Στις 26 Ιανουαρίου 1996, ξεκινά η κρίση στα Ίμια, ένα θερμό επεισόδιο που στοίχισε τη ζωή σε τρεις Έλληνες αξιωματικούς και σημάδεψε για πάντα τη χώρα μας.
Μέχρι τα τέλη του 1995, τα Ίμια ήταν σχεδόν αθέατα στον χάρτη, αλλά η ένταση στο Αιγαίο είχε ήδη αρχίσει να χτίζεται. Το κλίμα ήταν τόσο τεταμένο, όπου ακόμη και μια μικρή κίνηση μπορούσε να πυροδοτήσει κρίση. Οι βραχονησίδες, μικρές και φαινομενικά ασήμαντες, ετοιμάζονταν να γίνουν το επίκεντρο μιας ιστορίας που θα άφηνε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην Ελλάδα και στην Τουρκία.
Όλα ξεκίνησαν με μια σημαία. Ή, για να είμαστε ακριβείς, με δύο. Η τουρκική σημαία που είχαν υψώσει δημοσιογράφοι από την απέναντι πλευρά και η ελληνική απάντηση: η αφαίρεσή της. Μια κίνηση χαμηλής έντασης, αλλά υψηλού συμβολισμού. Από εκείνο το σημείο και μετά, οι εξελίξεις ήταν καταιγιστικές.
Τις επόμενες ημέρες, πολεμικά πλοία γεμίζουν το Αιγαίο, τα επιτελεία δουλεύουν αδιάκοπα και η πολιτική ηγεσία καλείται να διαχειριστεί μια κρίση που δεν έχει προηγούμενο. Δεν πρόκειται απλώς για ένα θερμό επεισόδιο. Πρόκειται για αμφισβήτηση κυριαρχίας, για μια γκρίζα –κυριολεκτικά και μεταφορικά– περιοχή που μέχρι τότε δεν είχε βρεθεί τόσο έντονα στο προσκήνιο.
Η νύχτα της 31ης Ιανουαρίου θα σφραγίσει την κρίση, με την αποβίβαση τουρκικών ειδικών δυνάμεων στη μία βραχονησίδα και, λίγες ώρες αργότερα, την τραγωδία της πτώσης του ελληνικού ελικοπτέρου με τους αξιωματικούς Χριστόδουλο Καραθανάση, Παναγιώτη Βλαχάκο και Έκτορα Γιαλοψό.
Η αποκλιμάκωση έρχεται με αμερικανική διαμεσολάβηση και μια φράση που θα μείνει στην ιστορία: «no flags, no ships, no troops». Καμία σημαία, κανένα πλοίο, κανένα στρατιωτικό άγημα.
Λίγες ώρες αργότερα, από το βήμα της Βουλής, ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης θα πει τη φράση που θα τον ακολουθεί για χρόνια: «ευχαριστούμε την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών». Για κάποιους, μια ρεαλιστική αποτύπωση της διεθνούς πραγματικότητας. Για άλλους, ένα σύμβολο υποχώρησης. Σε κάθε περίπτωση, μια στιγμή που συμπύκνωσε το κλίμα της εποχής.
Τρεις δεκαετίες μετά, η κρίση των Ιμίων εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς στη σύγχρονη ελληνική ιστορία και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Δεν επρόκειτο απλώς για ένα οριακό επεισόδιο στρατιωτικής έντασης, αλλά για μια κρίση που ανέδειξε τις δυσκολίες διαχείρισης κυριαρχικών ζητημάτων σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η αποκλιμάκωση μέσω διεθνούς διαμεσολάβησης, η απώλεια τριών αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού και η εισαγωγή της έννοιας των «γκρίζων ζωνών» διαμόρφωσαν ένα νέο πλαίσιο στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας.
Η 26η Ιανουαρίου 1996 παραμένει μια ημερομηνία υπενθύμισης ότι ακόμη και φαινομενικά περιορισμένα περιστατικά μπορούν να εξελιχθούν σε κρίσεις με ευρύτερες πολιτικές και γεωστρατηγικές συνέπειες. Τα Ίμια δεν συνδέονται μόνο με μια συγκεκριμένη στιγμή έντασης, αλλά με τη διαρκή ανάγκη σταθερότητας, προσεκτικών χειρισμών και ιστορικής επίγνωσης στο Αιγαίο.
