηση του ελέγχου του Κογκρέσου θα έδινε στους Δημοκρατικούς τη δυνατότητα να διεξάγουν έρευνες για τον Τραμπ, να μπλοκάρουν νομοθετικές πρωτοβουλίες και να περιορίζουν τις προτεραιότητές του στις δημόσιες δαπάνες.
Ωστόσο, ο Τραμπ θα διατηρούσε ευρείες εκτελεστικές αρμοδιότητες στους τομείς του εμπορίου, της εξωτερικής πολιτικής και της ομοσπονδιακής διοίκησης, τις οποίες έχει ήδη αξιοποιήσει εκτεταμένα κατά τη δεύτερη θητεία του. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, καθώς και στη Γερουσία, προκειμένου να ανατρέψουν τις οριακές πλειοψηφίες των Ρεπουμπλικανών, που διαμορφώνονται σε 218 έναντι 214 εδρών και 53 έναντι 47, αντίστοιχα. Οι δημοσκοπήσεις ευνοούν τους Δημοκρατικούς για την κατάκτηση της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ η μάχη για τη Γερουσία παραμένει αμφίρροπη.
Τον τελευταίο μήνα, ο Τραμπ πραγματοποιεί προεκλογικές συγκεντρώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, προσπαθώντας να διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς, την ώρα που οι συνεργάτες του προετοιμάζονται παρασκηνιακά για ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό τοπίο το 2027.
Ο Λευκός Οίκος απέρριψε το ενδεχόμενο απωλειών για τους Ρεπουμπλικανούς και κατηγόρησε τα μέσα ενημέρωσης ότι προωθούν ένα ψευδές αφήγημα. «Αυτή η κυβέρνηση και οι Ρεπουμπλικανοί που διαθέτουν κοινή λογική θα συνεχίσουν να διασφαλίζουν τα σύνορά μας, να αποκαθιστούν τον νόμο και την τάξη, να επιστρέφουν περισσότερα χρήματα στις τσέπες των σκληρά εργαζόμενων Αμερικανών και να επιτυγχάνουν νίκες για τον αμερικανικό λαό», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Λόρεν Μπις.
Μεταξύ των εκτελεστικών μέτρων που εξετάζονται περιλαμβάνονται νέοι δασμοί στις εισαγωγές κρίσιμων ορυκτών και ανεμογεννητριών, αυστηρότεροι κανόνες για τις θεωρήσεις εισόδου ξένων φοιτητών και προσωρινά απασχολούμενων αλλοδαπών εργαζομένων, καθώς και μέτρα που αποσκοπούν στη μείωση του κόστους στέγασης και κατασκευών, σύμφωνα με τον αξιωματούχο του Λευκού Οίκου.
Οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες έχουν υποβάλει προτάσεις και νομικές αξιολογήσεις σχετικά με τις ενέργειες που θα μπορούσε να αναλάβει μονομερώς η κυβέρνηση, ανέφερε μία από τις πηγές που γνωρίζουν τον σχεδιασμό.
Ο Βόουτ, επικεφαλής του Γραφείου Διαχείρισης και Προϋπολογισμού των ΗΠΑ, το οποίο εποπτεύει τις ομοσπονδιακές δαπάνες, εξετάζει ποιες κυβερνητικές προτεραιότητες μπορούν να προχωρήσουν με κονδύλια που έχουν ήδη εγκριθεί από το Κογκρέσο, σύμφωνα με δύο πηγές. Επιθυμεί επίσης να αλλάξει τους κανόνες για τις ομοσπονδιακές επιχορηγήσεις, ώστε οι πολιτικά διορισμένοι αξιωματούχοι να έχουν μεγαλύτερο λόγο στο ποια κυβερνητικά προγράμματα θα λαμβάνουν χρήματα των φορολογουμένων.
Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να προσφέρει στον Λευκό Οίκο μεγαλύτερη επιρροή στις ομοσπονδιακές δαπάνες, χωρίς να χρειάζεται να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου.
Ο Τραμπ έχει ενημερωθεί για τις προετοιμασίες και έχει συμμετάσχει στις σχετικές συζητήσεις, δήλωσε ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. Όταν μία από τις πηγές ρωτήθηκε πόσο άνετα θα αισθανόταν ο Τραμπ να κυβερνά μέσω της εκτελεστικής εξουσίας, έχοντας απέναντί του ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς, απάντησε: «Πολύ άνετα».
ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΚΟΓΚΡΕΣΟ
Ο Τραμπ έχει ήδη δοκιμάσει τα όρια της προεδρικής εξουσίας από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025.
Έχει χρησιμοποιήσει τις εκτελεστικές του αρμοδιότητες για να επιβάλει εκτεταμένους δασμούς, να εντείνει την εφαρμογή της μεταναστευτικής νομοθεσίας, να μειώσει το προσωπικό της ομοσπονδιακής διοίκησης και να προωθήσει στόχους εξωτερικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου κατά του Ιράν, χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου ή την ψήφιση νέων νόμων.
