Ο βρετανικός Guardian αφιερώνει εκτενές ρεπορτάζ στο αυξανόμενο πρόβλημα που προκαλεί η εξάπλωση των λαγοκέφαλων στις ελληνικές θάλασσες, με ιδιαίτερη αναφορά στην Εύβοια.
Στην αρχή του ρεπορτάζ, ο Guardian παρουσιάζει τον Παύλο Μπελεγιάννη, κάτοικο της περιοχής, ο οποίος παρακολουθεί από την παραλία τα εγγόνια του να κολυμπούν στον αγαπημένο του κόλπο. Παρότι το σκηνικό μοιάζει ειδυλλιακό, ο συνταξιούχος οδηγός φορτηγού αποδίδει τη γαλήνη που αισθάνεται σε έναν συγκεκριμένο λόγο: την αυξημένη αίσθηση ασφάλειας. Για πρώτη φορά έχει τοποθετηθεί στον κόλπο πλωτό προστατευτικό φράγμα, επιτρέποντας στα παιδιά να απολαμβάνουν το μπάνιο τους χωρίς να απομακρύνονται πέρα από τα όριά του. «Δόξα τω Θεώ που υπάρχει για να τα προστατεύει», λέει εμφανώς ανακουφισμένος. «Όταν ήμουν παιδί δεν υπήρχαν τέτοιοι κίνδυνοι σε αυτές τις θάλασσες».
Μέχρι το περασμένο καλοκαίρι, οι κίνδυνοι που έκρυβε ο βόρειος Ευβοϊκός Κόλπος, θεωρούνταν ότι περιορίζονταν στις μωβ μέδουσες. Η έξαρση των τσιμπημάτων είχε οδηγήσει πολλούς λουόμενους στα φαρμακεία της Χαλκίδας. Όμως η εμφάνιση, λόγω της κλιματικής κρίσης, των τοξικών λαγοκέφαλων με τα ισχυρά δόντια, που είναι ικανά να δαγκώσουν κόκαλο, μέταλλο ή ξύλο, δημιούργησε έναν διαφορετικό φόβο.
Προειδοποίηση για τους λαγοκέφαλους από τον Ελληνικό Ερυθρός Σταυρός
Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός εξέδωσε προειδοποίηση δημόσιας υγείας, καλώντας τους πολίτες να αναζητήσουν άμεσα ιατρική βοήθεια σε περίπτωση δαγκώματος, καθώς τα σαγόνια του ψαριού που μοιάζουν με «ράμφος» μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά τραύματα και έντονη αιμορραγία. Παράλληλα προειδοποίησε ότι το συγκεκριμένο είδος δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να καταναλώνεται, καθώς τα όργανα και η σάρκα του περιέχουν την δυνητικά θανατηφόρα νευροτοξίνη τετροδοτοξίνη. Δεν υπάρχει γνωστό αντίδοτο και το δηλητήριο μπορεί να σκοτώσει όχι μόνο θηρευτές, αλλά και ανθρώπους που θα το καταναλώσουν.
“Προτεραιότητά μας η ασφάλεια των πολιτών”, λέει ο αντιδήμαρχος Χαλκιδέων
«Το καθήκον και η βασική μας ανησυχία πρέπει να είναι η ασφάλεια των πολιτών μας», δήλωσε στον Guardian ο αντιδήμαρχος Χαλκιδέων Αντώνης Σπανός, ο οποίος επέβλεψε την εγκατάσταση του πρώτου τέτοιου πλωτού φράγματος στην Ελλάδα. «Καλύτερα να προλαμβάνεις παρά να μετανιώνεις», πρόσθεσε.
Ο 40χρονος αντιδήμαρχος εξηγεί ότι οι αρχές εργάστηκαν επί μήνες για να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση, να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες και να εγκαταστήσουν το καταλληλότερο σύστημα, το οποίο εγκρίθηκε από το Γενικό Χημείο του Κράτους.
Συνολικά, 2,5 χιλιόμετρα προστατευτικού διχτυού θα τοποθετηθούν σε κόλπους της περιοχής. «Πέρυσι είχαμε μεγάλο πρόβλημα με τις μέδουσες, αλλά όπως λέμε στα ελληνικά, με έναν σμπάρο δύο τρυγόνια. Τώρα, αν εμφανιστούν λαγοκέφαλοι, θα είμαστε έτοιμοι», τονίζει, προσθέτοντας ότι πολλοί ηλικιωμένοι τηλεφωνούσαν στο δημαρχείο ρωτώντας πότε θα μπουν τα φράγματα. «Μόλις σήμερα το πρωί μία γυναίκα είπε ότι θα νιώσει ασφαλής να πάει για μπάνιο με τα εγγόνια της μόνο όταν τοποθετηθεί».
Η Χαλκίδα δεν είναι η μόνη περιοχή που λαμβάνει μέτρα, συνεχίζει το δημοσίευμα του Guardian. Ο Νίκος Χουλιέρης, 63 ετών, ο οποίος διατηρεί σχολή καταδύσεων εδώ και χρόνια, βρισκόταν τις προηγούμενες ημέρες με την ομάδα του στη θάλασσα, στερεώνοντας νέα φράγματα στον βυθό σε άλλες παραλίες του Ευβοϊκού.
«Κάνω καταδύσεις πάνω από 40 χρόνια και ποτέ δεν πίστευα ότι θα ερχόταν η μέρα που θα έκανα κάτι τέτοιο», λέει. «Οι θερμοκρασίες της θάλασσας έχουν σίγουρα αυξηθεί και αυτό έχει δημιουργήσει πολύ πιο ευνοϊκές συνθήκες για αυτά που βλέπουμε σήμερα».
Τις επόμενες εβδομάδες εκτιμάται ότι περίπου 7 χιλιόμετρα πλωτών φραγμάτων θα μεταφερθούν στην περιοχή από την Αθήνα. «Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι που μπορεί να περάσει από αυτό το δίχτυ, ούτε καν τα δόντια ενός λαγοκέφαλου. Είναι πολύ πυκνό και ανθεκτικό», προσθέτει.
Πως εξαπλώθηκαν οι λαγοκέφαλοι στη Μεσόγειο
Η εξάπλωση του Lagocephalus sceleratus είναι πλέον τέτοια, ώστε οι ειδικοί μιλούν για ένα πρόβλημα που αφορά ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο. Όπως και το λεοντόψαρο, το είδος προέρχεται από τον Ινδο-Ειρηνικό και εκτιμάται ότι μπήκε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, ευνοημένο από την άνοδο της θερμοκρασίας των νερών.
Οι ψαράδες στην Κύπρο ήταν από τους πρώτους που ανέφεραν μεγάλες ζημιές στα δίχτυα και στα αλιεύματά τους. Το 2024 οι κυπριακές αρχές έδωσαν οικονομικά κίνητρα για τον περιορισμό του είδους, με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν περισσότεροι από 103 τόνοι λαγοκέφαλων από τα παράκτια νερά.
Η Αθήνα ανακοίνωσε αντίστοιχο πρόγραμμα, προσφέροντας αμοιβή 5,33 ευρώ ανά κιλό για κάθε λαγοκέφαλο που παραδίδεται στις αρχές.
Οι Έλληνες ψαράδες θα λάβουν επίσης επιδοτήσεις καυσίμων μέσω ευρωπαϊκού προγράμματος που θα εφαρμοστεί αρχικά στην Κρήτη και το νότιο Αιγαίο. Τα ψάρια που συλλέγονται θα καταψύχονται και θα αποτεφρώνονται σε κρατικές εγκαταστάσεις.
Δεν συμφωνούν, ωστόσο, όλοι με τα μέτρα. Ορισμένοι ψαράδες – επισημαίνει ο Guardian – θεωρούν ότι η παρέμβαση ήρθε αργά και ότι η εξάπλωση του είδους αποτελεί πλέον μέρος μιας νέας πραγματικότητας. «Τα νερά ζεστάθηκαν, αυτά τα ψάρια μετακινήθηκαν και κανένα μέτρο δεν θα είναι πραγματικά αποτελεσματικό», λέει ο 54χρονος Νίκος Αγιασκουφίτης.
Την ίδια ώρα εμφανίστηκαν και αντιδράσεις από ομάδα που ζητά την προστασία των λαγοκέφαλων, υποστηρίζοντας ότι η προσπάθεια εξόντωσής τους εγείρει «σοβαρά ηθικά ζητήματα».
Ο επιστήμονας του Πανεπιστημίου Αιγαίου Γιάννης Μπατζάκας θεωρεί ότι οι αναφορές για τον κίνδυνο που εγκυμονεί μια «συνάντηση» με λαγοκέφαλους, είναι υπερβολικές.
«Ναι, έχουν μεγάλα δόντια και φαίνονται τρομακτικά. Ναι, μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα στους ψαράδες και στα δίχτυα τους. Αλλά όπως τα περισσότερα άγρια ζώα, δεν επιτίθενται στους ανθρώπους. Αν το κάνουν, είναι πολύ σπάνιο και επειδή έχουν προκληθεί», εξηγεί.
Για τον Παύλο Μπελεγιάννη, όμως, η ανησυχία παραμένει. Κοιτάζοντας τα εγγόνια του να παίζουν στη θάλασσα πίσω από το προστατευτικό φράγμα, λέει: «Αν με ρωτάτε, αυτά τα φράγματα πρέπει να μπουν σε όλη την Ελλάδα. Είδα δύο μέδουσες έξω από αυτό σήμερα το πρωί. Γιατί όχι και λαγοκέφαλους; Στη ζωή ποτέ δεν ξέρεις τι ακολουθεί».