Μια σημαντική εξαίρεση ήταν το τεράστιο πακέτο φορολογικών περικοπών και περικοπών δαπανών του Τραμπ, το οποίο εγκρίθηκε από το ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς Κογκρέσο και υπογράφηκε από τον πρόεδρο τον Ιούλιο του 2025. «Ο πρόεδρος Τραμπ, τα τελευταία δύο χρόνια, ουσιαστικά αγνόησε το Κογκρέσο και προσπάθησε να κάνει όσο το δυνατόν περισσότερα μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων και της εκτελεστικής εξουσίας», δήλωσε ο Νέιθαν Γκονζάλες, εκδότης του Inside Elections, ενός οργανισμού που παρέχει μη κομματική πολιτική ανάλυση.
«Πιστεύω ότι απλώς θα συνεχίσει να το κάνει, εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν την πλειοψηφία», πρόσθεσε. Ο Τραμπ έχει επικαλεστεί επανειλημμένα καταστάσεις εθνικής έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να διευρύνει τη δυνατότητά του να ενεργεί χωρίς νέα νομοθεσία.
Το Κογκρέσο μπορεί να ψηφίσει τον τερματισμό αυτών των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, αλλά ο Τραμπ θα μπορούσε να ασκήσει βέτο σε μια τέτοια απόφαση. Για να παρακαμφθεί το προεδρικό βέτο, θα απαιτούνταν πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα του Κογκρέσου. Ωστόσο, ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών θα μπορούσε και πάλι να δημιουργήσει σημαντικά εμπόδια.
Ο έλεγχος της Γερουσίας θα επέτρεπε στους Δημοκρατικούς να μπλοκάρουν τους διορισμούς του Τραμπ στη δικαστική εξουσία και στην ομοσπονδιακή διοίκηση, συμπεριλαμβανομένου οποιουδήποτε υποψηφίου για το Ανώτατο Δικαστήριο. «Εκτιμώ ότι θα είναι εξαιρετικά απρόθυμοι να εγκρίνουν οποιονδήποτε από τους διορισμούς του προέδρου», δήλωσε ο Άντριου Μπους, καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Τενεσί, στο Νόξβιλ, και συγγραφέας βιβλίου για την ιστορία των ενδιάμεσων εκλογών.
Οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν επίσης να αρνηθούν να εγκρίνουν νομοθετικές πρωτοβουλίες που υποστηρίζει ο Τραμπ.
Από την άλλη πλευρά, ο Τραμπ θα μπορούσε να ασκήσει βέτο σε νομοθετήματα των Δημοκρατικών με τα οποία διαφωνεί, ενώ είναι απίθανο οι Δημοκρατικοί να διαθέτουν αρκετές ψήφους στη Βουλή των Αντιπροσώπων για να παρακάμψουν το βέτο του. Τα δικαστήρια θα μπορούσαν να μπλοκάρουν εκτελεστικές ενέργειες που υπερβαίνουν τις νόμιμες αρμοδιότητες του Τραμπ.
Ο Λευκός Οίκος σχεδιάζει να ζητήσει νομικές γνωμοδοτήσεις από το υπουργείο Δικαιοσύνης, προκειμένου να καθορίσει τι μπορεί να κάνει ο Τραμπ χωρίς το Κογκρέσο και πώς θα μπορούσε να υπερασπιστεί αυτές τις ενέργειες εάν αμφισβητηθούν δικαστικά, ανέφερε μία από τις πηγές.
ΕΡΕΥΝΕΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ
Υπάρχει, ωστόσο, μία πρόκληση που δεν μπορεί να παρακαμφθεί μέσω της εκτελεστικής εξουσίας: οι κοινοβουλευτικές έρευνες.
Το Reuters είχε μεταδώσει προηγουμένως ότι υψηλόβαθμα στελέχη των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και συνεργάτες κοινοβουλευτικών επιτροπών είχαν συζητήσει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσουν ακροάσεις, κλητεύσεις και αιτήματα παροχής εγγράφων, προκειμένου να εξετάσουν εάν ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει την προεδρική του εξουσία προς όφελος του εαυτού του, συνεργατών του ή χρηματοδοτών του. Οι συνεργάτες του Τραμπ προετοιμάζονται εδώ και μήνες για αυτό το ενδεχόμενο, σύμφωνα και με τις τρεις πηγές.
Οι νομικοί σύμβουλοι του Λευκού Οίκου ενημερώνουν πολιτικά διορισμένους αξιωματούχους και επικεφαλής ομοσπονδιακών υπηρεσιών για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζουν κοινοβουλευτικές έρευνες, αιτήματα για έγγραφα και κλητεύσεις, ανέφερε μία από τις πηγές. Τους έχουν επίσης συμβουλεύσει να είναι προσεκτικοί σχετικά με όσα καταγράφουν γραπτώς.
Παράλληλα, ζήτησαν νομική γνωμοδότηση από το υπουργείο Δικαιοσύνης, η οποία θα μπορούσε να επιτρέψει στον Τραμπ να επικαλεστεί το προεδρικό προνόμιο εμπιστευτικότητας (executive privilege), ώστε να προστατεύσει από τον έλεγχο του Κογκρέσου τις επικοινωνίες του με ιδιώτες συμβούλους, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
